Σαν σήμερα, 09 Φεβρουαρίου 1909: Η πέννα που «έσκαψε» στα θεμέλια του κατεστημένου – Το πρώτο φύλλο του «Ριζοσπάστη»
Όταν το πρωινό της 9ης Φεβρουαρίου 1909 οι Αθηναίοι αγόραζαν από τους εφημεριδοπώλες το πρώτο φύλλο μιας νέας εβδομαδιαίας έκδοσης, δεν κρατούσαν στα χέρια τους απλώς άλλη μια εφημερίδα. Κρατούσαν ένα μανιφέστο πολιτικής κάθαρσης. Ο «Ριζοσπάστης», με την υπογραφή του Γεωργίου Φιλάρετου, έκανε την παρθενική του εμφάνιση στις προθήκες, όχι ως το κομμουνιστικό όργανο που γνωρίζουμε σήμερα, αλλά ως η φωνή μιας αστικής τάξης που έβραζε από αγανάκτηση, απαιτώντας να χτυπηθεί το κακό στη «ρίζα» του.
Ήταν μια εποχή που η Ελλάδα βρισκόταν σε τέλμα, λίγους μήνες πριν από την έκρηξη του Κινήματος στο Γουδί, και ο Φιλάρετος αποφάσισε να ρίξει το γάντι στη μοναρχία και τη διαφθορά, προαναγγέλλοντας μια νέα εποχή λαϊκής δράσης.
Η φωνή του Ριζοσπαστικού Συνδέσμου και ο Γεώργιος Φιλάρετος
Ο Γεώργιος Φιλάρετος, ένας από τους σημαντικότερους νομικούς και πολιτικούς στοχαστές της περιόδου, χρησιμοποίησε τον «Ριζοσπάστη» ως το επίσημο όργανο του Ριζοσπαστικού Συνδέσμου. Το όνομα της εφημερίδας δεν ήταν τυχαίο, παρέπεμπε ευθέως στους Ριζοσπάστες των Επτανήσων και στον αγώνα τους για ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη.
Ο Φιλάρετος πίστευε ότι η χώρα δεν χρειαζόταν απλές διορθωτικές κινήσεις, αλλά μια ριζική αναδόμηση του δημόσιου βίου. Στα άρθρα του, η γραφή ήταν κοφτερή και απέφευγε τους περιττούς εντυπωσιασμούς. Στόχος του ήταν: η αφύπνιση των πολιτών ενάντια στον «παλαιοκομματισμό», τη μάστιγα των πολιτικών τζακιών που λυμαίνονταν το κράτος, και η επιβολή της εξυγίανσης σε κάθε επίπεδο της διοίκησης.
VIRAL
Κατά της Μοναρχίας και του «Σάπιου» Δημόσιου Βίου
Το κύριο μέλημα του πρώτου «Ριζοσπάστη» ήταν η ανάδειξη των ευθυνών του Στέμματος. Σε μια περίοδο που ο Βασιλιάς Γεώργιος Α’ ασκούσε καθοριστική επιρροή στην πολιτική ζωή, συχνά παρακάμπτοντας τη λαϊκή βούληση, η εφημερίδα του Φιλάρετου ύψωσε το ανάστημα της. Προπαγάνδιζε με θάρρος την ανάγκη περιορισμού των βασιλικών προνομίων και την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών.
Η εφημερίδα υποστήριζε ότι η μοναρχία λειτουργούσε ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη της χώρας και ως κάλυψη για τη διαφθορά των πολιτικών. Η «εξυγίανση», λέξη που δέσποζε στα πρωτοσέλιδα, δεν αφορούσε μόνο τα οικονομικά, αλλά και την ηθική της εξουσίας. Ο «Ριζοσπάστης» ζητούσε από τον λαό να βγει από την παθητικότητα και να διεκδικήσει ένα κράτος που θα υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο και όχι τις επιταγές των ανακτόρων.
Από τον Φιλάρετο στον ιστορικό «Ριζοσπάστη» του ΚΚΕ
Είναι ιστορικά συναρπαστικό να παρατηρεί κανείς τη μετέπειτα εξέλιξη αυτού του τίτλου. Ο «Ριζοσπάστης» του Φιλάρετου διέκοψε την έκδοσή του το 1911, έχοντας επιτελέσει τον σκοπό του να αφυπνίσει τις συνειδήσεις που οδήγησαν στις μεγάλες μεταρρυθμίσεις της περιόδου 1909-1910. Ωστόσο, η παρακαταθήκη του ήταν τόσο ισχυρή που το 1917, ο Γιάννης Πετσόπουλος επανεξέδωσε την εφημερίδα, δίνοντάς της πλέον σαφή σοσιαλιστικό προσανατολισμό.
Διαβάστε επίσης
Τελικά, το 1921, η εφημερίδα πέρασε επίσημα στα χέρια του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας (το μετέπειτα ΚΚΕ), διατηρώντας το όνομα που είχε ταυτιστεί στη συνείδηση του κόσμου με την ανατροπή και τη ρήξη. Η 9η Φεβρουαρίου 1909 παραμένει η αφετηρία μιας διαδρομής που ξεκίνησε από τον αστικό ριζοσπαστισμό για να καταλήξει στην εφημερίδα-σύμβολο των εργατικών αγώνων στην Ελλάδα.
Η επέτειος της κυκλοφορίας του πρώτου φύλλου μας υπενθυμίζει ότι η δημοσιογραφία, όταν ασκείται με ακεραιότητα και όραμα, μπορεί να γίνει ο καταλύτης που μετατρέπει τη λαϊκή δυσφορία σε οργανωμένη πολιτική πράξη. Ο Γεώργιος Φιλάρετος, με το μελάνι του, έθεσε ερωτήματα που ακόμη και σήμερα, έναν αιώνα μετά, αναζητούν τις δικές τους ριζοσπαστικές απαντήσεις.
0 ΣΧΟΛΙΑ