Σαν σήμερα, 05 Νοεμβρίου 1815: Η «διπλή» μοίρα των Επτανήσων – Η γέννηση του Προτεκτοράτου και η Επτανησιακή Πολιτεία
Σαν σήμερα, στις 5 Νοεμβρίου του 1815, υπογράφηκε στο Παρίσι μια ειδική συνθήκη μεταξύ της Μεγάλης Βρετανίας και της Ρωσίας, με τη συγκατάθεση της Αυστρίας και της Πρωσίας. Η συνθήκη αυτή, που επισφράγισε το τέλος των Ναπολεόντειων Πολέμων και την αναδιάταξη του ευρωπαϊκού χάρτη στο πλαίσιο της Ιερής Συμμαχίας, είχε άμεση και καθοριστική σημασία για την ιστορία του ελληνισμού. Με αυτή τη συμφωνία, τα Επτάνησα τίθενται υπό την αποκλειστική προστασία της Αγγλίας, λαμβάνοντας το επίσημο όνομα «Ηνωμέναι Πολιτείαι των Ιονίων Νήσων».
Από τον γαλλικό ζυγό στην αγγλική προστασία
Η μοίρα των Επτανήσων υπήρξε, για αιώνες, μια συνεχής εναλλαγή ξένων κυριαρχιών. Μετά την πτώση της Βενετίας το 1797, τα νησιά πέρασαν στην κατοχή των Γάλλων (1797-1799), οι οποίοι αντικαταστάθηκαν για λίγο από τις δυνάμεις της Ρωσίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δημιουργώντας την πρώτη Επτάνησο Πολιτεία (1800-1807). Στη συνέχεια, τα νησιά πέρασαν ξανά στον έλεγχο των Γάλλων του Ναπολέοντα (1807-1814).
Με την οριστική ήττα του Ναπολέοντα και την υπογραφή της Συνθήκης των Παρισίων (1815) – που ρύθμιζε τη νέα ευρωπαϊκή τάξη – τέθηκε επί τάπητος και το ζήτημα της τύχης των Επτανήσων. Η Αγγλία επιθυμούσε τον έλεγχο αυτών των στρατηγικών νησιών για να διασφαλίσει την κυριαρχία της στη Μεσόγειο και να προστατεύσει τους εμπορικούς της δρόμους προς την Ανατολή. Η Ρωσία, από την άλλη, αν και διπλωματικά είχε υποστηρίξει την ανεξαρτησία των Επτανήσων στο παρελθόν, επέλεξε τη διπλωματική υποχώρηση, αναγνωρίζοντας την Αγγλική κυριαρχία.
VIRAL
Η επίσημη γέννηση του «United States of the Ionian Islands»
Η Συνθήκη του Παρισιού της 5ης Νοεμβρίου 1815, που υπογράφηκε από τους αντιπροσώπους των τεσσάρων δυνάμεων (Αγγλία, Ρωσία, Αυστρία, Πρωσία), καθόριζε ότι τα Επτάνησα (Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Λευκάδα, Ιθάκη, Κύθηρα και Παξοί) θα συγκροτούσαν ένα «ελεύθερο και ανεξάρτητο κράτος» με την επίσημη ονομασία Ηνωμέναι Πολιτείαι των Ιονίων Νήσων (United States of the Ionian Islands).
Ωστόσο, αυτή η «ανεξαρτησία» ήταν καθαρά ονομαστική και προσχηματική. Η Συνθήκη όριζε ότι το κράτος αυτό θα τελούσε υπό την αποκλειστική και μόνιμη προστασία της Μεγάλης Βρετανίας, η οποία θα είχε δικαίωμα να διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις στα νησιά και να διορίζει τον Ύπατο Αρμοστή (High Commissioner), τον ουσιαστικό κυβερνήτη. Η Αγγλία, μέσω του Αρμοστή, ασκούσε την ανώτατη εξουσία στη νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική λειτουργία.
Διαβάστε επίσης
Η διοίκηση των Άγγλων και η Επτανησιακή αντίσταση
Ο πρώτος Άγγλος Ύπατος Αρμοστής, ο Σερ Τόμας Μέιτλαντ (Sir Thomas Maitland), εφάρμοσε μια αυταρχική και αυστηρή διοίκηση. Παρόλο που οι Άγγλοι εισήγαγαν σημαντικές βελτιώσεις σε επίπεδο υποδομών, δημόσιας διοίκησης και εκπαίδευσης (όπως η ίδρυση της Ιονίου Ακαδημίας στην Κέρκυρα το 1824), η αγγλική προστασία έγινε γρήγορα δυσβάσταχτη.
Η Επτανησιακή κοινωνία, με βαθιά ριζωμένη ελληνική συνείδηση και εθνική ταυτότητα, αντέδρασε σθεναρά στην ξένη κηδεμονία. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, αναπτύχθηκε ένα ισχυρό ενωτικό κίνημα, με κορυφαίες προσωπικότητες όπως ο Ιάκωβος Πολυλάς, ο Γεράσιμος Λιβαδάς και ο Κωνσταντίνος Ζαβιτσιάνος, που αγωνίστηκαν για την Ένωση με την Ελλάδα.
Ο προθάλαμος της ένωσης
Η Συνθήκη της 5ης Νοεμβρίου 1815, αν και έθεσε τα Επτάνησα υπό βρετανική κυριαρχία, είχε μια διπλή κληρονομιά:
- Διπλωματική αναγνώριση: Αναγνώρισε τα Επτάνησα ως μια ενιαία, θεσμική οντότητα, πράγμα που βοήθησε αργότερα στη διπλωματική διεκδίκηση της Ένωσης.
- Πολιτική ωρίμανση: Η περίοδος της Αγγλοκρατίας επέτρεψε την ανάπτυξη της πολιτικής συνείδησης και την ενίσχυση του ενωτικού κινήματος, το οποίο οδήγησε τελικά στην παραχώρηση των Ιονίων Νήσων στην Ελλάδα το 1864, ως δώρο της Αγγλίας προς τον νεοεκλεγέντα βασιλιά Γεώργιο Α’.
Η 5η Νοεμβρίου 1815 παραμένει μια ημέρα ορόσημο, σηματοδοτώντας την αρχή της τελευταίας φάσης της ξένης κυριαρχίας στα Ιόνια Νησιά και την προετοιμασία τους για την τελική εθνική αποκατάσταση.
0 ΣΧΟΛΙΑ