Ποιες είναι οι εναλλακτικές οδοί πετρελαίου της Ευρώπης προς τα Στενά του Ορμούζ;

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και η ανακοίνωση του Ιράν για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου καταγράφουν άνοδο, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να αποτρέψουν ένα νέο ενεργειακό σοκ.

Τα Στενά του Ορμούζ, που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν, αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα «σημεία στραγγαλισμού» παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Παρότι οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Ευρώπη δε θα μείνει χωρίς προμήθειες, το κόστος ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά.

Ποιες χώρες επηρεάζονται περισσότερο

Χώρες όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πολωνία και το Βέλγιο έχουν εμπορικούς δεσμούς με παραγωγούς του Κόλπου, είτε μέσω εισαγωγών είτε μέσω διύλισης. Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας – με τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ και το Καζακστάν να αποτελούν βασικούς προμηθευτές – η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό ποσοστό των εισαγωγών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκαλεί τεχνικούς εμπειρογνώμονες προκειμένου να αξιολογήσει τις επιπτώσεις και να προετοιμάσει μέτρα σταθεροποίησης της αγοράς. Το βασικό ζητούμενο είναι να περιοριστεί το σοκ τιμών, το οποίο ήδη επιβαρύνει νοικοκυριά και βιομηχανία.

Υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές;

Σύμφωνα με τον αναλυτή Baird Langenbrunner του Global Energy Monitor (σ.σ. ΜΚΟ που καταλογοποιεί έργα ορυκτών καυσίμων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παγκοσμίως) υπάρχουν δύο βασικοί αγωγοί που μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές οδοί.

Ο πρώτος είναι ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, με δυναμικότητα 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Ωστόσο, όπως επισημαίνει: «Το Γιανμπού δε σχεδιάστηκε για να είναι ο κύριος κόμβος εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας, επομένως οι υποδομές του πιθανότατα θα περιορίσουν την πραγματική διακίνηση».

Ακόμη και με πιθανή αύξηση της χωρητικότητας στα 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, το μέγεθος υπολείπεται σημαντικά των περίπου 20 εκατομμυρίων βαρελιών που διακινούνται καθημερινά μέσω του Στενού.

Η δεύτερη επιλογή είναι ο αγωγός Χαμπσάν-Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με δυναμικότητα 1,8 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Όμως: «Τα ΗΑΕ τον χρησιμοποιούν ήδη ως συνήθη διαδρομή εξαγωγής και δεν υπάρχει μεγάλη πλεονάζουσα χωρητικότητα προς χρήση», τονίζει ο Langenbrunner.

Ο ιρανικός αγωγός Γκόρεχ-Τζασκ θα μπορούσε θεωρητικά να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ, αλλά η χωρητικότητά του είναι περιορισμένη και η χώρα βρίσκεται υπό αυστηρές κυρώσεις και στρατιωτική πίεση.

Ναυτιλία σε κρίση και αυξημένο κόστος

Η ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει σχεδόν παγώσει, μετά από επιθέσεις σε πλοία και ακύρωση ασφαλιστικών καλύψεων πολέμου. Δεξαμενόπλοια εξετάζουν πλέον τη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, στη Νότια Αφρική. «Η αναδρομολόγηση γύρω από το Ακρωτήριο προσθέτει σημαντικό χρόνο και κόστος στη διέλευση», εξηγεί ο Langenbrunner. «Και αυτό βοηθά μόνο το πετρέλαιο που δεν έχει ήδη παγιδευτεί στον Περσικό Κόλπο».

Εναλλακτικές πηγές για την Ευρώπη

Η Βόρεια Θάλασσα, με παραγωγή από Νορβηγία και Ηνωμένο Βασίλειο, αποτελεί ασφαλή επιλογή. Παράλληλα, οι ΗΠΑ, η Νιγηρία και η Αγκόλα μπορούν να τροφοδοτήσουν την Ευρώπη μέσω Ατλαντικού. Η Βόρεια Αφρική – κυρίως Αλγερία και Λιβύη – προσφέρει γεωγραφικό πλεονέκτημα, αν και η πολιτική αστάθεια παραμένει κίνδυνος.

Παραγωγοί της Κασπίας, όπως το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν, καθώς και χώρες της Λατινικής Αμερικής όπως η Βραζιλία και η Γουιάνα, συμβάλλουν επίσης στη διαφοροποίηση.