ΑΑΔΕ: Ποιοι γλιτώνουν την «καμπάνα» της εφορίας – Τι ισχύει για πρόστιμα, χρέη και επιστροφές
Σημαντικές αλλαγές στον χειρισμό παλαιών φορολογικών υποθέσεων φέρνει νέα εγκύκλιος της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστική περάτωση εκκρεμών ελέγχων και αποτρέποντας την επιβολή νέων φόρων και προστίμων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η εξέλιξη αφορά φορολογικές χρήσεις από το 2012 έως και το 2017 και προκύπτει μετά από απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική η αναδρομική εφαρμογή δεκαετούς παραγραφής για ορισμένες υποθέσεις φοροδιαφυγής. Με την εγκύκλιο Ε.2072/2026, που εκδόθηκε στις 9 Νοεμβρίου, ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κινηθούν οι ελεγκτικές υπηρεσίες απέναντι σε υποθέσεις που παραμένουν ανοιχτές.
Η νέα οδηγία βασίζεται στην απόφαση 1246/2026 του Β΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε ότι συγκεκριμένη μεταβατική διάταξη του νόμου 4646/2019 δεν μπορούσε να επεκτείνει αναδρομικά τον χρόνο μέσα στον οποίο το Δημόσιο είχε δικαίωμα να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα. Η απόφαση στηρίζεται στις συνταγματικές εγγυήσεις του άρθρου 78, που θέτουν περιορισμούς στην αναδρομική εφαρμογή φορολογικών ρυθμίσεων. Ωστόσο, υπάρχει μια ιδιαίτερα σημαντική διευκρίνιση: η παραγραφή δεν σημαίνει ότι διαγράφονται αυτομάτως όλα τα παλιά χρέη προς την εφορία.
Ποιοι γλιτώνουν νέους φόρους και πρόστιμα
Οι νέες οδηγίες αφορούν συγκεκριμένες φορολογικές υποθέσεις των χρήσεων 2012 και 2013, καθώς και των φορολογικών ετών 2014, 2015, 2016 και 2017. Βασική προϋπόθεση είναι ο έλεγχος ή ο καταλογισμός να στηρίζεται στη διάταξη περί δεκαετούς παραγραφής που κρίθηκε αντισυνταγματική. Στις υποθέσεις αυτές περιλαμβάνονται παραβάσεις που σχετίζονται με πλαστά και εικονικά τιμολόγια, αλλοίωση φορολογικών παραστατικών, αποδοχή εικονικών στοιχείων και καταχώριση συναλλαγών ή δαπανών που δεν πραγματοποιήθηκαν. Για τις χρήσεις 2012 και 2013, όπως και για το φορολογικό έτος 2014, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι έχει ήδη παρέλθει η προθεσμία για την κοινοποίηση συγκεκριμένων πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και επιβολής προστίμων. Αντίστοιχοι περιορισμοί ισχύουν και για τα έτη 2015 έως 2017, όταν η δυνατότητα καταλογισμού βασίζεται αποκλειστικά στην επίμαχη δεκαετή ρύθμιση.
VIRAL
Ιδιαίτερη σημασία έχει το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κάθε φορολογικός έλεγχος. Εάν η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί, η αρμόδια υπηρεσία οφείλει να συντάξει ειδικό υπηρεσιακό σημείωμα για την περάτωση της υπόθεσης. Το ίδιο ισχύει και όταν έχουν ήδη γνωστοποιηθεί στον φορολογούμενο προσωρινά ευρήματα ή προσωρινός προσδιορισμός φόρου, αλλά δεν έχει κοινοποιηθεί οριστική πράξη. Σε αυτή την περίπτωση, η διαδικασία σταματά χωρίς να ακολουθεί νέος οριστικός καταλογισμός με βάση τη διάταξη που κρίθηκε αντισυνταγματική. Ακόμη και εάν η εφορία έχει εκδώσει οριστική πράξη, αλλά δεν την έχει κοινοποιήσει στον ενδιαφερόμενο, δεν μπορεί πλέον να προχωρήσει στην κοινοποίησή της εφόσον έχει επέλθει η συγκεκριμένη παραγραφή.
Η πράξη και η έκθεση ελέγχου διατηρούνται στον υπηρεσιακό φάκελο, μαζί με τη σχετική αιτιολόγηση. Ο φορολογούμενος ενημερώνεται ηλεκτρονικά ότι η διαδικασία περατώθηκε ως προς τη συγκεκριμένη εντολή ελέγχου. Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι κάθε φορολογική εκκρεμότητα των συγκεκριμένων ετών κλείνει υποχρεωτικά. Εάν υπάρχει διαφορετική νόμιμη βάση που επιτρέπει τον καταλογισμό, η υπόθεση πρέπει να εξεταστεί με βάση τις αντίστοιχες διατάξεις.
Τι ισχύει για βεβαιωμένα χρέη, επιστροφές χρημάτων και ποινικές διώξεις
Διαφορετική είναι η κατάσταση για φορολογούμενους στους οποίους έχουν ήδη κοινοποιηθεί οριστικές πράξεις επιβολής φόρων ή προστίμων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εγκύκλιος δεν προβλέπει αυτόματη ακύρωση του καταλογισμού, ακόμη και όταν αυτός στηρίχθηκε στη ρύθμιση που κρίθηκε αντισυνταγματική. Για να ακυρωθεί ή να τροποποιηθεί μια τέτοια πράξη, απαιτείται σχετική απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ή των αρμόδιων διοικητικών δικαστηρίων. Επομένως, όσοι έχουν ήδη βεβαιωμένες οφειλές δεν απαλλάσσονται αυτοδικαίως από την υποχρέωση πληρωμής. Αντίστοιχα, φορολογούμενοι που έχουν εξοφλήσει φόρους ή πρόστιμα δεν αποκτούν αυτόματα δικαίωμα επιστροφής χρημάτων μόνο και μόνο επειδή εκδόθηκε η συγκεκριμένη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Προηγουμένως πρέπει να υπάρξει η προβλεπόμενη διοικητική ή δικαστική κρίση που θα οδηγήσει σε ακύρωση ή τροποποίηση του καταλογισμού. Η ίδια αρχή εφαρμόζεται και στις εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν μετά την έναρξη ελέγχου. Εάν τα ευρήματα της εφορίας δείχνουν πρόσθετες φορολογικές διαφορές, δεν επιτρέπεται νέος διορθωτικός καταλογισμός για αυτές όταν καλύπτονται από την παραγραφή. Ωστόσο, ποσά που έχουν ήδη βεβαιωθεί βάσει των εκπρόθεσμων δηλώσεων εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες και δεν διαγράφονται αυτόματα.
Διαβάστε επίσης
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τις ποινικές συνέπειες των φορολογικών παραβάσεων. Η παραγραφή του δικαιώματος της εφορίας να επιβάλει νέους φόρους και πρόστιμα δεν συνεπάγεται απαραίτητα και το τέλος μιας ποινικής υπόθεσης. Όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για αδικήματα φοροδιαφυγής, οι ελεγκτικές υπηρεσίες εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να αποστέλλουν μηνυτήριες αναφορές στον αρμόδιο εισαγγελέα. Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν δεν επιτρέπεται πλέον η κοινοποίηση οριστικής φορολογικής πράξης λόγω παραγραφής. Παράλληλα, προβλέπεται ενημέρωση της Αρχής για το Ξέπλυμα Χρήματος σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που συνδέονται με εικονικά φορολογικά στοιχεία και πιθανή νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε υποθέσεις εικονικών συναλλαγών με συνολική αξία άνω των 75.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι πρόσθετες προϋποθέσεις της νομοθεσίας.
0 ΣΧΟΛΙΑ