Σαν σήμερα, 07 Ιουλίου 2019: Η ημέρα που η Ελλάδα άλλαξε σελίδα – Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην εξουσία

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ήταν μια Κυριακή του Ιουλίου, με τον καύσωνα να είναι αισθητός στους δρόμους των πόλεων, αλλά το πολιτικό θερμόμετρο να βρίσκεται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Πριν από επτά χρόνια, στις 7 Ιουλίου του 2019, οι Έλληνες προσέρχονταν στις κάλπες με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, κουβαλώντας στους ώμους τους τη συσσωρευμένη κούραση μιας δεκαετίας κρίσης, μνημονίων και πολιτικής πόλωσης. Όταν οι κάλπες έκλεισαν και τα πρώτα αποτελέσματα άρχισαν να διαμορφώνουν τη νέα πραγματικότητα, έγινε σαφές: η Ελλάδα δεν επέλεγε απλώς μια νέα κυβέρνηση· επέλεγε μια νέα πορεία.

Η νίκη της Νέας Δημοκρατίας υπό τον Κυριακό Μητσοτάκη δεν ήταν απλώς μια εκλογική επικράτηση. Ήταν μια στρατηγική ανατροπή που επανακαθόρισε την έννοια της διακυβέρνησης στη χώρα, καθώς το 39,85% που συγκέντρωσε το κόμμα μεταφράστηκε σε 158 έδρες – την πρώτη αυτοδύναμη κυβέρνηση μετά από δώδεκα δύσκολα χρόνια (από το 2007).

Η επικράτηση Μητσοτάκη και η αποκατάσταση της σταθερότητας

Ο Κυριακός Μητσοτάκης, έχοντας χτίσει μια προεκλογική εκστρατεία πάνω στο δίπτυχο «ανάπτυξη και σταθερότητα», κατάφερε να πείσει ένα ευρύτατο ακροατήριο που ξεπερνούσε τα παραδοσιακά κομματικά όρια της κεντροδεξιάς. Οι πολίτες έδειξαν να «διψούν» για ένα μοντέλο διακυβέρνησης που θα έδινε έμφαση στις επενδύσεις, στην αποκατάσταση της κανονικότητας και στη μείωση των φόρων, στοιχεία που κυριάρχησαν στον πολιτικό λόγο εκείνης της περιόδου. Η αυτοδυναμία δεν ήταν απλώς ένας αριθμητικός στόχος· ήταν η απάντηση του εκλογικού σώματος στις περιπέτειες των εύθραυστων κυβερνητικών συνεργασιών και της πολιτικής αστάθειας που είχε ταλανίσει τη χώρα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στη νέα πραγματικότητα της αντιπολίτευσης

Στην απέναντι όχθη, ο ΣΥΡΙΖΑ, έχοντας διανύσει τέσσερα χρόνια στην εξουσία σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά πιεστικό, κατέγραψε ένα ποσοστό της τάξεως του 31,53% με 86 έδρες. Παρά την ήττα του, το αποτέλεσμα αυτό ήταν αξιοσημείωτο. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα κατάφερε να διατηρήσει μια ισχυρή εκλογική βάση, σταθεροποιούμενο ως ο βασικός πυλώνας του χώρου της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς. Η μεταπήδησή του στον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης σηματοδότησε την ολοκλήρωση ενός κύκλου για τη χώρα: η Αριστερά δοκιμάστηκε στη διακυβέρνηση και πλέον καλούνταν να οργανωθεί ως ένας θεσμικός πόλος αντιπαράθεσης, αφήνοντας πίσω της την περίοδο των μεγάλων λαϊκιστικών εξάρσεων της περιόδου 2010-2015.

Το τέλος των άκρων: Η «κάθαρση» του Κοινοβουλίου

Αν υπάρχει ένα σημείο της 7ης Ιουλίου 2019 που η ιστορία θα θυμάται με ιδιαίτερη έμφαση, αυτό είναι η απουσία της Χρυσής Αυγής από τα έδρανα της Βουλής. Η ναζιστική εγκληματική οργάνωση, που επί χρόνια είχε δηλητηριάσει τον πολιτικό λόγο με ρητορική μίσους, βρέθηκε εκτός κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Για πολλούς, αυτό ήταν η μεγαλύτερη νίκη της βραδιάς: μια έμπρακτη απάντηση των δημοκρατικών θεσμών και της ελληνικής κοινωνίας απέναντι σε δυνάμεις που αμφισβητούσαν τις ίδιες τις βάσεις του δημοκρατικού πολιτεύματος. Η ετυμηγορία του λαού ήταν ξεκάθαρη και αμετάκλητη.

Ο υπόλοιπος χάρτης: ΚΙΝΑΛ, ΚΚΕ και η νέα κοινοβουλευτική γεωγραφία

Το Κοινοβούλιο που προέκυψε από εκείνη την Κυριακή ήταν εξακομματικό. Το ΚΙΝΑΛ, υπό την ηγεσία της Φώφης Γεννηματά, συγκέντρωσε το 8,10% (22 έδρες), προσπαθώντας να επαναφέρει τον χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας στο προσκήνιο, ενώ το ΚΚΕ διατήρησε την παραδοσιακή του δύναμη με 5,30% (15 έδρες). Στο Κοινοβούλιο εισήλθαν επίσης η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου με 3,70% (10 έδρες) και το ΜέΡΑ25 του Γιάνη Βαρουφάκη με 3,44% (9 έδρες), προσδίδοντας μια πολυφωνία που αντανακλούσε τις διαφορετικές τάσεις που επικρατούσαν στο ελληνικό κοινωνικό σώμα.

Η σημασία της ημέρας για τη χώρα

Κάνοντας μια αναδρομή επτά χρόνια μετά, η 7η Ιουλίου του 2019 μοιάζει με τη στιγμή που η Ελλάδα «ξεκλείδωσε». Ήταν η στιγμή που η χώρα αποφάσισε να σταματήσει να κοιτάζει πίσω, να σταματήσει να αναλώνεται στις διαδηλώσεις και στις συγκρούσεις του «μνημονίου ή αντιμνημονίου» και να ξεκινήσει την προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό της.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναλαμβάνοντας τα ηνία, ξεκίνησε μια σειρά από μεταρρυθμίσεις –ψηφιοποίηση του κράτους, φορολογικές ελαφρύνσεις, αλλαγές στην παιδεία– που άλλαξαν την καθημερινότητα του πολίτη. Παρά τις δυσκολίες, τις διεθνείς κρίσεις (όπως η πανδημία που θα ερχόταν λίγους μήνες μετά) και τις γεωπολιτικές προκλήσεις, το αποτέλεσμα εκείνης της κάλπης έδωσε στην κυβέρνηση το «καύσιμο» που χρειαζόταν για να αντέξει.

Οι ανεκτίμητες διδαχές μιας εκλογικής αναμέτρησης

Τι διδάσκει η ιστορία της 7ης Ιουλίου 2019; Πρώτον, ότι ο ελληνικός λαός, παρόλο που πολλές φορές κατηγορείται για συναισθηματισμό, σε κρίσιμες καμπές επιλέγει τη σταθερότητα. Δεύτερον, ότι η ακραία ρητορική έχει ημερομηνία λήξης. Ο «θόρυβος» των άκρων, αν και προσωρινά εντυπωσιακός, αποδείχθηκε μια φούσκα που έσκασε μπροστά στην ανάγκη της χώρας για σοβαρότητα.

Σήμερα, αναλογιζόμενοι εκείνο το βράδυ της Κυριακής, δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε πώς οι πολιτικές ισορροπίες στην Ελλάδα έχουν οριστικά αλλάξει. Τα κόμματα που κυριάρχησαν εκείνη την ημέρα έθεσαν τις βάσεις για έναν νέο δικομματισμό –ή έστω μια νέα κυρίαρχη δύναμη–, ενώ οι υπόλοιποι πολιτικοί παίκτες αναγκάστηκαν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους.

Η 7η Ιουλίου 2019 θα μείνει στην ιστορία όχι μόνο για τους αριθμούς της, αλλά για την υπόσχεση που έφερε. Ήταν η υπόσχεση ότι η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ξανά ως ένα κανονικό ευρωπαϊκό κράτος. Και για πολλούς αναλυτές, εκείνη η νύχτα του Ιουλίου ήταν η αρχή μιας νέας μεταπολίτευσης, μιας μεταπολίτευσης που επιτέλους κοιτάζει με αυτοπεποίθηση το μέλλον. Οι αριθμοί στις κάλπες ήταν απλώς ο δείκτης. Η ουσία βρισκόταν στην απόφαση του πολίτη να εμπιστευτεί ξανά την έννοια της σταθερότητας. Και σε μια χώρα που είχε συνηθίσει να ζει πάνω σε μια μόνιμη «ηλεκτρική καρέκλα» πολιτικής αβεβαιότητας, αυτή η επιλογή ήταν η πιο ριζοσπαστική μεταρρύθμιση από όλες.