Σαν σήμερα, 21 Ιουλίου 356 π.Χ.: Ο νεαρός Ηρόστρατος πυρπολεί τον Ναό της Αρτέμιδας στην Έφεσο, ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου

Ο Ηρόστρατος ήταν, με τη σύγχρονη αργκό, ένας «κανένας», ένας «αμελητέος». Ένας νεαρός άνδρας χωρίς ιδιαίτερες ικανότητες, που όμως λαχταρούσε το όνομά του να μείνει στην ιστορία για πάντα. Και το πέτυχε, καθώς ακόμα και σήμερα μιλάμε γι’ αυτόν. Ελάχιστα τον ενδιέφερε αν θα μνημονευόταν για όλους τους λάθος λόγους. Άλλωστε, η απόσταση από τη δόξα στο αιώνιο ανάθεμα είναι συχνά μικρή. Φαίνεται πως ήταν παγερά αδιάφορος στο γεγονός ότι, προκειμένου να επιτύχει τον στόχο του, παρέδωσε στις φλόγες ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου.

Το επικίνδυνο Πάθος για δόξα

Ελάχιστα είναι γνωστά για τη ζωή του Ηρόστρατου. Όπως αναφέρθηκε, δεν ήταν κάποιος εξέχων λόγιος, εξαίρετος τεχνίτης ή ατρόμητος πολεμιστής. Αντιθέτως, από τις λιγοστές πληροφορίες προκύπτει ότι ήταν το ακριβώς αντίθετο: ένα από τα κατώτερα μέλη της κοινωνίας της Εφέσου, ίσως ένας μη-Εφέσιος ή ακόμα και σκλάβος.

Ωστόσο, ο νεαρός Ηρόστρατος είχε μια εμμονική ιδέα: το όνομά του να χαραχθεί στην ιστορία. Και όπως αποδείχθηκε, ήταν πρόθυμος να κάνει τα πάντα για να το πετύχει, ακόμα κι αν αυτό το αχαλίνωτο πάθος τον είχε τυφλώσει.

Το σχέδιό του ήταν απλό: ο μόνος τρόπος να αφήσει το στίγμα του στην ιστορία ήταν να πυρπολήσει ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, τον περίφημο Ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο.

VIRAL

Σταύρος Γεωργίου: «Μιλάει» το χαμένο λάπτοπ του ποινικολόγου – Τι κρύβεται πίσω από τις αντιφάσεις του Αιγύπτιου

Σύγκρουση ελικοπτέρων στα Μέγαρα: Εντοπίστηκαν τραυματισμένα δύο μέλη από τα πληρώματα – Βίντεο

Εξιχιάστηκε η δολοφονία στην Κυψέλη: Σύλληψη 26χρονου για την δολοφονία της Βρετανίδας που βρέθηκε σε βαλίτσα – Τι είπε στους αστυνομικούς

Ο συγκεκριμένος ναός χρειάστηκε περίπου 120 χρόνια για να οικοδομηθεί. Δεκάδες μαρμάρινοι κίονες στήριζαν το κύριο μέρος του, με τον καθένα να φτάνει τα 20 μέτρα ύψος. Η βάση των θεμελίων του είχε μήκος 131 μέτρα και πλάτος 79 μέτρα. Για να αντιληφθούμε το μέγεθός του, αξίζει να σημειωθεί ότι ήταν πολύ μεγαλύτερος από τον Παρθενώνα, ο οποίος χτίστηκε πολλά χρόνια αργότερα.

Ο Αντίπατρος ο Σιδώνιος είχε γράψει χαρακτηριστικά: «Όταν βλέπω τον ναό της Αρτέμιδος που αγγίζει τον ουρανό, τα υπόλοιπα μνημεία χάνουν την λαμπρότητά τους. Εκτός από τον Όλυμπο, ο ήλιος δε φάνηκε πουθενά αλλού τόσο μεγαλοπρεπής όσο εδώ».

Έτσι, μια ημέρα σαν σήμερα, στις 21 Ιουλίου του 356 π.Χ., ο Ηρόστρατος, τυφλωμένος από την καταστροφική του μανία για δόξα, πυρπόλησε τον Ναό της Αρτέμιδος. Η πυρκαγιά ήταν τόσο σφοδρή που άφησε πίσω της μόνο στάχτες.

Οι κάτοικοι της Εφέσου προσπάθησαν απεγνωσμένα να σώσουν το καμάρι τους, αλλά με τα μέσα της εποχής ήταν αδύνατο, και ο ναός καταστράφηκε ολοσχερώς. Το σοκ για την πόλη ήταν τεράστιο, και αμέσως ξεκίνησαν οι έρευνες για τον ένοχο. Η εύρεση του Ηρόστρατου αποδείχθηκε εύκολη, καθώς όχι μόνο δεν προσπάθησε να κρυφτεί, αλλά υπερηφανευόταν κιόλας για την πράξη του.

Συνελήφθη και ανακρίθηκε από τις Αρχές της Εφέσου, ομολογώντας ότι έδρασε με μοναδικό σκοπό να αποκτήσει φήμη και το όνομά του να γραφτεί στην ιστορία. Ο νεαρός βασανίστηκε στον τροχό και τελικά εκτελέστηκε.

Οι Εφέσιοι, όμως, δεν σταμάτησαν εκεί. Προκειμένου να τον τιμωρήσουν και μετά θάνατον, απαγόρευσαν ρητά κάθε χρήση του ονόματός του στο μέλλον, σβήνοντας από τα αρχεία της πόλης κάθε στοιχείο του, ώστε να φαίνεται σαν να μην υπήρξε ποτέ.

Παρόλα αυτά, η πράξη του δεν ξεχάστηκε ποτέ. Δύο ιστορικοί, αρχικά ο Θεόπομπος στο έργο του «Ελληνικά» και στη συνέχεια ο Στράβων, έγραψαν για τον Ηρόστρατο, την αποτρόπαια πράξη του και το πάθος του για αθανασία.

Έτσι, με το πέρασμα του χρόνου, το όνομα του Ηρόστρατου έγινε συνώνυμο αυτού που διακατέχεται από τη μανία να γίνει γνωστός, ακόμα και διαπράττοντας κάτι κατακριτέο και καταστροφικό. Η φράση «ηροστράτειος δόξα» σημαίνει τη φήμη που αποκτά κάποιος από καταστροφική πράξη, ενώ η φράση «ηροστράτειο έργο» δηλώνει ένα μάταιο έργο. Αυτή η σύνδεση δεν περιορίζεται μόνο στην ελληνική γλώσσα: στα γερμανικά η λέξη «Herostrat» υποδηλώνει τον εγκληματία που «διψά για δόξα», ενώ ο όρος «Herostratic fame» στα αγγλικά αναφέρεται στην «δόξα με κάθε μέσο».

Η σύνδεση με τον Μέγα Αλέξανδρο

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της πυρπόλησης του Ναού της Αρτέμιδος είναι η σύνδεσή της με τη γέννηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στους Παράλληλους Βίους (Αλέξανδρος, 3), την ίδια νύχτα που ο Ηρόστρατος πυρπολούσε ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, γεννιόταν και ο σπουδαίος Μακεδόνας στρατηλάτης. Μάλιστα, λέγεται ότι οι Πέρσες προέβλεψαν πως η καταστροφή του ναού ήταν κακός οιωνός για τον λαό τους.

Παράλληλα, ο θρύλος θέλει την Άρτεμη να απουσιάζει από την Έφεσο και να μην μπορεί να προστατεύσει τον ναό της, καθώς βρισκόταν ως βοηθός στη γέννα της Ολυμπιάδας στη Μακεδονία.

Όταν μεγάλωσε, ο Μέγας Αλέξανδρος έμαθε για τη σύνδεση των δύο γεγονότων και προσφέρθηκε να ανοικοδομήσει ο ίδιος τον Ναό της Αρτέμιδος. Ωστόσο, οι Εφέσιοι αρνήθηκαν ευγενικά την προσφορά του και συγκέντρωσαν χρήματα από γειτονικούς λαούς για να δώσουν και πάλι ζωή στα ερείπια.

Τελικά, τον ξαναέχτισαν πολλά χρόνια αργότερα, αλλά η μοίρα είχε άλλα σχέδια. Ο Ναός της Αρτέμιδος καταστράφηκε για δεύτερη φορά το 262 π.Χ. μετά από επιδρομή των Γότθων.

Σύμφωνα με μια θεωρία, ο ναός ανοικοδομήθηκε εκ νέου και κατεδαφίστηκε οριστικά περί το 406 μ.Χ. με υπόδειξη του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, αν και κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να ισχύει, καθώς πρόσωπα και χρονολογίες δεν ταιριάζουν.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ιουστινιανός, τον 6ο αιώνα, πήρε από τον ήδη ερειπωμένο ναό κάποιους κίονες και τους ενσωμάτωσε στην Αγία Σοφία, ενώ σήμερα τμήματα από τον Ναό της Αρτέμιδος εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο.