Σαν σήμερα 5 Μαρτίου 1940: Η ιστορική πρεμιέρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής – Όταν η «Νυχτερίδα» του Στράους μάγεψε την Αθήνα

Η δημιουργία ενός μόνιμου λυρικού θιάσου στην Ελλάδα δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση. Για δεκαετίες, η όπερα στη χώρα βασιζόταν σε περιοδεύοντες ιταλικούς θιάσους ή σε σποραδικές προσπάθειες Ελλήνων δημιουργών. Ωστόσο, η ανάγκη για έναν κρατικό φορέα που θα στέγαζε το λυρικό ταλέντο του τόπου είχε γίνει πλέον επιτακτική. Ο άνθρωπος που ανέλαβε να κάνει αυτό το όραμα πραγματικότητα ήταν ο Κωστής Μπαστιάς. Ως Γενικός Διευθυντής Κρατικών Σκηνών υπό την κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά, ο Μπαστιάς χρησιμοποίησε την ισχυρή του προσωπικότητα και τις διοικητικές του ικανότητες για να θεμελιώσει τη Λυρική Σκηνή ως τμήμα του τότε Βασιλικού Θεάτρου.

Ο Κωστής Μπαστιάς και το όραμα της εθνικής όπερας

Ο Κωστής Μπαστιάς δεν ήταν απλώς ένας κρατικός λειτουργός, αλλά ένας βαθιά καλλιεργημένος άνθρωπος των γραμμάτων και της τέχνης. Πίστευε ακράδαντα ότι η Ελλάδα όφειλε να διαθέτει ένα λυρικό θέατρο αντάξιο των ευρωπαϊκών προτύπων. Μεθοδικά, συγκέντρωσε τους καλύτερους Έλληνες μονωδούς, μουσικούς και τεχνικούς της εποχής. Η επιλογή του να ξεκινήσει με τη «Νυχτερίδα» δεν ήταν τυχαία. Η οπερέτα του Στράους, με τη σπιρτάδα, το χιούμορ και τις υπέροχες μελωδίες της, θεωρήθηκε το ιδανικό έργο για να προσελκύσει το κοινό και να δείξει ότι η νέα Λυρική Σκηνή μπορούσε να προσφέρει θέαμα υψηλού επιπέδου που συνδύαζε την ψυχαγωγία με την καλλιτεχνική αρτιότητα.

Μια πρεμιέρα λάμψης κάτω από τη σκιά του πολέμου

Εκείνο το βράδυ της 5ης Μαρτίου, το Εθνικό Θέατρο ήταν κατάμεστο. Η αφρόκρεμα της αθηναϊκής κοινωνίας, πολιτικοί, καλλιτέχνες και πλήθος κόσμου κατέκλυσαν την αίθουσα. Στο πόντιουμ της ορχήστρας βρισκόταν ο σπουδαίος αρχιμουσικός Βάλτερ Πφέφερ, ενώ η σκηνοθεσία έφερε την υπογραφή του Ρενάτο Μόρντο. Οι κριτικές της επομένης ήταν διθυραμβικές. Οι εφημερίδες μιλούσαν για έναν θρίαμβο του ελληνικού πνεύματος και για μια οργάνωση που δεν είχε να ζηλέψει τίποτα από τη Σκάλα του Μιλάνου ή την Όπερα της Βιέννης. Η επιτυχία της «Νυχτερίδας» ήταν τέτοια που οι παραστάσεις συνεχίστηκαν με αμείωτο ενδιαφέρον, εδραιώνοντας αμέσως το θεσμό στη συνείδηση των πολιτών.

Η Μαρία Κάλλας και τα πρώτα βήματα στη Λυρική

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Εθνική Λυρική Σκηνή, στα πρώτα κιόλας χρόνια της λειτουργίας της, αποτέλεσε το «φυτώριο» για τη μεγαλύτερη φωνή του 20ού αιώνα. Η νεαρή τότε Μαρία Καλογεροπούλου, η μετέπειτα παγκόσμια Μαρία Κάλλας, έκανε τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα σε αυτόν ακριβώς το θίασο. Η διορατικότητα του Μπαστιά και των συνεργατών του να στηρίξουν τα νέα ταλέντα απέδωσε καρπούς που ξεπέρασαν τα σύνορα της Ελλάδας. Παρά τις δυσκολίες της Κατοχής που ακολούθησε λίγους μήνες μετά την ίδρυση, η Λυρική Σκηνή δεν σταμάτησε να λειτουργεί, προσφέροντας ηθικό στήριγμα στους δοκιμαζόμενους Έλληνες μέσα από τη μουσική.

VIRAL

«Κοιτάζει τα ραδίκια ανάποδα»: Η αποκρουστική ρητορική μίσους που ξεπλένει τη γυναικοκτονία στην Καλαμάτα προκαλεί οργή!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Η Μαρία Κάλλας, έκανε τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα σε αυτόν ακριβώς το θίασο

Η παρακαταθήκη οκτώ δεκαετιών καλλιτεχνικής προσφοράς

Σήμερα, η Εθνική Λυρική Σκηνή, έχοντας πλέον το δικό της υπερσύγχρονο σπίτι στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, κοιτάζει το παρελθόν της με υπερηφάνεια. Η αφετηρία της 5ης Μαρτίου 1940 παραμένει η πυξίδα για τη μετέπειτα πορεία της. Ο Κωστής Μπαστιάς κατάφερε να αποδείξει ότι η τέχνη μπορεί να γεννηθεί ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες, αρκεί να υπάρχει όραμα και πίστη. Η «Νυχτερίδα» του Στράους δεν ήταν απλώς μια παράσταση, αλλά η πράξη ίδρυσης ενός πολιτιστικού οικοδομήματος που συνεχίζει να προσφέρει μοναδικές συγκινήσεις, αποδεικνύοντας ότι το λυρικό θέατρο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής μας ταυτότητας.

Η ιστορία της Λυρικής Σκηνής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Από τη μικρή σκηνή της Αγίου Κωνσταντίνου μέχρι τις διεθνείς συνεργασίες του σήμερα, ο θεσμός αυτός παραμένει ένας φάρος πολιτισμού. Η 5η Μαρτίου θα είναι πάντα η ημέρα που η Αθήνα φόρεσε τα γιορτινά της για να υποδεχτεί τη δική της όπερα, μια κίνηση που άλλαξε για πάντα το καλλιτεχνικό τοπίο της χώρας και χάρισε στις επόμενες γενιές μια κληρονομιά ανεκτίμητης αξίας.