Όταν το Κοινοβούλιο έγινε… Άγρια Δύση: Το ιστορικό χαστούκι και το περίστροφο του Θεόδωρου Πάγκαλου

Η ιστορία της ελληνικής Βουλής είναι γεμάτη από έντονες αντιπαραθέσεις, ρητορικές εξάρσεις και πολιτικά δράματα, όμως ελάχιστες στιγμές μπορούν να συγκριθούν με την ωμή βία και τον απόλυτο παραλογισμό που εκτυλίχθηκε σαν σήμερα, στις 4 Φεβρουαρίου του 1924. Σε μια Ελλάδα που προσπαθούσε ακόμα να μαζέψει τα κομμάτια της από τη Μικρασιατική Καταστροφή και βρισκόταν στο μεταίχμιο μεταξύ της μοναρχίας και της επερχόμενης Α’ Ελληνικής Δημοκρατίας, το Κοινοβούλιο δεν θύμιζε ναό της δημοκρατίας, αλλά πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί. Πρωταγωνιστής της ημέρας ήταν ένας άνθρωπος που το όνομά του έγινε συνώνυμο της αυταρχικότητας και της παρορμητικότητας: ο Θεόδωρος Πάγκαλος.

Εκείνο το μεσημέρι, η ατμόσφαιρα στην αίθουσα των συνεδριάσεων ήταν ηλεκτρισμένη. Οι βουλευτές συζητούσαν το φλέγον ζήτημα της αλλαγής του πολιτεύματος, με τα πάθη του Εθνικού Διχασμού να σιγοβράζουν κάτω από κάθε λέξη. Ο Θεόδωρος Πάγκαλος, ηγετική φυσιογνωμία των Βενιζελικών και άνθρωπος που δεν δίσταζε να επιβάλλει την άποψη του με τη δύναμη των όπλων, βρισκόταν σε διαρκή λεκτική σύγκρουση με τους βουλευτές της αντιπολίτευσης. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και ο Αθανάσιος Τζώνης, ένας βουλευτής που δεν φημιζόταν για την υπομονή του απέναντι στις προσβολές.

Όταν ο Θεόδωρος Πάγκαλος τράβηξε το όπλο του μετά που τον γροθοκόπησε βουλευτής

Η ύβρις, το χαστούκι και η απειλή του θανάτου

Όλα ξεκίνησαν από μια σειρά ειρωνικών σχολίων και βαριών χαρακτηρισμών που εκτόξευσε ο Πάγκαλος από το εδώλιο του. Ο Τζώνης, νιώθοντας βαθιά προσβεβλημένος από την αλαζονεία του στρατιωτικού-πολιτικού, σηκώθηκε από τη θέση του και κατευθύνθηκε με αποφασιστικότητα προς το μέρος του. Πριν προλάβει κανείς να αντιδράσει, ο Τζώνης «ράπισε» τον Πάγκαλο, του κατάφερε δηλαδή ένα ηχηρό χαστούκι μπροστά στα έκπληκτα μάτια των συναδέλφων τους. Για την εποχή εκείνη, μια τέτοια κίνηση δεν ήταν απλώς μια χειροδικία, ήταν η μέγιστη προσβολή της τιμής ενός αξιωματικού.

Η αντίδραση του Πάγκαλου ήταν ακαριαία και τρομακτική. Αντί να απαντήσει με τον ίδιο τρόπο ή να ζητήσει την παρέμβαση του Φρουραρχείου, άπλωσε το χέρι του στη μέση του, ανέσυρε ένα περίστροφο και το έστρεψε απευθείας προς τον Τζώνη. Ο χρόνος πάγωσε. Μέσα στην ιερή αίθουσα της Βουλής, ένας εκπρόσωπος του έθνους ήταν έτοιμος να δολοφονήσει έναν άλλον εν ψυχρώ. Οι κραυγές των υπόλοιπων βουλευτών γέμισαν την αίθουσα, ενώ ο Τζώνης έμεινε ακίνητος, κοιτάζοντας την κάννη του όπλου που απείχε ελάχιστα εκατοστά από το πρόσωπό του.

VIRAL

Θρίλερ στη Κυψέλη: Φόβοι ότι η σορός στη βαλίτσα ενδέχεται να ανήκει στην 50χρονη Κινέζα μεταφράστρια που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από την Αρτέμιδα!

Σε ομηρία ένα ολόκληρο χωριό: Η σκοτεινή δράση του προέδρου κοινότητας, του αδερφού του και του πυροσβέστη με τους εμπρησμούς

Φως στο σκοτάδι: Το «μαύρο τετράδιο» του Μπάμπη Κούτσικου αποκάλυψε το κίνητρο πίσω από τη σφαγή στον βάλτο!

Ο ήρωας της Άρτας και ο αφοπλισμός του «δυνάστη»

Η τραγωδία αποφεύχθηκε χάρη στην ψυχραιμία και την ταχύτητα ενός άλλου βουλευτή. Ο Κωνσταντίνος Ραδινός, βουλευτής Άρτας, βρισκόταν σε απόσταση αναπνοής και, αντιλαμβανόμενος ότι ο Πάγκαλος ήταν έτοιμος να πιέσει τη σκανδάλη, όρμησε πάνω του. Με μια αστραπιαία κίνηση, άρπαξε το χέρι του Πάγκαλου και κατάφερε να τον αφοπλίσει πριν ακουστεί ο μοιραίος πυροβολισμός. Ο Ραδινός δεν έσωσε μόνο τη ζωή του Τζώνη, έσωσε το ελληνικό Κοινοβούλιο από μια κηλίδα αίματος που θα στοίχειωνε το πολίτευμα για πάντα.

Το επεισόδιο αυτό δεν ήταν μια μεμονωμένη στιγμή «τρέλας». Αντανακλούσε την απόλυτη παρακμή της πολιτικής ζωής της περιόδου, όπου τα επιχειρήματα είχαν αντικατασταθεί από τις απειλές και το περίστροφο είχε γίνει το απόλυτο εργαλείο πειθούς. Ο Πάγκαλος, λίγους μήνες αργότερα, θα πρωτοστατούσε στην ανακήρυξη της Δημοκρατίας, ενώ το 1925 θα επέβαλε τη δική του δικτατορία, αποδεικνύοντας ότι η σκηνή με το περίστροφο στη Βουλή ήταν απλώς το προοίμιο της αυταρχικής του φύσης.

Η κληρονομιά μιας μαύρης επετείου

Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω σε εκείνο το επεισόδιο του 1924, αντιλαμβανόμαστε πόσο εύθραυστη υπήρξε η δημοκρατία μας σε περιόδους ακραίου διχασμού. Το χαστούκι του Τζώνη και το όπλο του Πάγκαλου παραμένουν στην ιστορία ως υπενθύμιση του τι συμβαίνει όταν ο φανατισμός υπερισχύει του διαλόγου. Η Βουλή εκείνης της εποχής ήταν ένας καθρέφτης μιας κοινωνίας που είχε συνηθίσει τη βία ως μέσο επίλυσης διαφορών, από τα χαρακώματα του μετώπου μέχρι τα έδρανα του νομοθετικού σώματος.

Η επέτειος αυτής της ντροπιαστικής στιγμής μας διδάσκει ότι το κύρος των θεσμών δεν εξασφαλίζεται από τους τοίχους των κτιρίων, αλλά από το ήθος των ανθρώπων που τους υπηρετούν. Ο Κωνσταντίνος Ραδινός, ο βουλευτής από την Άρτα, μπορεί να μην έμεινε στην ιστορία ως μεγάλος πολιτικός ηγέτης, αλλά εκείνο το απόγευμα του Φεβρουαρίου έπραξε το αυτονόητο που όλοι οι άλλοι αδυνατούσαν: επέβαλε την τάξη απέναντι στο χάος, θυμίζοντας ότι μέσα στη Βουλή η μόνη ισχύς που επιτρέπεται να κυριαρχεί είναι η ισχύς του λόγου.