Τζένη Βάνου: Η «φωνή» που έγινε συναίσθημα – 12 χρόνια χωρίς τη μεγάλη κυρία του ελληνικού τραγουδιού

Το ημερολόγιο έγραφε 5 Φεβρουαρίου 2014 όταν η Ελλάδα αποχαιρετούσε μία από τις πιο εμβληματικές και αυθεντικές φωνές που πέρασαν ποτέ από το πεντάγραμμο. Η Τζένη Βάνου, η γυναίκα που κατάφερε να μετατρέψει τον πόνο, τον έρωτα και την προσδοκία σε νότες που άγγιζαν τις πιο ευαίσθητες χορδές της ψυχής, άφησε την τελευταία της πνοή, αφήνοντας πίσω της ένα δυσαναπλήρωτο κενό αλλά και μια παρακαταθήκη που παραμένει ζωντανή σε κάθε ραδιοφωνική συχνότητα και σε κάθε παρέα που τραγουδά τον καημό της. Δεν ήταν απλώς μια ερμηνεύτρια του ελαφρού τραγουδιού ήταν ένα φαινόμενο που συνδύαζε την τεχνική αρτιότητα με μια σπάνια, σχεδόν μεταφυσική ικανότητα να επικοινωνεί το αίσθημα απευθείας στην καρδιά του ακροατή.

Τα πρώτα βήματα και η ανακάλυψη ενός σπάνιου μετάλλου

Η Ευγενία Βραχνού, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και μεγάλωσε σε μια εποχή που η Ελλάδα προσπαθούσε να βρει τον βηματισμό της μετά τον πόλεμο. Από μικρή ηλικία, η κλίση της στη μουσική ήταν εμφανής, αν και η ίδια αρχικά προοριζόταν για σπουδές στη φυσικομαθηματική σχολή. Η μοίρα όμως είχε άλλα σχέδια. Η γνωριμία της με τον σπουδαίο Μίμη Πλέσσα στάθηκε ο καθοριστικός σταθμός που άλλαξε την πορεία της ζωής της. Ο Πλέσσας, διακρίνοντας το μοναδικό «μέταλλο» της φωνής της, μια φωνή με τεράστια έκταση και μια χαρακτηριστική βραχνάδα που υποδήλωνε βάθος, την ενθάρρυνε να ασχοληθεί επαγγελματικά με το τραγούδι.

Το ξεκίνημα της στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και στις αρχές του ’60 συνέπεσε με την άνθηση του ελαφρού τραγουδιού. Η Τζένη Βάνου δεν άργησε να ξεχωρίσει. Με το ψευδώνυμο που της χάρισε ο Γεράσιμος Λαβράνος, άρχισε να κατακτά τα μεγάλα φεστιβάλ της εποχής. Η εμφάνισή της στο Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης το 1964 με το «Τώρα» του Μίμη Πλέσσα και του Κώστα Πρετεντέρη, όπου απέσπασε το πρώτο βραβείο, ήταν η επίσημη σφραγίδα της κυριαρχίας της. Η Ελλάδα είχε βρει τη δική της «μούσα» του ερωτικού τραγουδιού, μια γυναίκα που μπορούσε να τραγουδά για τον χωρισμό και να μοιάζει λυτρωτική.

Η χρυσή εποχή του έρωτα και η συνεργασία με τους μεγάλους

Η δεκαετία του ’70 βρήκε την Τζένη Βάνου στο απόγειο της δόξας της, αλλά και σε μια φάση καλλιτεχνικής ωριμότητας που την οδήγησε σε πιο λαϊκά μονοπάτια, χωρίς ποτέ να χάσει την αστική της ευγένεια. Η συνεργασία της με τον Τόλη Βοσκόπουλο απέδωσε μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες στην ιστορία της ελληνικής δισκογραφίας. Τραγούδια όπως το «Αγόρι μου», «Σε βλέπω στο ποτήρι μου» και «Χίλιες βραδιές» έγιναν ύμνοι του πόνου και της λατρείας. Η Βάνου δεν τραγουδούσε απλώς τους στίχους, τους βίωνε. Κάθε της ερμηνεία ήταν μια κατάθεση ψυχής, μια μικρή θεατρική παράσταση όπου η φωνή της ανέβαινε σε απίστευτα ύψη και κατέβαινε σε ψιθύρους που έκοβαν την ανάσα.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Πέρα από τον Πλέσσα και τον Βοσκόπουλο, η Τζένη Βάνου συνεργάστηκε με τους σημαντικότερους συνθέτες και στιχουργούς της εποχής, από τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη μέχρι τον Γιώργο Μουζάκη και τον Πυθαγόρα. Η ικανότητά της να προσαρμόζεται σε διαφορετικά είδη, διατηρώντας πάντα την προσωπική της ταυτότητα, ήταν παροιμιώδης. Είτε ερμήνευε μια τζαζ μπαλάντα, είτε ένα ελαφρό λαϊκό, η Τζένη παρέμενε η απόλυτη κυρία, μια φιγούρα που εξέπεμπε μια μελαγχολική γοητεία, η οποία καθήλωνε το κοινό στα μεγάλα νυχτερινά κέντρα της εποχής, όπως η «Νεράιδα».

Η Τζένη Βάνου έκανε σημαντικές συνεργασίες με πολλούς καλλιτέχνες της εποχής

Η γυναίκα πίσω από το μύθο και η μοναξιά του τέλους

Πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας και τα χειροκροτήματα, η ζωή της Τζένης Βάνου δεν ήταν πάντα στρωμένη με ροδοπέταλα. Η ίδια υπήρξε μια γυναίκα που αγάπησε πολύ και πληγώθηκε άλλο τόσο. Οι προσωπικές της δοκιμασίες, οι δύσκολες σχέσεις και οι οικονομικές περιπέτειες των τελευταίων χρόνων της ζωής της, προσέδωσαν στις ερμηνείες της μια αυθεντικότητα που δεν μπορούσε να διδαχθεί. Όταν τραγουδούσε για την προδοσία ή την εγκατάλειψη, το κοινό ήξερε ότι δεν ήταν απλώς τεχνική, ήταν η δική της αλήθεια που ξεχυνόταν στο μικρόφωνο.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής της επέλεξε να αποσυρθεί από τις μεγάλες πίστες, διατηρώντας όμως πάντα την επαφή με τους πιστούς της θαυμαστές. Ακόμα και όταν η υγεία της άρχισε να κλονίζεται από την επάρατη νόσο, η Τζένη Βάνου αντιμετώπισε την κατάσταση με μια αξιοπρέπεια που προκαλούσε ρίγη συγκίνησης. Δεν παραπονέθηκε ποτέ, δεν εκμεταλλεύτηκε τη δόξα της για να ζητήσει οίκτο. Έφυγε αθόρυβα, όπως αρμόζει σε μια πραγματική κυρία, αφήνοντας πίσω της τα παιδιά της, τον Βασίλη και την Αθηνά, που ήταν το σπουδαιότερο «τραγούδι» της ζωής της.

Η αθανασία μέσα από το έργο της

Σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά το θάνατο της, η Τζένη Βάνου παραμένει πιο επίκαιρη από ποτέ. Σε μια εποχή που η μουσική παραγωγή συχνά αναλώνεται σε εφήμερα σουξέ και επεξεργασμένες φωνές, η δική της φωνή στέκει ως φάρος ποιότητας και συναισθηματικής αλήθειας. Τα τραγούδια της ανακαλύπτονται ξανά και ξανά από τις νεότερες γενιές, οι οποίες γοητεύονται από το πάθος και την ένταση μιας γυναίκας που δεν φοβήθηκε ποτέ να εκτεθεί συναισθηματικά μέσα από την τέχνη της.

Η Τζένη Βάνου ήταν η φωνή της μοναξιάς μας, της ελπίδας μας και του μεγάλου μας έρωτα. Ήταν η γυναίκα που μας έμαθε ότι το να πονάς είναι ανθρώπινο και το να το τραγουδάς είναι θεραπευτικό. Κάθε 5η Φεβρουαρίου, η μνήμη της επιστρέφει μαζί με εκείνες τις πρώτες νότες από το «Αν είναι η αγάπη αμαρτία» ή το «Σ’ αγαπώ». Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που ερωτεύονται και πληγώνονται, η Τζένη Βάνου θα είναι εκεί, να τους κρατά το χέρι με τη βελούδινη φωνή της, θυμίζοντάς τους ότι η μεγάλη τέχνη είναι πάντα αυτή που πηγάζει από την ψυχή. Η «φωνή» μπορεί να σώπασε, αλλά το συναίσθημα που φύτεψε στις καρδιές μας θα παραμείνει αιώνιο.