Σαν σήμερα, 06 Φεβρουαρίου 1922: Κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Ελεύθερο Βήμα», το σημερινό «Βήμα»

Το ημερολόγιο έγραφε 6 Φεβρουαρίου 1922. Η Αθήνα εκείνο το πρωινό δεν ήταν μια ήσυχη πόλη. Η Ελλάδα βρισκόταν στο κρισιμότερο σταυροδρόμι της σύγχρονης ιστορίας της, με το μέτωπο στη Μικρά Ασία να τρέμει και τον Εθνικό Διχασμό να έχει χωρίσει τη χώρα στα δύο. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, οι περαστικοί από τους κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας είδαν στα περίπτερα κάτι καινούργιο, κάτι που μύριζε φρέσκο μελάνι και πολιτική αποφασιστικότητα: το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Ελεύθερο Βήμα». Δεν ήταν απλώς μια προσθήκη στον ήδη πολυάριθμο αθηναϊκό τύπο ήταν η γέννηση ενός δημοσιογραφικού θεσμού που έμελλε να ταυτιστεί με την πορεία της αστικής δημοκρατίας στην Ελλάδα για τον επόμενο αιώνα.

Η παρέα της οδού Σταδίου και το όραμα του Δημήτρη Λαμπράκη

Πίσω από την έκδοση της νέας εφημερίδας βρισκόταν μια ομάδα ανδρών που δεν ήταν απλοί επιχειρηματίες, αλλά παθιασμένοι υποστηρικτές του εκσυγχρονισμού και της βενιζελικής παράταξης. Ο Δημήτριος Λαμπράκης, ένας δημοσιογράφος με σπάνια οξυδέρκεια και οργανωτικό πνεύμα, ήταν ο κινητήριος μοχλός. Μαζί του, ο Γεώργιος Ρούσσος, ο Αλέξανδρος Καραπάνος, ο Κωνσταντίνος Ρέντης και άλλοι επιφανείς Φιλελεύθεροι, αποφάσισαν ότι η παράταξη του Ελευθερίου Βενιζέλου χρειαζόταν μια φωνή που να μπορεί να σταθεί με κύρος απέναντι στον αντιβενιζελικό τύπο της εποχής.

Εφημερίδα «Ελεύθερο Βήμα»

Ο Λαμπράκης δεν ήθελε μια εφημερίδα που απλώς θα «λιβάνιζε» την ηγεσία της παράταξης. Το όραμα του ήταν ένα έντυπο που θα συνδύαζε την υψηλή πολιτική ανάλυση με τον πολιτισμό και τη λογοτεχνία, ένα «Βήμα» από το οποίο θα μπορούσαν να εκφραστούν οι προοδευτικές δυνάμεις της χώρας. Το «Ελεύθερο Βήμα» γεννήθηκε με μια αποστολή: να στηρίξει τη Μεγάλη Ιδέα, να υπερασπιστεί τους δημοκρατικούς θεσμούς και να φέρει τον αέρα της Ευρώπης στην ελληνική δημοσιογραφία. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες, η εφημερίδα ξεχώρισε για τη γλώσσα της, τη σοβαρότητα της και το δίκτυο των ανταποκριτών της που κάλυπταν τις εξελίξεις στα διεθνή κέντρα αποφάσεων.

Μια εφημερίδα στα χαρακώματα του Εθνικού Διχασμού

Η κυκλοφορία του «Ελεύθερου Βήματος» συνέπεσε με τους τελευταίους μήνες πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Σε μια περίοδο που η λογοκρισία και οι πολιτικές διώξεις ήταν καθημερινό φαινόμενο, η εφημερίδα του Λαμπράκη πήρε ξεκάθαρη θέση υπέρ των Φιλελευθέρων, παρόλο που ο ίδιος ο Βενιζέλος βρισκόταν σε αυτοεξορία. Με αρθρογραφία που συχνά προκαλούσε την οργή των ανακτορικών κύκλων, το «Ελεύθερο Βήμα» έγινε το σημείο αναφοράς για τον κόσμο που πίστευε στον εκσυγχρονισμό της χώρας και στην ανάγκη για μια ριζική αναδιοργάνωση του κράτους.

VIRAL

«Κοιτάζει τα ραδίκια ανάποδα»: Η αποκρουστική ρητορική μίσους που ξεπλένει τη γυναικοκτονία στην Καλαμάτα προκαλεί οργή!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Τι είχε αναφέρει στην εφημερίδα ότι έχει πρόθεση η εφημερίδα να κάνει

Η επιρροή της εφημερίδας μεγάλωσε αλματωδώς. Δεν ήταν μόνο οι πολιτικές ειδήσεις που προσέλκυαν το κοινό. Ο Λαμπράκης κατάφερε να συγκεντρώσει γύρω του την πνευματική ελίτ της εποχής. Στις σελίδες του «Ελεύθερου Βήματος» πρωτοδημοσιεύτηκαν κείμενα που καθόρισαν τη νεοελληνική σκέψη, ενώ η υποστήριξη της εφημερίδας στη δημοτική γλώσσα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον «γλωσσικό πόλεμο» της περιόδου. Το πιεστήριο της εφημερίδας στην οδό Σταδίου έγινε το «εργαστήριο» όπου σφυρηλατήθηκε η νέα ελληνική ταυτότητα του μεσοπολέμου.

Από το «Ελεύθερο Βήμα» στο «Βήμα» της Ιστορίας

104 χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία

Το ταξίδι που ξεκίνησε πριν από 104 χρόνια δεν ήταν πάντα εύκολο. Η εφημερίδα βρέθηκε αντιμέτωπη με δικτατορίες, πολέμους και την Κατοχή. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, το «Ελεύθερο Βήμα» αναγκάστηκε να σταματήσει την κυκλοφορία του, καθώς ο Δημήτριος Λαμπράκης αρνήθηκε να γίνει όργανο των κατακτητών. Όταν η Ελλάδα απελευθερώθηκε, η εφημερίδα επέστρεψε στα περίπτερα τον Μάιο του 1945, αυτή τη φορά με το απλούστερο αλλά πιο «βαρύ» όνομα που διατηρεί μέχρι σήμερα: «Το Βήμα».

Η εξέλιξη της εφημερίδας μέχρι σήμερα

Η ιστορία της εφημερίδας είναι, σε μεγάλο βαθμό, η ιστορία της Ελλάδας του 20ού και του 21ου αιώνα. Από τις σελίδες της πέρασαν οι μεγαλύτερες υπογραφές της δημοσιογραφίας και της λογοτεχνίας, από τον Γρηγόριο Ξενόπουλο μέχρι τον Παύλο Παλαιολόγο και από τον Γιώργο Θεοτοκά μέχρι τους σύγχρονους αναλυτές. Η εφημερίδα που ίδρυσε ο Λαμπράκης και η παρέα του το 1922, κατάφερε να επιβιώσει από τις σαρωτικές αλλαγές που έφερε η τεχνολογία και η κρίση του τύπου, μετασχηματιζόμενη σε έναν σύγχρονο ψηφιακό οργανισμό που συνεχίζει να επηρεάζει τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις.

Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω σε εκείνο το πρώτο φύλλο της 6ης Φεβρουαρίου, αντιλαμβανόμαστε ότι η σημασία του «Ελεύθερου Βήματος» δεν ήταν μόνο ενημερωτική. Ήταν μια πράξη πίστης στη δύναμη του ελεύθερου λόγου και στην ανάγκη για μια δημοκρατική, ευρωπαϊκή Ελλάδα. Ο Δημήτριος Λαμπράκης και οι συνεργάτες του ίσως να μην μπορούσαν να φανταστούν ότι το «παιδί» τους θα γιόρταζε τα 100+ χρόνια του σε έναν κόσμο ψηφιακό, αλλά σίγουρα θα ήταν περήφανοι που η βασική αρχή τους παραμένει ζωντανή: η δημοσιογραφία ως πυλώνας της δημοκρατίας.