Σαν σήμερα, 09 Απριλίου 1991: Στην Κωνσταντινούπολη, εμπρηστική ενέργεια σε ελληνικό τουριστικό λεωφορείο προκαλεί το θάνατο 36 Ελλήνων εκδρομέων

Η 9η Απριλίου του 1991 έχει καταγραφεί ως μία από τις πιο μαύρες και επώδυνες ημερομηνίες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά κυρίως στην ιστορία της ελληνικής κοινωνίας. Ήταν η ημέρα που μια θρησκευτική εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη μετατράπηκε σε μια ανείπωτη τραγωδία, όταν ένα ελληνικό τουριστικό λεωφορείο έγινε στόχος εμπρηστικής επίθεσης, οδηγώντας στον φρικτό θάνατο 33 (σύμφωνα με τις αρχικές αναφορές) και τελικά 36 Ελλήνων εκδρομέων, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν ηλικιωμένοι και γυναίκες.

Το χρονικό της φρίκης

Όλα ξεκίνησαν όταν ένα γκρουπ Ελλήνων εκδρομέων από την Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη για να προσκυνήσει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και να ξεναγηθεί στα μνημεία της Πόλης. Το μεσημέρι εκείνης της Τρίτης, το τουριστικό λεωφορείο βρισκόταν σταθμευμένο στην πολυσύχναστη περιοχή του Σουλταναχμέτ, κοντά στην Αγία Σοφία. Ξαφνικά, ένας άνδρας –που αργότερα ταυτοποιήθηκε ως άτομο με ακραίες θρησκευτικές ή εθνικιστικές πεποιθήσεις– πλησίασε το λεωφορείο.

Το χρονικό της φρίκης

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ελάχιστων διασωθέντων, ο δράστης πέταξε στο εσωτερικό του οχήματος μια αυτοσχέδια βόμβα μολότοφ ή εύφλεκτο υλικό (βενζίνη) και έβαλε φωτιά. Λόγω των υλικών στο εσωτερικό του λεωφορείου (καλύμματα, κουρτίνες), οι φλόγες εξαπλώθηκαν με αστραπιαία ταχύτητα. Το λεωφορείο μετατράπηκε μέσα σε δευτερόλεπτα σε μια πύρινη παγίδα. Οι επιβάτες, πολλοί εκ των οποίων είχαν κινητικά προβλήματα λόγω ηλικίας, εγκλωβίστηκαν. Οι πόρτες του οχήματος, λόγω του αυτόματου συστήματος που μπλόκαρε από τη θερμότητα ή την πανικόβλητη προσπάθεια εξόδου, δεν άνοιγαν. Οι περαστικοί παρακολουθούσαν εμβρόντητοι τις σκηνές αρχέγονου τρόμου, καθώς οι εκδρομείς προσπαθούσαν μάταια να σπάσουν τα τζάμια.

Άνδρας πέταξε στο εσωτερικό του οχήματος μια αυτοσχέδια βόμβα μολότοφ ή εύφλεκτο υλικό (βενζίνη) και έβαλε φωτιά

Η ταυτότητα του δράστη και το κίνητρο

Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν σχεδόν αμέσως τον δράστη, έναν Τούρκο ονόματι Αμπντουλάχ Τσακμάκ. Οι πληροφορίες που διέρρευσαν τότε έκαναν λόγο για έναν φανατικό ισλαμιστή ή έναν άνθρωπο με σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα που έδρασε με κίνητρο το μίσος κατά των χριστιανών. Ο ίδιος φέρεται να δήλωσε ότι «ήθελε να κάψει τους γκιαούρηδες». Η ελληνική πλευρά, σοκαρισμένη, ζήτησε άμεσα εξηγήσεις.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν σχεδόν αμέσως τον δράστη, έναν Τούρκο ονόματι Αμπντουλάχ Τσακμάκ

Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη βρέθηκε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, προσπαθώντας να διαχειριστεί την οργή της κοινής γνώμης στην Ελλάδα, ενώ οι σχέσεις με την Τουρκία του Τουργκούτ Οζάλ βρίσκονταν σε οριακό σημείο. Το γεγονός ότι η επίθεση έγινε σε ένα από τα πιο τουριστικά και θεωρητικά καλά φυλασσόμενα σημεία της Κωνσταντινούπολης προκάλεσε ερωτήματα για τα μέτρα ασφαλείας των τουρκικών αρχών.

Η εμπρηστική επίθεση, οδήγησε στον φρικτό θάνατο 36 Έλληνες εκδρομείς

Το πένθος μιας χώρας

Οι εικόνες από το απανθρακωμένο κουφάρι του λεωφορείου και οι περιγραφές για τον τρόπο με τον οποίο βρέθηκαν οι σοροί (πολλοί επιβάτες βρέθηκαν αγκαλιασμένοι ή συσπειρωμένοι κοντά στις εξόδους) προκάλεσαν εθνικό πένθος στην Ελλάδα. Η μεταφορά των σορών στην Αθήνα έγινε με στρατιωτικό αεροσκάφος C-130 μέσα σε κλίμα οδυνηρής σιωπής. Οι κηδείες των θυμάτων έγιναν σε διάφορες περιοχές της χώρας, με την Πολιτεία να υπόσχεται δικαιοσύνη. Ωστόσο, για τις οικογένειες των 36 θυμάτων, ο πόνος ήταν αβάσταχτος. Η εκδρομή που ξεκίνησε ως μια πράξη πίστης και αναψυχής κατέληξε σε μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες που έχει βιώσει ο ελληνικός τουρισμός στο εξωτερικό.

Η εκστρατεία ψεύδους της Τουρκίας

Η διπλωματική διάσταση και η μνήμη

Η τραγωδία της 9ης Απριλίου 1991 επηρέασε βαθιά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις για αρκετά χρόνια. Ενίσχυσε το αίσθημα ανασφάλειας των Ελλήνων που επισκέπτονταν την Τουρκία και οδήγησε σε αυστηροποίηση των ταξιδιωτικών οδηγιών. Παρόλο, που η τουρκική δικαιοσύνη καταδίκασε τον δράστη, στην Ελλάδα παρέμεινε η αίσθηση ότι ηθικά υπεύθυνη ήταν και η κλιμακούμενη ρητορική μίσους που καλλιεργούνταν τότε από ορισμένους κύκλους στη γείτονα χώρα.

Σήμερα, 35 χρόνια μετά, το γεγονός αυτό παραμένει μια «ανοιχτή πληγή». Υπενθυμίζει πόσο εύκολα ο θρησκευτικός φανατισμός και η μισαλλοδοξία μπορούν να καταστρέψουν ανθρώπινες ζωές και να τορπιλίσουν την ειρηνική συνύπαρξη των λαών. Οι 36 νεκροί της Κωνσταντινούπολης δεν ήταν στρατιώτες, δεν ήταν πολιτικοί, ήταν απλοί άνθρωποι που ήθελαν να δουν την Πόλη των ονείρων τους και βρήκαν μαρτυρικό θάνατο μέσα στις φλόγες, θύματα ενός παραλογισμού που δεν γνωρίζει σύνορα. Κάθε χρόνο στις 9 Απριλίου, οι συγγενείς τους τελούν μνημόσυνα, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη μιας ημέρας που η «Πόλη» βάφτηκε με το αίμα αθώων εκδρομέων, σε μια από τις πιο αποτρόπαιες πράξεις βίας κατά Ελλήνων πολιτών σε ξένο έδαφος.