Σαν σήμερα, 6 Μαρτίου 1964: Η διαδοχή στον θρόνο και η ανάληψη των καθηκόντων από τον νεαρό Κωνσταντίνο Β’

Η 6η Μαρτίου του 1964 κατέχει μια ιδιαίτερη και πολυεπίπεδη θέση στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, καθώς σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής και την αβέβαιη αφετηρία μιας άλλης. Εκείνη την ημέρα, ο θάνατος του Βασιλιά Παύλου από καρκίνο του στομάχου συγκλόνισε την κοινή γνώμη, καθώς ο μονάρχης ήταν μια προσωπικότητα που είχε ταυτιστεί με τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της χώρας. Με την εκπνοή του πατέρα του στα ανάκτορα του Τατοΐου, ο 23χρονος τότε διάδοχος Κωνσταντίνος κλήθηκε να αναλάβει το βάρος του στέμματος σε μια ηλικία που πολλοί χαρακτήρισαν επικίνδυνα νεαρή για τις εύθραυστες πολιτικές ισορροπίες της περιόδου. Η άνοδός του στον θρόνο ως Κωνσταντίνος Β’ δεν ήταν απλώς μια τυπική αλλαγή φρουράς, αλλά η έναρξη μιας σύντομης και ταραγμένης βασιλείας που θα κατέληγε, χρόνια μετά, στην οριστική κατάργηση της μοναρχίας στην Ελλάδα.

Ο νεαρός Κωνσταντίνος ανέλαβε τα καθήκοντα του σε μια στιγμή που η χώρα βρισκόταν σε μια τροχιά εκδημοκρατισμού και κοινωνικής αναταραχής. Η κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου, υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου, είχε μόλις κερδίσει μια θριαμβευτική εκλογική νίκη, και η σχέση μεταξύ του Στέμματος και της πολιτικής ηγεσίας βρισκόταν υπό διαρκή επαναπροσδιορισμό. Ο Κωνσταντίνος, αν και δημοφιλής λόγω της νεότητάς του και της πρόσφατης επιτυχίας του ως χρυσός ολυμπιονίκης στην ιστιοπλοΐα στους Αγώνες της Ρώμης το 1960, θεωρήθηκε από πολλούς ως ένας ηγεμόνας που δεν είχε προλάβει να αποκτήσει την απαραίτητη πολιτική ωριμότητα για να διαχειριστεί τις έντονες πιέσεις που δέχονταν οι δημοκρατικοί θεσμοί από το παρακράτος και τον στρατιωτικό παράγοντα.

Η τελετή της ορκωμοσίας και οι πρώτες πολιτικές σκιές

Η ορκωμοσία του νέου Βασιλιά πραγματοποιήθηκε μέσα σε κλίμα πένθους αλλά και προσδοκίας. Στην αίθουσα των ανακτόρων, ενώπιον της κυβέρνησης και της ηγεσίας της Εκκλησίας, ο Κωνσταντίνος ορκίστηκε πίστη στο Σύνταγμα, υποσχόμενος να διαφυλάξει τη σταθερότητα της πατρίδας. Ωστόσο, οι αναλυτές της εποχής σημείωναν ότι η επιρροή της μητέρας του, Βασίλισσας Φρειδερίκης, παρέμενε ισχυρή, γεγονός που προκαλούσε ανησυχία στους δημοκρατικούς κύκλους που επιζητούσαν τον περιορισμό των παρεμβάσεων του παλατιού στην εκτελεστική εξουσία. Οι πρώτοι μήνες της βασιλείας του χαρακτηρίστηκαν από μια προσπάθεια να δείξει ένα πρόσωπο σύγχρονο και κοντά στον λαό, όμως το υπόβαθρο της σύγκρουσης με τον Γεώργιο Παπανδρέου για τον έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται.

Η διαδοχή του 1964 θεωρήθηκε από πολλούς ως μια χαμένη ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό της μοναρχίας. Αν και ο Κωνσταντίνος είχε την ευκαιρία να λειτουργήσει ως ενωτικός παράγοντας, η έλλειψη εμπειρίας τον έκανε ευάλωτο σε εισηγήσεις συμβούλων που προέκριναν τη σύγκρουση αντί του συμβιβασμού. Η σκιά του θανάτου του Παύλου, ο οποίος είχε καταφέρει να κρατήσει κάποιες ισορροπίες, άφησε ένα κενό εξουσίας που ο νεαρός βασιλιάς επιχείρησε να καλύψει με υπερβολική αυστηρότητα και προσκόλληση σε παρωχημένα προνόμια. Αυτή η στάση θα οδηγούσε σύντομα στα γεγονότα της Αποστασίας του 1965, τα οποία αποτέλεσαν την αρχή του τέλους για τη βασιλεία του και προετοίμασαν το έδαφος για την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

VIRAL

Η «κατάρα» που διέλυσε την οικογένεια Σεργιανόπουλου: Πέθαναν όλοι του οι συγγενείς μετά την δολοφονία του – Μάνα και αδελφή του την ίδια μέρα!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Το ιστορικό βάρος μιας σύντομης Βασιλείας

Κοιτάζοντας πίσω σε εκείνη την 6η Μαρτίου, γίνεται σαφές ότι η άνοδος του Κωνσταντίνου Β’ στον θρόνο αποτέλεσε τον επίλογο της δυναστείας των Γλύξμπουργκ στην Ελλάδα. Παρά τις αρχικές ελπίδες για μια νέα πνοή στον θεσμό, οι ιστορικές συγκυρίες και οι λανθασμένοι χειρισμοί μετέτρεψαν τη βασιλεία του σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας. Η απομάκρυνση του Γεωργίου Παπανδρέου από την πρωθυπουργία τον Ιούλιο του 1965, μια απόφαση που λήφθηκε από τον νεαρό Βασιλιά, θεωρείται μέχρι σήμερα το κρίσιμο λάθος που απονομιμοποίησε τον θεσμό στη συνείδηση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Η μετέπειτα στάση του κατά την 21η Απριλίου 1967, όπου αρχικά όρκισε την κυβέρνηση των πραξικοπηματιών και αργότερα επιχείρησε ένα αποτυχημένο αντικίνημα, σφράγισε τη μοίρα του.

Ο Κωνσταντίνος Β’ παρέμεινε ο τελευταίος Βασιλιάς των Ελλήνων, καθώς το δημοψήφισμα του 1974 έθεσε οριστικό τέλος στην αβασίλευτη δημοκρατία με ποσοστό σχεδόν 70%. Η ημερομηνία της 6ης Μαρτίου 1964 παραμένει ένα ορόσημο που υπενθυμίζει πόσο εύκολα η διαδοχή στην εξουσία μπορεί να επηρεάσει την πορεία ενός ολόκληρου έθνους, ειδικά όταν αυτή συμβαίνει σε στιγμές μεγάλης έντασης. Η ιστορία κατέγραψε τον Κωνσταντίνο ως έναν τραγικό πρωταγωνιστή μιας εποχής που η Ελλάδα προσπαθούσε να αποτινάξει τα κατάλοιπα του Εμφυλίου και να βρει τον δρόμο της προς μια σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία, μια πορεία στην οποία ο θεσμός της μοναρχίας αποδείχθηκε τελικά ασύμβατος.