Διονύσιος Σολωμός: Ο εθνικός μας ποιητής – «Φεύγει» σαν σήμερα, 09 Φεβρουαρίου 1857, από τη ζωή

Η 9η Φεβρουαρίου του 1857 δεν ήταν μια συνηθισμένη ημέρα για την Κέρκυρα. Η είδηση που κυκλοφόρησε από σπίτι σε σπίτι και από σοκάκι σε σοκάκι προκάλεσε μια απόκοσμη σιωπή: ο Διονύσιος Σολωμός, ο άνθρωπος που είχε δώσει στην επαναστατημένη Ελλάδα τους στίχους για να τραγουδήσει την ελευθερία της, δεν ήταν πια στη ζωή. «Έφυγε» σε ηλικία 59 ετών, ύστερα από αλλεπάλληλες εγκεφαλικές συμφόρησεις, κλεισμένος στον δικό του, μοναχικό κόσμο. Ο θάνατος του σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής, αλλά και την αφετηρία της αθανασίας για έναν δημιουργό που, αν και δεν ολοκλήρωσε ποτέ τα μεγάλα του συνθέματα, κατάφερε να ορίσει την πνευματική ταυτότητα ενός ολόκληρου έθνους.

Τα στερνά χρόνια στη σκιά της μοναξιάς

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του Σολωμού στην Κέρκυρα απείχαν πολύ από την εικόνα του λαμπρού και κοινωνικού ποιητή των νεανικών του χρόνων στη Ζάκυνθο. Ο ποιητής είχε αποτραβηχτεί από την κοσμική ζωή, επιλέγοντας μια σχεδόν ασκητική απομόνωση. Η πικρία από τη μακροχρόνια δικαστική διαμάχη με τον ετεροθαλή αδελφό του για την πατρική περιουσία, αλλά και η διαρκής αγωνία για την τελειότητα της έκφρασης, τον είχαν καταστήσει έναν άνθρωπο εσωστρεφή και δύσκολο.

Διονύσιος Σολωμός

Παρ’ όλα αυτά, η πνευματική του εγρήγορση παρέμενε αμείωτη. Στο σπίτι του στην Κέρκυρα, ο Σολωμός πάλευε καθημερινά με τις λέξεις. Δεν έγραφε πλέον στα ελληνικά με την ευκολία του παρελθόντος, αλλά προσπαθούσε να μεταφέρει υψηλές φιλοσοφικές έννοιες από τα ιταλικά στη δική μας γλώσσα, δημιουργώντας τα «αποσπάσματα» που σήμερα θεωρούμε κορυφαία δείγματα του παγκόσμιου λυρισμού. Η μοναξιά του δεν ήταν κενό, ήταν ο χώρος μέσα στον οποίο γεννήθηκαν οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» και ο «Πόρφυρας», έργα που έμειναν ημιτελή, όπως και η ίδια η ζωή του, αλλά γεμάτα από ένα φως που δεν έσβησε ποτέ.

Η κηδεία που ένωσε έναν λαό

Όταν ο Σολωμός άφησε την τελευταία του πνοή, η αναγνώριση της προσφοράς του ήταν καθολική. Το κερκυραϊκό κοινοβούλιο διέκοψε τις συνεδριάσεις του, το πένθος κηρύχθηκε επίσημο και η κηδεία του μετατράπηκε σε μια πάνδημη τελετή. Χιλιάδες λαού ακολούθησαν τη σορό του, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του όχι μόνο τον γόνο μιας αριστοκρατικής οικογένειας, αλλά τον πνευματικό πατέρα που τους έμαθε να αγαπούν τη γλώσσα τους και την ελευθερία τους.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Ο Εθνικός Ύμνος

Είναι χαρακτηριστικό ότι, αν και ο Σολωμός είχε γράψει τον «Ύμνο εις την Ελευθερία» δεκαετίες πριν, η καθιέρωσή του ως Εθνικού Ποιητή σφραγίστηκε με τον θάνατο του. Οι σύγχρονοι του κατάλαβαν ότι ο άνθρωπος που «έφυγε» εκείνο το πρωινό του Φεβρουαρίου ήταν εκείνος που είχε καταφέρει το ακατόρθωτο: να ενώσει τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό με τη λαϊκή παράδοση και να δώσει στο νεοσύστατο κράτος μια ηθική και αισθητική βάση. Η ταφή του έγινε στο νεκροταφείο της Κέρκυρας, αλλά τα οστά του επέστρεψαν αργότερα στη γενέτειρα του, τη Ζάκυνθο, κλείνοντας έναν κύκλο ζωής γεμάτο φως και σκιές.

Η κληρονομιά του «αποσπασματικού» έργου

Ο θάνατος του Σολωμού άφησε πίσω του έναν δυσεπίλυτο γρίφο για τους φιλολόγους και τους μελετητές. Ο ποιητής δεν φρόντισε ποτέ να εκδώσει τα έργα του με τη μορφή που τα γνωρίζουμε σήμερα. Άφησε πίσω του χειρόγραφα γεμάτα διορθώσεις, παραπομπές και ιταλικές σημειώσεις. Ο Ιάκωβος Πολυλάς, ο πιστός του μαθητής, ήταν εκείνος που ανέλαβε το τιτάνιο έργο να συγκεντρώσει αυτά τα σκόρπια φύλλα και να εκδώσει τα «Ευρισκόμενα» το 1859.

Αυτή η «αποσπασματικότητα» του έργου του, που κάποτε θεωρήθηκε αδυναμία, σήμερα εκλαμβάνεται ως η μεγαλύτερη δύναμη του. Ο Σολωμός πέθανε προσπαθώντας να κατακτήσει το απόλυτο, το «υψηλό». Η αδυναμία του να ολοκληρώσει τα έργα του δεν οφειλόταν σε έλλειψη έμπνευσης, αλλά σε μια υπερβολική καλλιτεχνική ευσυνειδησία. Ήθελε κάθε λέξη να είναι τοποθετημένη στη σωστή της θέση, κάθε στίχος να αντηχεί την αλήθεια της ψυχής. Με τον θάνατο του, η Ελλάδα δεν έχασε απλώς έναν ποιητή, αλλά τον δάσκαλο που της έδειξε ότι η ποίηση είναι ένας διαρκής αγώνας για το φως, ακόμη και μέσα στο σκοτάδι του θανάτου.

Η 9η Φεβρουαρίου παραμένει μια ημέρα μνήμης και αναστοχασμού. Ο Διονύσιος Σολωμός συνεχίζει να ζει μέσα από τον εθνικό μας ύμνο, αλλά κυρίως μέσα από εκείνους τους σπαρακτικούς στίχους των «Ελεύθερων Πολιορκημένων» που μας θυμίζουν ότι «όποιος πεθαίνει σήμερα, χίλιες φορές πεθαίνει». Ο θάνατός του πριν από 169 χρόνια ήταν απλώς η στιγμή που η θνητή του φύση υποχώρησε για να δώσει τη θέση της στην αθάνατη πνοή του έργου του.