Πάσχα στα νησιά: Τα 3 καλύτερα που θα σας προσφέρουν την απόλυτη κατανυκτική εμπειρία

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Δεν έχουν όλοι τη δυνατότητα να ταξιδέψουν σε ένα ελληνικό νησί για να περάσουν την κατανυκτική περίοδο του Πάσχα. Το κλίμα είναι συναισθηματικά φορτισμένο, η επαφή με τη φύση εμπεδώνει το νόημα της Αναστάσεως και τα ξεχωριστά έθιμα συμβάλλουν στην κατανόηση της σημασίας της παράδοσης στην απόδοση του θρησκευτικού αισθήματος.

Ποια νησιά αξίξει να επισκεφτούμε; Συγκεντρώσαμε μόνο 3, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολλά περισσότερα!

3 όμορφα κυκλαδίτικα νησιά για το Πάσχα

• Κύθνος

Το πιο σημαντικό θρησκευτικό προσκύνημα της Κύθνου αλλά και ένα από τα πιο χαρακτηριστικά όλων των Κυκλάδων είναι η Παναγία η «Κανάλα». Βρίσκεται 16 χιλιόμετρα μακριά από τη Χώρα στο νότιο τμήμα του νησιού, και έχει δώσει και το όνομά της σε ολόκληρη την περιοχή με την θαυμάσια παραλία. Σύμφωνα με τον θρύλο, οι ψαράδες που έψαχναν για ψάρια σε έναν όρμο κοντά στην Κανάλα εντόπισαν μία εικόνα της Παναγίας την οποία και μετέφεραν στο χωριό Δρυοπίδα. Όμως, η Παναγία εμφανίστηκε και ζήτησε να χτίσουν το ναό στο μέρος που βρίσκεται σήμερα. Η εικόνα της Παναγίας από το 1575 είναι έργο του αγιογράφου Εμμανουήλ Σκορδίλη του Κρητός και έχει μεγάλες διαστάσεις.

Τα έθιμα της Κύθνου:

Οι προετοιμασίες για το Πάσχα ξεκινούν τη Μεγάλη Πέμπτη με τη βαφή των αβγών και το ψήσιμο των Λαμπριάτικων κουλουριών, αλλά και το άσπρισμα σε όλα τα σοκάκια του χωριού. Ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου τη Μεγάλη Παρασκευή μέσα σε κλίμα κατάνυξης. Το Μεγάλο Σάββατο ετοιμάζουν και ψήνουν τις πίτες που γίνονται μόνο στην Κύθνο.

Οι νοικοκυρές ανοίγουν φύλλο με τον «πλάστη». Μέσα σε λεκάνη ζυμώνουν το ανάλατο φρέσκο Θερμιώτικο «ξυνό» (μυζήθρα ) τυρί, με φρέσκα αυγά μπόλικο άνηθο και φρέσκο κρεμμυδάκι. Οι πίττες γίνονται σε δυο γεύσεις, γλυκιές ή αλμυρές και ανάλογα με την γεύση τους δίνουν και το σχήμα.

Το βράδυ του Μ. Σαββάτου επικρατεί το έθιμο του “συχώριου”, δηλαδή όλοι όσοι έχουν πεθαμένους συγγενείς φέρνουν στην εκκλησία αβγά, ψητά, κρασί και ψωμί, τα οποία έχει “διαβάσει” ο παπάς, τα προσφέρουν στους επισκέπτες και στους κατοίκους του νησιού.

Το βράδυ της Ανάστασης όλη η οικογένεια μαζεμένη στο τραπέζι θα φάει τη σούπα που έχει γίνει με το αρνάκι ή το κατσικάκι. Το παραδοσιακό φαγητό ανήμερα το Πάσχα είναι το αρνί στο φούρνο λεμονάτο με πατάτες. Στην Κύθνο δεν έφτιαχναν μαγειρίτσα ούτε έψηναν αρνί, όπως γίνεται στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια όμως, επικρατεί το ψήσιμο αρνιού.

• Νάξος

Ένας από τους ομορφότερους ναούς των Κυκλάδων, η Παναγία η Φιλωτίτισσα, πήρε το όνομά της από το χωριό στο οποίο βρίσκεται κοντά, στην ορεινή Νάξο, το Φιλώτι. Σύμφωνα με την παράδοση χτίστηκε γύρω στο 1718 και μέσα σε ένα κτήμα που διεκδίκησαν οι κάτοικοι της περιοχής από τοπικό άρχοντα Μπαρότσι. Η εκκλησία είναι ιδιαίτερα επιβλητική, καθώς πίσω από τους μεγάλους λευκούς τοίχους της κρύβεται μία βασιλική, με ένα καταπληκτικό γλυπτό καμπαναριό, πάρα πολλές πολύτιμες εικόνες, και ένα εξαιρετικής τέχνης μαρμάρινο τέμπλο. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας της συγκεκριμένης εκκλησίας είναι ότι αποτελεί ίσως τη μοναδική η οποία ιδρύθηκε επί Τουρκοκρατίας και μάλιστα με επίσημο φιρμάνι του Σουλτάνου. Η μονή γιορτάζει στην Κοίμηση της Θεοτόκου, όπου γίνεται και μεγάλο ναξιώτικο πανηγύρι στον περιποιημένο και με πλούσια βλάστηση περίβολο του ναού.

Τα έθιμα της Νάξου:

Μια παράδοση των παλαιών εποχών είναι το όμορφο πασχαλινό έθιμο της «Κούνιας». Το έθιμο αυτό, το οποίο συνηθίζεται την Δευτέρα του Πάσχα, θέλει τους νέους του χωριού να στήνουν αυτοσχέδιες κούνιες στα σοκάκια του χωριού και να κουνάνε τα κορίτσια απαγγέλλοντας τους αυτοσχέδιους στίχους.

Tα παλαιότερα χρόνια οι νοικοκυρές ζύμωναν και έψηναν το ψωμί της εβδομάδας κάθε Σάββατο. Το Σάββατο του Λαζάρου συνήθιζαν μαζί με τα άλλα ψωμιά να παρασκευάζουν και ψωμιά σε σχήμα ανθρώπου η στενόμακρες φραντζόλες όπου μέσα είχαν σταφίδες και καρύδια και από πάνω ολόκληρα καρύδια. Αυτά τα ψωμιά τα ονόμαζαν Λαζαράκια η πούλους και τα τα φιλούσαν να τα καταναλώσουν την Μεγάλη Παρασκευή, ημέρα αυστηρής νηστείας.

Την ημέρα της Μεγάλης Παρασκευής στην Παναγία Δροσιάνη, βυζαντινή, πρώτο χριστιανική εκκλησία, κάτω από το χωριό Μονή, εφαρμόζεται ένα έθιμο που θεωρείται ότι ξεκίνησε από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Λέγεται ότι οι καλόγριες της Μονής ζύμωναν πούλους και τα μοιράζουν στους πιστούς την συγκεκριμένη μέρα. Το έθιμο αυτό διατηρείται μέχρι τις μέρες μας, όπου ο φούρνος του χωρίου Μονή, παρασκευάζει αρτίδια με ξηρούς καρπούς και το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευή στην Παναγία Δροσιανή ευλογούνται και μετά την Ιερή Αποκαθήλωση μοιράζονται στους προσκυνητές με ρακή.

Παραδοσιακό φαγητό το Πάσχα είναι το Πατούδo, γεμιστό κατσικάκι με ρύζι και χορταρικά (σεφουκλα, φρέσκο κρεμμύδι μάραθο και αλλά). Το πίατο, που συνοδεύεται με πατάτες, σε ορισμένα χωριά φτιάχνεται και λίγο διαφορετικά Στην Απείρανθο, για παράδειγμα, προσθέτουν σταφίδες στη βασική του γέμιση ενώ στο Φιλότι προσθέτουν και ψιλοκομμένα εντόσθια ζώου.

Το βράδυ της Ανάστασης πιστοί φέρνουν μαζί τους κόκκινα αυγά στη λειτουργία. Εκεί τα ευλογούν. Ύστερα, τσουγκρίζοντας και τρώγοντας τα αυγά τελειώνει η νηστεία. Επίσης, το αυγό την Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα είναι το τελευταίο μη-νηστίσιμο φαγητό που τρώνε συμβολίζοντας έτσι το «κλείσιμο» του στόματος και την αρχή της νηστείας.

• Σίφνος

Το Μοναστήρι της Παναγίας του Βουνού βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του παραθαλάσσιου οικισμού του Πλατύ Γιαλού, κοντά γνωστή και πολύβουη ομώνυμη παραλία. Αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα μοναστήρια της Σίφνου, η Παναγία του Βουνού συνεχίζει να ενσωματώνεται στη θρησκευτική και κοινωνική ζωή των κατοίκων του νησιού. Κτίστηκε το 1813 από τον μοναχό Γεράσιμο Αβρανόπουλο και χαρακτηρίζεται από το λευκό τρούλο του και το πέτρινο καμπαναριό του.

Ο ναός είναι αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου, τον Άγιο Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη, και στον Άγιο Νικόλαο. Επιπλέον, στο μοναστήρι φυλάσσεται μια σπάνια εικόνα της Παναγίας της Μαχαιρούσας, η οποία χρονολογείται από τον 18ο αιώνα. Ο ναός είναι διάσημος όχι μόνο στους πιστούς αλλά και στους επισκέπτες του νησιού, για την εκπληκτική θέα προς τον Πλατύ Γιαλό και το Αιγαίο.

Τα έθιμα της Σίφνου:

Το βράδυ, η Αναστάσιμη λειτουργία γεμίζει τις εκκλησίες με φως και τα στενά της Σίφνου με μυρωδιές ψημένου μαστέλου. Μόλις ακουστεί το “Χριστός Ανέστη”, ο ουρανός φωτίζεται από πυροτεχνήματα που ρίχνουν οι ενορίτες των γύρω εκκλησιών. Αν θέλετε την καλύτερη θέα, ανεβείτε στον Άι Γιάννη στο Πάνω Πετάλι και θα δείτε να “ανασταίνουν” το Κάστρο, την Απολλωνία, την Καταβατή και τα Εξάμπελα!

Στις 12:00 το μεσημέρι, στο Μοναστήρι της Βρύσης, γίνεται η Ακολουθία της Αγάπης, όπου το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε πολλές γλώσσες. Ο παπάς μοιράζει κόκκινα αυγά στους πιστούς και η γιορτή ξεκινά!

Το απόγευμα η πλατεία της Απολλωνίας ή του Αρτεμώνα γεμίζει με κόσμο, καθώς πραγματοποιείται το κάψιμο του Ιούδα. Το ομοίωμα παραδίδεται στις φλόγες μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα!

Επίσης, αναβιώνουν παραδοσιακά παιχνίδια, όπως τα τσούνια και η κουνίστρια, που ήταν κάποτε συνδεδεμένα με τον έρωτα και τις πασχαλινές γνωριμίες των νέων.

Μεγάλη Πέμπτη – Τα πουλιά της Λαμπρής. Το πρωί οι φούρνοι του νησιού μοσχοβολούν. Ψήνονται τα “πουλιά”, ένα παραδοσιακό γλυκό ψωμάκι που παίρνει σχήμα πουλιού ή ζώου και στολίζεται με ένα κόκκινο αυγό. Αξίζει να τα δοκιμάσετε!

Μεγάλη Παρασκευή – Επιτάφιοι και κάψαλοι. Η περιφορά του Επιταφίου σε κάθε χωριό είναι μια εμπειρία γεμάτη κατάνυξη. Στο Κάτω Πετάλι, το έθιμο επιβάλλει να ανάβουν μεγάλες φωτιές (οι λεγόμενοι “κάψαλοι”), δίνοντας ένα εντυπωσιακό σκηνικό στην πομπή.

Στο Κάστρο, ο Επιτάφιος περνά από τα στενά καλντερίμια και καταλήγει στα δύο μικρά εκκλησάκια του γραφικού νεκροταφείου. Στις Καμάρες, εφόσον το επιτρέπει ο καιρός, η πομπή συνεχίζεται δια θαλάσσης!

Σε κάθε χωριό, οι άντρες σηκώνουν τον Επιτάφιο και οι πιστοί περνούν από κάτω για ευλογία και καλή τύχη.

“Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη Ταφή Σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.
Καθελών του ξύλου, ο Αριμαθείας, εν τάφω Σε κηδεύει.
Μυροφόροι ήλθον, μύρα σοι, Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.
Δεύρο πάσα κτίσις, ύμνους εξοδίους, προσοίωμεν τω Κτίστη.
Ούς έθρεψε το μάννα, εκίνησαν την πτέρναν, κατά του ευεργέτου.
Ιωσήφ κηδεύει, συν τω Νικοδήμω, νεκροπρεπώς τον Κτίστην.

Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;
Υιέ Θεού παντάναξ, Θεέ μου πλαστουργέ μου, πώς πάθος κατεδέξω;
Έρραναν τον τάφον αι Μυροφόροι μύρα, λίαν πρωί ελθούσαι.
Ω Τριάς Θεέ μου, Πατήρ Υιός και Πνεύμα, ελέησον τον κόσμον.
Ιδείν την του Υιού σου, Ανάστασιν, Παρθένε, αξίωσον σους δούλους.”