Πόλεμος στην Ουκρανία: Όλο και πιο κοντά οι δύο πλευρές – Πιθανότητα συνάντησης Πούτιν με Ζελένσκι

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Λίγες ώρες μετά την αποτυχία των συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη, το Κρεμλίνο ανακοίνωσε το πρωί του Σαββάτου (17/5) ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να συναντηθεί με τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ωστόσο, διευκρινίστηκε ότι μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο εφόσον οι δύο πλευρές καταλήξουν πρώτα σε μια «συμφωνία» για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Παρά ταύτα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέφυγε να διευκρινίσει ποιες συγκεκριμένες συμφωνίες απαιτούνται από τη ρωσική πλευρά. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τελευταία συνάντηση μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι είχε λάβει χώρα τον Δεκέμβριο του 2019.

Ποιες οι εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις

Η πρόσφατη διπλωματική εβδομάδα άφησε την Ουκρανία σχεδόν στο ίδιο σημείο από όπου ξεκίνησε. Πολλά συνέβησαν τις προηγούμενες ημέρες, αλλά αυτό που δεν συνέβη είναι ίσως το πιο αξιοσημείωτο. Οι πρώτες απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν μια νέα εποχή διπλωματίας για την επίλυση της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής σύγκρουσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντί αυτού, η περιορισμένη διάρκεια, το πλαίσιο και τα αποτελέσματα των συνομιλιών ενίσχυσαν τις αμφιβολίες γύρω από τη ρωσική πρόθεση για ειρήνη.

Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, τα τρία βασικά αποτελέσματα των συνομιλιών, η ανταλλαγή κρατουμένων, η συνέχιση των διαπραγματεύσεων για τη συνάντηση των δύο ηγετών και η δημιουργία ενός πλαισίου για μελλοντική κατάπαυση του πυρός, φάνηκαν σαν πρόοδος. Ωστόσο, η Ουκρανία έχει ήδη ζητήσει άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός σε ξηρά, θάλασσα και αέρα, ενώ είχε προσφέρει απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ζελένσκι και Πούτιν.

Η Ρωσία είχε απορρίψει αυτές τις προτάσεις στο παρελθόν, όμως την Παρασκευή δήλωσε ότι ίσως τις επανεξετάσει.

Η Ευρώπη παρούσα, η στάση του Τραμπ και οι δυσκολίες

Η διπλωματία διένυσε έναν μεγάλο κύκλο αυτή την εβδομάδα, μόνο και μόνο για να επιστρέψει στο σημείο μηδέν, εκεί από όπου ξεκίνησε πριν από επτά ημέρες. Το περασμένο Σάββατο, στο Κίεβο, η Ουκρανία, η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πολωνία ζήτησαν άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός για έναν μήνα. Η εικόνα των ηγετών των πέντε χωρών να συνομιλούν τηλεφωνικά με τον πρόεδρο Τραμπ κυκλοφόρησε, υπογραμμίζοντας την υποστήριξή του στην εκεχειρία, ενώ η Γαλλία προειδοποίησε για «μαζικές κυρώσεις» εάν η Ρωσία απέρριπτε το αίτημα.

Μέχρι την Παρασκευή, έξι ημέρες αργότερα, μια νέα φωτογραφία εμφανίστηκε: οι ίδιοι πέντε ηγέτες, αυτή τη φορά στα Τίρανα, την πρωτεύουσα της Αλβανίας, πάλι γύρω από ένα τηλέφωνο, μιλούσαν ξανά με τον Τραμπ. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε «απαράδεκτο» το γεγονός ότι η Ρωσία αγνοεί την εκεχειρία, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε ότι ο Πούτιν «πρέπει να πληρώσει το τίμημα για την άρνηση της ειρήνης».

Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο περίπλοκη. Ο Πούτιν όχι μόνο απέρριψε κάθε αίτημα για εκεχειρία, αλλά πρότεινε απευθείας συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ζελένσκι αποδέχτηκε την πρόταση, ενώ ο Τραμπ προσφέρθηκε να μεσολαβήσει. Παρ’ όλα αυτά, ο Πούτιν δέχτηκε μόνο συνομιλίες σε χαμηλότερο διπλωματικό επίπεδο, ενώ ο Τραμπ, μειώνοντας την αίσθηση του επείγοντος, ανέφερε ότι δεν περίμενε να υπάρξει πρόοδος χωρίς τη φυσική παρουσία του στην Κωνσταντινούπολη, καταλήγοντας ότι «τίποτα δεν πρόκειται να συμβεί» έως ότου συναντηθεί προσωπικά με τον Πούτιν.

Η στάση αυτή άφησε τους Ευρωπαίους ηγέτες σε δύσκολη θέση. Στη διάρκεια του τηλεφωνήματος της Παρασκευής (16/5), ο Μακρόν, εμφανώς ανήσυχος, πιθανότατα υπενθύμισε στον Τραμπ τις προηγούμενες δεσμεύσεις του. Ωστόσο, ο Τραμπ παραμένει απρόθυμος να ασκήσει δημόσια πίεση στον Πούτιν, προτιμώντας την ιδιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία και τους συμμάχους της. Αυτή η στάση έχει κλονίσει την αξιοπιστία του με τους Ευρωπαίους συμμάχους του, αν και είναι αμφίβολο αν αυτό τον προβληματίζει.

Μέσα σε μια εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος πέρασε από εναλλασσόμενα συναισθήματα για το ζήτημα της Ουκρανίας, αποδεικνύοντας την αδυναμία του να προχωρήσει σε αποφασιστική δράση. Δύο σταθερές, όμως, αναδείχθηκαν: ο Πούτιν αγνοεί τις πιέσεις της Δύσης, προτείνοντας ελάχιστες παραχωρήσεις με μεγάλες απαιτήσεις, και ο Τραμπ εμφανίζεται πρόθυμος να προσφέρει κλάδο ελιάς για διμερείς συνομιλίες, αλλά μόνο με όρους της Ρωσίας.

Ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να δείξει ότι η υπομονή του με τον Πούτιν εξαντλείται, αλλά αυτό δεν έχει μεταφραστεί σε δράση. Παρά τις αόριστες αναφορές σε κυρώσεις, η Ρωσία συνεχίζει να παίζει με τον χρόνο, παρατείνοντας τις συζητήσεις και ενισχύοντας τις δυνάμεις της στην ανατολική Ουκρανία, πιθανότατα ενόψει μιας καλοκαιρινής επίθεσης.

Η ρητορική του Τραμπ, που υποβαθμίζει την ανάγκη άμεσης δράσης, έχει ουσιαστικά «ξεφουσκώσει» την ένταση της εβδομάδας. Το ερώτημα είναι αν ο ίδιος πιστεύει ότι μπορεί προσωπικά να αναγκάσει τον Πούτιν να υποχωρήσει, κάτι που δεν έχουν καταφέρει μήνες πίεσης και χρόνια συγκρούσεων. Ακόμα και μια πιθανή σύνοδος κορυφής μεταξύ Τραμπ και Πούτιν ενδέχεται να μη φέρει λύση στον πόλεμο, αλλά να επαναφέρει την κατάσταση εκεί που ξεκίνησε: στο μηδέν.