Σαν σήμερα, 05 Νοεμβρίου 1935: Η γέννηση του πιο διάσημου επιτραπέζιου – Η «Monopoly» και η γυναίκα που έχασε την ιστορία

Σαν σήμερα, στις 5 Νοεμβρίου του 1935, οι Parker Brothers λανσάρισαν επίσημα στην αγορά το επιτραπέζιο παιχνίδι «Monopoly». Αυτός ο «οικονομικός εξομοιωτής», που έχει μεγαλώσει γενιές ολόκληρες, έγινε γρήγορα το ίσως πιο δημοφιλές επιτραπέζιο παγκοσμίως, μετατρέποντας τον στόχο του «να αποκτήσεις πλούτο μέσω οικονομικών δραστηριοτήτων» σε ένα παγκόσμιο φαινόμενο.

Η «Monopoly» δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι. Είναι μια ιστορία επιτυχίας που συνδέεται άμεσα με την Μεγάλη Ύφεση του 1929, αλλά κρύβει πίσω της μια πολύ πιο σύνθετη και, κατά πολλούς, άδικη αλήθεια.

Ο μύθος του Τσαρλς Ντάροου και η αλήθεια της Λίζι Μάγκι

Για δεκαετίες, η επίσημη ιστορία που αναγραφόταν ακόμα και στα φυλλάδια οδηγιών του παιχνιδιού, ήθελε τον εφευρέτη να είναι ο Τσαρλς Ντάροου (Charles Darrow), ένας άνεργος πωλητής από την Πενσυλβάνια που βρήκε την ιδέα του παιχνιδιού στο υπόγειό του κατά τη διάρκεια της Ύφεσης. Η αφήγηση αυτή, ενός ανθρώπου που βγήκε από τη φτώχεια μέσω της εφευρετικότητας, ταίριαζε απόλυτα με το «Αμερικανικό Όνειρο».

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Η αλήθεια, όμως, είναι ότι η ρίζα της «Monopoly» βρίσκεται αλλού: σε μια γυναίκα, την Ελίζαμπεθ «Λίζι» Μάγκι (Elizabeth Magie). Η Λίζι Μάγκι, μια προοδευτική φεμινίστρια και οπαδός του οικονομολόγου Χένρι Τζορτζ, επινόησε το παιχνίδι στις αρχές του 20ού αιώνα. Η πρώτη γνωστή εκδοχή, με τίτλο «The Landlord’s Game» («Το Παιχνίδι του Νοικοκύρη»), κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τον Ιανουάριο του 1904.

Ο σκοπός της Μάγκι ήταν σαφής και παιδαγωγικός: να δείξει στους παίκτες τις κοινωνικές παγίδες του άνισου πλούτου και τα «κακά» των μονοπωλίων. Μάλιστα, η Μάγκι δημιούργησε δύο σετ κανόνων: ένα «αντιμονοπωλιακό», όπου όλοι κέρδιζαν όταν δημιουργούνταν πλούτος, και ένα «μονοπωλιακό», όπου ο στόχος ήταν να συντρίψεις τους αντιπάλους. Εύλογα, το δεύτερο έγινε το πιο δημοφιλές.

Η εξαγορά των δικαιωμάτων και ο θρίαμβος της Parker Brothers

Ο Τσαρλς Ντάροου, έχοντας χάσει τη δουλειά του μετά την Ύφεση, πήρε την ιδέα του παιχνιδιού –το οποίο παιζόταν ήδη ανεπίσημα σε χειροποίητες εκδοχές– και το ονόμασε «Monopoly». Ο Ντάροου πούλησε τα δικαιώματα στους Parker Brothers τον Μάρτιο του 1935, και οι πληρωμές royalties τον κατέστησαν τον πρώτο εκατομμυριούχο εφευρέτη παιχνιδιών στην ιστορία.

Οι Parker Brothers, για να διασφαλίσουν την επένδυσή τους, αγόρασαν στη συνέχεια όλα τα παρεμφερή διπλώματα ευρεσιτεχνίας, συμπεριλαμβανομένου αυτού της Λίζι Μάγκι, στην οποία πλήρωσαν μόλις $500. Έτσι, ενώ η Μάγκι πέθανε ως τυπογράφος, ο Ντάροου αναγνωρίστηκε ψευδώς ως ο εφευρέτης του πιο αγαπημένου επιτραπέζιου παιχνιδιού στον κόσμο.

Παγκόσμια κληρονομιά και παράδοξα

Η «Monopoly» γνώρισε άμεση και τεράστια επιτυχία, πουλώντας δύο εκατομμύρια αντίτυπα στα δύο πρώτα χρόνια κυκλοφορίας της.

• Παγκόσμια κυκλοφορία: Περισσότερα από 275 εκατομμύρια παιχνίδια έχουν πουληθεί παγκοσμίως, και είναι διαθέσιμο σε περίπου 111 χώρες και 43 γλώσσες.
• Η αξία του χρήματος: Περισσότερα δολάρια «Monopoly» τυπώνονται κάθε χρόνο από ό,τι πραγματικά δολάρια ΗΠΑ.
• Πολεμική χρήση: Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Μυστική Υπηρεσία της Μ. Βρετανίας (MI9) χρησιμοποιούσε ταμπλό της «Monopoly» για να περνάει κρυφά χάρτες, πυξίδες, έγγραφα και χρήματα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί.
• Εξέλιξη: Η πρώτη έκδοση του 1935 δεν περιλάμβανε μάρκες, με τους παίκτες να χρησιμοποιούν κουμπιά ή κέρματα.

Η 5η Νοεμβρίου 1935, λοιπόν, σηματοδοτεί την επίσημη γέννηση ενός πολιτισμικού φαινομένου. Το παιχνίδι, που ξεκίνησε για να διδάξει τις «κακές συνέπειες» των μονοπωλίων, έγινε τελικά η πιο δημοφιλής μέθοδος για να τις ζήσει κανείς, έστω και για λίγο, μέσα στο σαλόνι του.