Μιλάμε λιγότερο; Τι δείχνουν οι έρευνες για τα social media και την επικοινωνία μας

Οι άνθρωποι μιλάμε λιγότερο μεταξύ μας κάθε χρόνο. Μια μεγάλη έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα διαπίστωσε ότι ο αριθμός των λέξεων που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ομιλία μειώνεται σταθερά εδώ και χρόνια. Πίσω από αυτή την αλλαγή, οι επιστήμονες βλέπουν την αυξημένη χρήση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Τι βρήκαν οι ερευνητές

Η μελέτη των Pfeifer και Mehl, την οποία παρουσίασε η καθηγήτρια γλωσσολογίας Valerie Fridland στο Psychology Today, εξέτασε δεδομένα από περισσότερους από 2.000 ανθρώπους. Οι ηλικίες τους κυμαίνονταν από 10 έως 94 ετών. Τα στοιχεία προήλθαν από 22 διαφορετικές έρευνες που έγιναν σε διάστημα 14 ετών, από το 2005 μέχρι το 2019.

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα. Κάθε χρόνο, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν περίπου 338 λέξεις λιγότερες στην καθημερινή τους ομιλία. Η μεγαλύτερη πτώση παρατηρήθηκε στους νέους κάτω των 25 ετών, με μείωση που έφτανε τις 458 λέξεις τον χρόνο. Ωστόσο, η ίδια τάση εμφανίστηκε και σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Ηλικιακός περιορισμός στα social media (Πηγή Φωτογραφίας: Unsplash)

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εξήγηση βρίσκεται στην αλλαγή του τρόπου ζωής μας. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο που συναντιόμαστε και επικοινωνούμε. Οι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε μια οθόνη και λιγότερο χρόνο μιλώντας πρόσωπο με πρόσωπο.

VIRAL

Ζώδια 15/11: Ημερήσιες προβλέψεις ζωδίων: Έρωτας, δουλειά και χρήματα – Τι φέρνει η σημερινή ημέρα

Επέτειος Πολυτεχνείου: Κλειστοί δρόμοι στην Αθήνα για το Πολυτεχνείο – Ποιες περιοχές επηρεάζονται και μέχρι πότε

Τραγωδία στο Ζεφύρι: Τα υπολείμματα της ξυλόσομπας θα δώσουν τα αίτια της πυρκαγιάς – ΕΔΕ για τις συνθήκες του δυστυχήματος

Αυτό γίνεται ακόμα πιο έντονο αν σκεφτούμε ότι κάνουμε ολοένα και περισσότερες αγορές μέσω διαδικτύου, εργαζόμαστε από το σπίτι και περνάμε ώρες σκρολάροντας στα social media. Οι ευκαιρίες για αυθόρμητη κουβέντα με τον γείτονα ή τον συνάδελφο λιγοστεύουν.

Το πρόβλημα της μοναξιάς

Ο Γενικός Χειρουργός των ΗΠΑ έχει χαρακτηρίσει τη μοναξιά «επιδημία». Οι ερευνητές αναρωτιούνται αν η μείωση των λέξεων που ανταλλάσσουμε συμβάλλει σε αυτό το πρόβλημα.

Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής έρευνας American Time Use Survey, οι Αμερικανοί περνούν πλέον περισσότερο χρόνο τρώγοντας μόνοι τους σε σύγκριση με τις αρχές του 21ου αιώνα. Το φαινόμενο είναι πιο έντονο στους νεότερους.

Άλλη έρευνα έδειξε ότι η κοινωνική απομόνωση αυξάνεται και οι κοινωνικές επαφές μειώνονται εδώ και αρκετά χρόνια. Μάλιστα, αυτή η τάση ξεκίνησε πριν από την πανδημία του COVID-19.

Στη Βουλή ο «κόφτης» για τα social media: Πότε τίθενται σε ισχύ οι περιορισμοί για τους ανηλίκους

Είναι όλα τα social media ίδια;

Η απάντηση είναι όχι. Ο τρόπος που χρησιμοποιούμε τα social media παίζει μεγάλο ρόλο.

Κάποιος που περνά ώρες παρακολουθώντας βίντεο στο TikTok περνά περισσότερο χρόνο μόνος του. Αντίθετα, εφαρμογές όπως το Snapchat, που έχουν σχεδιαστεί για άμεση επικοινωνία και ανταλλαγή μηνυμάτων, μπορεί να προσφέρουν κοινωνικά οφέλη παρόμοια με τις συζητήσεις πρόσωπο με πρόσωπο.

Έρευνες δείχνουν ότι κάθε μορφή κοινωνικής αλληλεπίδρασης — είτε γίνεται από κοντά είτε μέσω διαδικτύου — ενισχύει την ευημερία μας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν επικοινωνούμε με στενούς φίλους. Ωστόσο, η ψηφιακή επικοινωνία από μόνη της, χωρίς επαφή στον πραγματικό κόσμο, προσφέρει λιγότερα στην ψυχική μας υγεία.

Τι έδειξαν οι έρευνες σε παιδιά και εφήβους

Μια μελέτη στη Νορβηγία παρακολούθησε παιδιά από την ηλικία των 10 έως τα 18 χρόνια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν κάτι ενδιαφέρον: τα παιδιά που αφιέρωναν περισσότερο χρόνο σε αναρτήσεις, σχόλια και likes στα social media, στη συνέχεια περνούσαν περισσότερο χρόνο με τους φίλους τους εκτός διαδικτύου.

Αυτό δείχνει ότι οι φιλίες συχνά υπάρχουν και στον ψηφιακό και στον πραγματικό κόσμο. Οι διαδικτυακές επαφές μπορεί να ενισχύουν τις σχέσεις που έχουμε ήδη στην πραγματική ζωή, αντί να τις αντικαθιστούν.

Ωστόσο, υπάρχει και μια προειδοποίηση. Στα παιδιά με έντονο κοινωνικό άγχος, η αυξημένη χρήση social media επηρέαζε αρνητικά την ανάπτυξη των κοινωνικών τους δεξιοτήτων. Στα παιδιά χωρίς άγχος, δεν παρατηρήθηκε ούτε θετική ούτε αρνητική επίδραση.

Social media: Ποια παιδιά θα αποκλειστούν από Facebook, TikTok και Snapchat – Τι αλλάζει από το 2027

Τι άλλαξε με τα smartphones

Μια άλλη μελέτη σύγκρινε εφήβους από τέσσερις διαφορετικές γενιές στις ΗΠΑ, στην ίδια ηλικία. Οι ερευνητές βρήκαν σημαντική μείωση στη συχνότητα με την οποία οι έφηβοι συναντούσαν τους φίλους τους από κοντά. Η πτώση ήταν ιδιαίτερα έντονη μετά το 2010, όταν τα smartphones άρχισαν να γίνονται ευρέως διαδεδομένα.

Παρόλα αυτά, οι έφηβοι που περνούσαν περισσότερο χρόνο με φίλους ανέφεραν επίσης μεγαλύτερη χρήση social media. Το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορούσε τους εφήβους με τις λιγότερες διά ζώσης επαφές που παράλληλα χρησιμοποιούσαν πολύ τα social media. Αυτοί ανέφεραν τα υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς.

Η τελική εικόνα

Τα social media δεν είναι απαραίτητα ο «δολοφόνος» της ανθρώπινης επικοινωνίας. Είναι αλήθεια ότι μιλάμε λιγότερο μεταξύ μας, ειδικά οι νεότεροι. Όμως, μπορούμε ακόμα να δημιουργήσουμε ουσιαστικές σχέσεις και στον ψηφιακό κόσμο.

Το κλειδί είναι η ισορροπία. Τα social media λειτουργούν καλύτερα όταν ενισχύουν τις σχέσεις που έχουμε ήδη στην πραγματική ζωή. Το ιδανικό είναι οι διαδικτυακές επαφές να συμπληρώνουν τις προσωπικές συναντήσεις, όχι να τις αντικαθιστούν.

Πολλά εξαρτώνται από το αν κάποιος έχει κοινωνικό άγχος και από το πόσο δυνατό είναι το δίκτυο φίλων και υποστήριξης που έχει στην πραγματική του ζωή. Για τους περισσότερους από εμάς, η λύση βρίσκεται στο να βρούμε τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στην οθόνη και την ανθρώπινη επαφή.