Κανάρης ο Πυρπολητής: Όταν έγραψε ιστορία σε ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα της Επανάστασης

Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας όπου δράστης ήταν ο Κωνσταντίνος Κανάρης στη Χίο, στις 7 Ιουνίου 1822, αποτελεί ένα από τα λαμπρότερα ναυτικά επιτεύγματα της Ελληνικής Επανάστασης, κάτι που ο συγκεκριμένος ήρωας δεν έκανε μόνο μία φορά.

Μετά την τραγική καταστροφή της Χίου στις 30 Μαρτίου 1822, το ελληνικό ναυτικό αποφάσισε να εκδικηθεί, πλήττοντας τον τουρκικό στόλο. Για τον σκοπό αυτό, συγκροτήθηκε μια ισχυρή αρμάδα που περιλάμβανε 64 πλοία: 29 υδραϊκά υπό τη διοίκηση του Ανδρέα Μιαούλη, που αναγνωριζόταν ως αρχιναύαρχος, 19 σπετσιώτικα υπό τους Αναστάσιο Ανδρούτσο και Ανδρέα Χατζηαναργύρου, και 16 ψαριανά. Τα ελληνικά πλοία συγκεντρώθηκαν στα Ψαρά στα τέλη Απριλίου, αναζητώντας την κατάλληλη ευκαιρία να δράσουν.

Η μεγάλη μουσουλμανική γιορτή του Ραμαζανιού, που ξεκινούσε στις 10 Μαΐου, θεωρήθηκε η ιδανική στιγμή για επίθεση. Παρ’ όλα αυτά, οι αρχικές απόπειρες επίθεσης απέτυχαν, όπως και η προσπάθεια πυρπόλησης της τουρκικής ναυαρχίδας στις 18 Μαΐου.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Στο μεταξύ, το ελληνικό ναυτικό αντιμετώπισε εσωτερικά προβλήματα. Η καθυστέρηση στην καταβολή των μισθών προκάλεσε απειθαρχία στα πληρώματα, ενώ διαφωνίες ξέσπασαν ανάμεσα στους Υδραίους και τους Σπετσιώτες ναυάρχους. Οι Σπετσιώτες ναύαρχοι, Ανδρούτσος και Χατζηαναργύρου, θεώρησαν σκόπιμο να αποχωρήσουν, φοβούμενοι ότι η ρήξη θα διέλυε την ενότητα του ελληνικού στρατοπέδου. Έτσι, στις 31 Μαΐου, απέπλευσαν για το νησί τους, αφήνοντας την κοινή προσπάθεια.

Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη και τι ακολούθησε

Την ίδια μέρα, οι Ψαριανοί αποφάσισαν να πλήξουν τον τουρκικό στόλο με τη χρήση πυρπολικών, καθώς πληροφορίες ανέφεραν ότι ο αιγυπτιακός στόλος βρισκόταν στην Κρήτη. Η απόφαση επικροτήθηκε από τον Μιαούλη και τους υδραίους ναυάρχους Λάζαρο Λαλεχό και Ιωάννη Βούλγαρη. Την αποστολή ανέλαβαν δύο πυρπολικά, ένα από τα Ψαρά και ένα από την Ύδρα.

Την επόμενη μέρα, 1η Ιουνίου, ξεκίνησαν τα πυρπολικά: το ψαριανό με κυβερνήτη τον Κωνσταντίνο Κανάρη και το υδραίικο υπό τον Ανδρέα Πιπίνο. Τα συνόδευσαν τέσσερα μπρίκια – δύο ψαριανά με πλοιάρχους τους Νικόλαο Γιαννίτση και Γεώργιο Κουτσούκο και δύο υδραίικα με τους Ιωάννη Ζάκα και Αντώνιο Ραφαλιά – που είχαν αναλάβει τη διάσωση των πληρωμάτων μετά την αποστολή.

Με απόλυτη προσοχή, τα πυρπολικά προσέγγισαν τον τουρκικό στόλο, ο οποίος ναυλοχούσε στη Χίο. Περίμεναν την κατάλληλη στιγμή για δράση, επιλέγοντας τη νύχτα της 6ης προς 7η Ιουνίου 1822. Η νύχτα ήταν σκοτεινή και η τουρκική ναυαρχίδα φωταγωγημένη, καθώς οι αξιωματικοί γιόρταζαν τη λήξη του Ραμαζανιού. Παρότι γνώριζαν τη δύναμη των ελληνικών πυρπολικών, δεν είχαν λάβει επαρκή μέτρα ασφαλείας.

Το υδραίικο πυρπολικό του Πιπίνου προσπάθησε να προσκολληθεί στην υποναυαρχίδα, ένα δίκροτο με κυβερνήτη τον Μπεκίρ Μπέη, αλλά εξαιτίας του ανέμου απομακρύνθηκε. Ωστόσο, ο Κανάρης κατάφερε να δέσει το πυρπολικό του στην τουρκική ναυαρχίδα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι δεξιοτεχνικοί ελιγμοί του πηδαλιούχου Ιωάννη Θεοφιλόπουλου.
Το ξύλινο σκαρί της μεγαλοπρεπούς ναυαρχίδας τυλίχθηκε αμέσως στις φλόγες. Ο Καρά Αλής προσπάθησε να διαφύγει με λέμβο, αλλά ένα φλεγόμενο κομμάτι από το κατάρτι τον τραυμάτισε θανάσιμα. Σχεδόν 2.000 άνδρες που βρίσκονταν στη ναυαρχίδα χάθηκαν.

Αξιοποιώντας τη σύγχυση, τα πληρώματα των πυρπολικών κατάφεραν να φτάσουν σώα στα ελληνικά πλοία που τους περίμεναν στ’ ανοιχτά. Η επιστροφή τους στα Ψαρά έγινε θριαμβευτικά, με το πλήθος να τους συνοδεύει στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, όπου ανέπεμψαν ευχαριστήρια δέηση.

Ο Μπεκίρ Μπέης, που ανέλαβε τη διοίκηση του στόλου μετά τον θάνατο του Καρά Αλή, δεν τόλμησε να επιτεθεί στα Ψαρά ή τη Σάμο. Φοβισμένος, εγκατέλειψε τη Χίο και κατέφυγε στον Ελλήσποντο. Αντίθετα, οι Τούρκοι της Χίου, εξοργισμένοι από το γεγονός, ολοκλήρωσαν την καταστροφή του νησιού, καταστρέφοντας τα Μαστιχοχώρια.

Η επιτυχία του Κανάρη αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων επαναστατών και συγκίνησε βαθιά την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Χαλκογραφίες που παρουσίαζαν τον Κανάρη με πυρσό στο χέρι κυκλοφόρησαν στην Ευρώπη, ενώ τα έσοδα από τις πωλήσεις τους αποστάλθηκαν στην Ελλάδα για τη στήριξη του αγώνα.
Για να τιμήσει τα πληρώματα των πυρπολικών, το Υπουργείο Ναυτιλίας πρότεινε στην κυβέρνηση να τους παρασημοφορήσει και να τους αποδώσει εκτάσεις γης. Παρότι η πρόταση εγκρίθηκε από τη Βουλή, δεν υλοποιήθηκε ποτέ.