Σαν σήμερα, 21 Οκτωβρίου 1805: Ο θρίαμβος και ο θάνατος του Νέλσον στο Τραφάλγκαρ – Η μάχη που έδωσε στη Βρετανία τη θαλασσοκρατορία

Η 21η Οκτωβρίου 1805 δεν ήταν απλώς μια ναυμαχία, ήταν η ώρα που η Μεγάλη Βρετανία σφράγισε τη μοίρα της ως απόλυτη θαλασσοκράτειρα και ο Ναπολέων έχασε οριστικά το όνειρο της εισβολής στην Αγγλία. Στο Ακρωτήριο Τραφάλγκαρ, ο ναύαρχος Οράτιος Νέλσον πέτυχε την πιο λαμπρή του νίκη κατά των ενωμένων στόλων Γαλλίας και Ισπανίας. Ωστόσο, ο θρίαμβος βάφτηκε με αίμα, καθώς ο ίδιος έπεσε νεκρός στο κατάστρωμα της ναυαρχίδας του, προσφέροντας την υπέρτατη θυσία.

Η εποχή των Ναπολεόντειων Πολέμων (1803-1815) βρισκόταν στο απόγειό της. Ο Ναπολέων Βοναπάρτης κυριαρχούσε στην ευρωπαϊκή στεριά, αλλά η Βρετανία, το τελευταίο του μεγάλο εμπόδιο, στεκόταν απόρθητη πίσω από το φράγμα της θάλασσας. Ο στόχος του Γάλλου Αυτοκράτορα ήταν η εισβολή στην Αγγλία, σχέδιο που απαιτούσε την πλήρη κυριαρχία στη Μάγχη.

Απέναντί του βρισκόταν ο μεγαλύτερος ναυτικός στρατηγός της εποχής, ο Ναύαρχος Οράτιος Νέλσον, ο οποίος με το ένα χέρι και το ένα μάτι του τραυματισμένα από προηγούμενες μάχες, αποτελούσε τον ζωντανό θρύλο του Βασιλικού Ναυτικού.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η ριψοκίνδυνη στρατηγική του Νέλσον

Ο ενωμένος Γαλλοϊσπανικός στόλος, αποτελούμενος από 33 πλοία γραμμής υπό τον Γάλλο ναύαρχο Πιερ-Σαρλ Βιλνέβ, είχε αποπλεύσει από το Κάντιθ, με σκοπό να παρασύρει τον Νέλσον. Στα ανοιχτά του Ακρωτηρίου Τραφάλγκαρ, δυτικά των ισπανικών ακτών, βρέθηκαν αντιμέτωποι με 27 βρετανικά πλοία, με ναυαρχίδα το θρυλικό HMS Victory.

Γνωρίζοντας ότι η συμβατική τακτική της «γραμμής μάχης» θα οδηγούσε σε μια μακρά, αμφίρροπη ναυμαχία, ο Νέλσον εφάρμοσε ένα ριζοσπαστικό και ανορθόδοξο σχέδιο: διέταξε τον στόλο του να χωριστεί σε δύο στήλες και να επιτεθεί κάθετα (κάθετα) στην εχθρική γραμμή. Αυτή η κίνηση είχε σκοπό να διασπάσει τον ενωμένο στόλο, να προκαλέσει χάος και να επιτρέψει στα βρετανικά πλοία να εμπλακούν σε μάχη «εκ του συστάδην» (point-blank range) μεμονωμένα τα εχθρικά πλοία.

Λίγο πριν την εμπλοκή, ο Νέλσον έστειλε το περίφημο σινιάλο στη σημαία του: «Η Αγγλία περιμένει ότι ο καθένας θα κάνει το καθήκον του» (“England expects that every man will do his duty”).

Η ώρα της θυσίας: «Thank god, I have done my duty»

Η αποφασιστική εμπλοκή ξεκίνησε λίγο πριν το μεσημέρι της 21ης Οκτωβρίου. Η ναυμαχία ήταν σκληρή, με τα πλοία να μάχονται σε απόσταση αναπνοής. Η ναυαρχίδα Victory δέχτηκε πυκνά χτυπήματα, αλλά κατάφερε να διασπάσει την αντίπαλη γραμμή και να εμπλακεί σε φονική μάχη με το γαλλικό πλοίο Redoutable.

Περίπου στις 1:15 μ.μ., ενώ ο Νέλσον περπατούσε στο κατάστρωμα φορώντας την επίσημη στολή του και τα διάσημά του (παρά τις συμβουλές να τα βγάλει για να μην δίνει στόχο), πυροβολήθηκε από έναν Γάλλο σκοπευτή που βρισκόταν στο κατάρτι του Redoutable. Μία σφαίρα από μουσκέτο τον βρήκε στον αριστερό ώμο, διέτρησε τον πνεύμονα, έσπασε δύο πλευρά και, αφού έκοψε τον νωτιαίο μυελό, καρφώθηκε στη σπονδυλική του στήλη.

Ο Νέλσον μεταφέρθηκε κάτω από το κατάστρωμα, βαριά τραυματισμένος. Έζησε αρκετές ώρες, αρκετές για να πληροφορηθεί από τον πλοίαρχό του, Τόμας Χάρντι, ότι ο βρετανικός στόλος είχε επιτύχει σαρωτική νίκη.

Λίγο πριν τις 4:30 μ.μ., ο ναύαρχος άφησε την τελευταία του πνοή, με τα φερόμενα τελευταία του λόγια να είναι: «Ευχαριστώ τον Θεό, έκανα το καθήκον μου» (“Thank God, I have done my duty.”).

Οι συνέπειες: Η γέννηση της Pax Britannica

Η Μάχη του Τραφάλγκαρ έληξε με μια συντριπτική νίκη για το Βασιλικό Ναυτικό. Οι Γαλλοϊσπανοί έχασαν 22 πλοία (βυθισμένα ή αιχμαλωτισμένα), ενώ οι Βρετανοί δεν έχασαν ούτε ένα.

Οι στρατηγικές συνέπειες ήταν κολοσσιαίες και καθόρισαν την παγκόσμια ιστορία για τον επόμενο ενάμιση αιώνα:

1. Οριστική ματαίωση της εισβολής: Η καταστροφή του γαλλικού στόλου ακύρωσε οριστικά τα σχέδια του Ναπολέοντα για εισβολή στη Βρετανία.
2. Θαλασσοκρατορία: Η Βρετανία απέκτησε την απόλυτη κυριαρχία στις θάλασσες και τους εμπορικούς δρόμους (Pax Britannica) μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
3. Παρακμή της ισπανικής αυτοκρατορίας: Η ήττα της Ισπανίας επιτάχυνε την απώλεια των αποικιών της στην Αμερική, οδηγώντας στην ανεξαρτησία τους.

Ο θάνατος του Νέλσον στο απόγειο της νίκης τον μετέτρεψε σε εθνικό μάρτυρα και απόλυτο ήρωα. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Αγγλία μέσα σε βαρέλι με μπράντι για να διατηρηθεί, και ενταφιάστηκε με μεγαλοπρεπή κρατική κηδεία στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Παύλου. Το Λονδίνο τίμησε τον ήρωα με την πλατεία Τραφάλγκαρ και την περίφημη στήλη του, όπου δεσπόζει το άγαλμά του, ως αιώνιο σύμβολο του θριάμβου που κερδήθηκε με την υπέρτατη θυσία.