Γιόζεφ Μένγκελε: Η Ελβετία ανοίγει μετά από 80 χρόνια τους απόρρητους φάκελους για τον «Άγγελο του Θανάτου»

Μετά από οκτώ δεκαετίες προκλητικής και ανεξήγητης μυστικότητας, η Ελβετία αποφάσισε τελικά να ανοίξει τα σφραγισμένα αρχεία που αφορούν τον Γιόζεφ Μένγκελε. Η είδηση αυτή προκαλεί παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς ο επονομαζόμενος «Άγγελος του Θανάτου» του Άουσβιτς αποτελεί ένα από το πιο ειδεχθή πρόσωπα των ναζιστικών εγκλημάτων.

Η κίνηση αυτή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πληροφοριών έρχεται ως αποτέλεσμα έντονων πιέσεων από την ακαδημαϊκή κοινότητα και ιστορικούς που αρνούνταν να δεχτούν τη σφράγιση των εγγράφων μέχρι το… 2071.

Ο γιατρός της κολάσεως: Η φρίκη του Άουσβιτς

Ο Μένγκελε δεν ήταν ένας απλός αξιωματικός των SS. Ως γιατρός στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς, μετέτρεψε την επιστήμη σε εργαλείο απόλυτου σαδισμού. Ήταν αυτός που στεκόταν στην αποβάθρα των τρένων και, με μια κίνηση του χεριού, χώριζε τους ανθρώπους σε αυτούς που θα δούλευαν μέχρι θανάτου και σε αυτούς που θα οδηγούνταν άμεσα στους θαλάμους αερίων.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Το όνομά του συνδέθηκε με τα πλέον αποτρόπαια ιατρικά πειράματα, με ιδιαίτερη εμμονή στα δίδυμα παιδιά και τους νάνους. Χωρίς αναισθησία, πραγματοποιούσε ακρωτηριασμούς, εγχύσεις χημικών στα μάτια για την αλλαγή του χρώματος και χειρουργικές επεμβάσεις που οδηγούσαν σε αργό και βασανιστικό θάνατο.

Υπολογίζεται ότι υπό την εποπτεία του εξοντώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, στην πλειονότητά τους Εβραίοι.

Η διαδρομή των αρουραίων (Ratlines) και η ελβετική εμπλοκή

Με την κατάρρευση του Γ’ Ράιχ, ο Μένγκελε, όπως και ο Άντολφ Άιχμαν, χρησιμοποίησε τις λεγόμενες «διαδρομές των αρουραίων» για να διαφύγει. Το 1949, μέσω της Γένοβας, κατάφερε να εξασφαλίσει ταξιδιωτικά έγγραφα από τον Ερυθρό Σταυρό με το ψευδώνυμο “Helmut Gregor”.

Η εμπλοκή της Ελβετίας ξεκινά από το γεγονός, ότι τα έγγραφα αυτά εκδόθηκαν από το ελβετικό προξενείο. Αν και ο Ερυθρός Σταυρός ζήτησε συγγνώμη δεκαετίες μετά, το ερώτημα παραμένει: Πόσο βαθιά ήταν η γνώση των ελβετικών αρχών για την ταυτότητα των ανθρώπων που φυγάδευαν;

Η Ελβετία, διατηρώντας την ουδετερότητά της, λειτούργησε συχνά ως γκρίζα ζώνη για τη μεταφορά κεφαλαίων και προσώπων του ναζιστικού καθεστώτος.

Το μυστήριο της Ζυρίχης: Ήταν ο Μένγκελε στην Ευρώπη;

Η ιστορική έρευνα της Ρεγκούλα Μπόχσλερ φέρνει στο φως συγκλονιστικές ενδείξεις. Ενώ επίσημα ο Μένγκελε κρυβόταν στη Λατινική Αμερική (Αργεντινή, Παραγουάη, Βραζιλία), φαίνεται πως η Ευρώπη δεν ήταν απαγορευμένη ζώνη γι’ αυτόν.

• Το 1956: Επιβεβαιωμένα έκανε διακοπές στις ελβετικές Άλπεις.

• Το 1961: Οι αυστριακές υπηρεσίες προειδοποίησαν την Ελβετία ότι ο καταζητούμενος βρίσκεται στο έδαφός της.

• Το διαμέρισμα-φάντασμα: Η σύζυγός του, Μάρθα, νοίκιασε σπίτι στη Ζυρίχη το 1959. Οι αναφορές της αστυνομίας για έναν «άγνωστο άνδρα» που τη συνόδευε σε ένα Volkswagen πυροδοτούν το σενάριο ότι ο «Άγγελος του Θανάτου» κυκλοφορούσε ελεύθερος κάτω από τη μύτη των αρχών.

Η σύγκρουση για τη διαφάνεια και ο φόβος της λογοκρισίας

Η απόφαση για το άνοιγμα των αρχείων δεν ήρθε από «ευαισθησία» των αρχών, αλλά κάτω από την πίεση δικαστικών μαχών και crowdfunding από ερευνητές όπως ο Ζεράρ Βετστέιν. Η Ελβετία επί χρόνια προέβαλλε τη δικαιολογία της «εθνικής ασφάλειας» και της «προστασίας της ιδιωτικότητας της οικογένειας Μένγκελε».

Ωστόσο, οι ιστορικοί ανησυχούν ότι τα έγγραφα που θα παραδοθούν θα είναι «μαυρισμένα» (redacted). Υπάρχει η υποψία ότι οι φάκελοι περιέχουν στοιχεία για τη συνεργασία των ελβετικών μυστικών υπηρεσιών με τη Μοσάντ, ή ακόμα χειρότερα, στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η Ελβετία επέτρεψε στον Μένγκελε να διαφεύγει τη σύλληψη για να μην διαταραχθούν οι διπλωματικές ισορροπίες.

Η κληρονομιά της ατιμωρησίας

Ο Γιόζεφ Μένγκελε πέθανε το 1979 στη Βραζιλία, πνιγμένος ενώ κολυμπούσε, χωρίς να λογοδοτήσει ποτέ σε κανένα δικαστήριο. Η ταυτότητά του επιβεβαιώθηκε με DNA το 1992, βάζοντας τέλος στις φήμες, ότι ήταν ακόμη ζωντανός.

Το άνοιγμα των ελβετικών αρχείων το 2026 δεν αφορά μόνο την απόδοση ιστορικής δικαιοσύνης. Αφορά την αποκάλυψη του δικτύου προστασίας που επέτρεψε σε έναν από τους μεγαλύτερους εγκληματίες της ανθρωπότητας να ζει ως ελεύθερος άνθρωπος, ενώ τα θύματά του δεν βρήκαν ποτέ δικαίωση.

Η αλήθεια που κρύβεται σε αυτούς τους φακέλους ίσως αποτελέσει το τελευταίο κομμάτι στο παζλ της σκοτεινής μεταπολεμικής ιστορίας της Ευρώπης.