Η μηχανή που πάγωσε τον χρόνο: Σαν σήμερα, 21 Νοεμβρίου 1877, ο Έντισον ανακοινώνει τον φωνόγραφο

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σαν σήμερα, 21 Νοεμβρίου 1877, ο κόσμος δέχτηκε ένα σοκ τεχνολογικής επανάστασης που θα άλλαζε για πάντα την αντίληψη της επικοινωνίας και της τέχνης. Από το εργαστήριό του στο Μένλο Παρκ του Νιου Τζέρσεϊ, ο Αμερικανός εφευρέτης Τόμας Άλβα Έντισον ανακοίνωνε επίσημα τη δημιουργία μίας συσκευής που ονόμασε «Ομιλούσα Μηχανή» – τον Φωνόγραφο. Ήταν η στιγμή που ο ήχος, ένα άυλο και εφήμερο φαινόμενο, αιχμαλωτίστηκε για πρώτη φορά από τον άνθρωπο, καθιστώντας δυνατή την αναπαραγωγή του στο μέλλον. Μια «μαγική» πράξη που έθεσε τα θεμέλια ολόκληρης της βιομηχανίας της μουσικής και της ψυχαγωγίας.

Η γένεση της ιδέας: Ένα τυχαίο αποτέλεσμα μηχανικής

Η ιδέα για τον φωνόγραφο δεν προέκυψε αμέσως από την αναζήτηση της ηχογράφησης, αλλά ως ένα τυχαίο, ευφυές αποτέλεσμα των πειραμάτων του Έντισον πάνω στην τηλεγραφία και το τηλέφωνο. Ο Έντισον και ο μηχανικός του, Τζον Κρουέσι, εργάζονταν πάνω σε έναν τρόπο αυτόματης καταγραφής τηλεγραφικών σημάτων (παρόμοιο με τον κώδικα Μορς) σε ένα κυλινδρικό τύμπανο, χρησιμοποιώντας μία βελόνα που αποτύπωνε εσοχές σε μία επιφάνεια.

Η επαναστατική σύλληψη ήρθε όταν ο Έντισον συνειδητοποίησε ότι, αν μετέφραζε τις δονήσεις που προκαλούνταν από την ανθρώπινη ομιλία μέσω ενός διαφράγματος, θα μπορούσε να μετατρέψει αυτές τις δονήσεις σε φυσικές σημάνσεις πάνω σε ένα μέσο. Μετέτρεψε λοιπόν την πειραματική του διάταξη, αντικαθιστώντας το χαρτί με ένα φύλλο από καλάι (tinfoil) τυλιγμένο γύρω από έναν μεταλλικό κύλινδρο.

Τα πρώτα λόγια και το πρωτοφανές σοκ

Η πρώτη επιτυχημένη, λειτουργική συσκευή ολοκληρώθηκε λίγο πριν την επίσημη ανακοίνωση. Ήταν μια εκπληκτικά απλή κατασκευή: ένας κύλινδρος, μία μανιβέλα για την περιστροφή του, ένα διάφραγμα με μία αιχμηρή βελόνα για την εγγραφή και ένα άλλο διάφραγμα για την αναπαραγωγή.

Η πρώτη φράση που καταγράφηκε και αναπαράχθηκε επιτυχώς, μένοντας στην ιστορία, ήταν το παιδικό τραγούδι «Mary Had a Little Lamb» (Η Μαρία είχε ένα αρνάκι). Ο Έντισον φέρεται να φώναξε τη φράση στο διάφραγμα, γύρισε τη μανιβέλα, και λίγο αργότερα η μηχανή, προς έκπληξη όλων, αναπαρήγαγε τη φωνή του.

Η πρώτη επίσημη δημόσια παρουσίαση του φωνόγραφου προκάλεσε πρωτοφανές σοκ και πανδαιμόνιο στη Νέα Υόρκη. Οι εφημερίδες και το κοινό αντιμετώπισαν την εφεύρεση ως κάτι το σχεδόν μαγικό. Πολλοί θεώρησαν ότι επρόκειτο για κομπίνα ή κοιλιολαλία (ventriloquism), αρνούμενοι να πιστέψουν ότι μία μηχανή μπορούσε πραγματικά να «μιλήσει» και να απομνημονεύσει τη φωνή. Ο Έντισον, ήδη γνωστός ως ο «Μάγος του Μένλο Παρκ», είδε τη φήμη του να εκτοξεύεται σε μυθικά επίπεδα.

Η μεγάλη όραση του Έντισον και η αρχή της βιομηχανίας

Η ανακοίνωση της 21ης Νοεμβρίου 1877 έθεσε σε κίνηση μια βιομηχανία δισεκατομμυρίων. Ο ίδιος ο Έντισον είχε αρχικά μία ευρεία, αλλά εσφαλμένη, εκτίμηση για τον ρόλο του φωνόγραφου. Δεν είχε προβλέψει ότι η κύρια χρήση του θα ήταν η ψυχαγωγία.

Ο Έντισον συνέταξε μία λίστα με δέκα πιθανές χρήσεις για την «Ομιλούσα Μηχανή». Μεταξύ αυτών ήταν:

• Η υπαγόρευση και η καταγραφή εμπορικής αλληλογραφίας (ένα είδος πρώιμου τηλεφωνητή).
• Η δημιουργία ηχογραφημένων βιβλίων για τυφλούς.
• Η διατήρηση φωνών μελών της οικογένειας, ιστορικών προσωπικοτήτων και πολιτικών.
• Η χρήση της συσκευής ως εκπαιδευτικού εργαλείου.
• Η καταγραφή μουσικής, την οποία αρχικά έβαζε τελευταία στη λίστα προτεραιοτήτων.

Παρά τον αρχικό του δισταγμό για την ψυχαγωγική της χρήση, ο φωνόγραφος, ο οποίος αργότερα βελτιώθηκε με την αντικατάσταση του φύλλου κασσίτερου με τον κύλινδρο από κερί, έγινε τελικά ο θεμέλιος λίθος της μουσικής βιομηχανίας.

Η εφεύρεση του Έντισον δημιούργησε ένα νομικό και πολιτιστικό προηγούμενο: την αρχή της πνευματικής ιδιοκτησίας στον ήχο. Άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κατανάλωναν τη μουσική (από ζωντανή εκτέλεση σε αναπαραγόμενο προϊόν), άνοιξε το δρόμο για το ραδιόφωνο και όλες τις μετέπειτα τεχνολογίες ήχου, καθιστώντας τη 21η Νοεμβρίου 1877 την ημέρα που ο ήχος έγινε αθάνατος.