Σαν σήμερα, 04 Δεκεμβρίου 1944: Η ματωμένη Δευτέρα του Δεκέμβρη – Όταν η Αθήνα βυθίστηκε στη βία και τον στρατιωτικό νόμο – 40 νεκροί και πολλοί τραυματίες

Αθήνα, 4 Δεκεμβρίου 1944. Η απελευθερωμένη πρωτεύουσα, που μόλις πριν από λίγες εβδομάδες πανηγύριζε την αποχώρηση των ναζιστικών στρατευμάτων, βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο μιας ανεξέλεγκτης δίνης βίας και αίματος. Η 4η Δεκεμβρίου δεν ήταν απλώς η επόμενη ημέρα της «Ματωμένης Κυριακής» της 3ης Δεκεμβρίου – ήταν η ημέρα που επισημοποιήθηκε η ρήξη, η μέρα που η πόλη μετατράπηκε σε πεδίο μάχης και η πολιτική κρίση εκτοξεύτηκε σε εμφύλια σύγκρουση. Τα Δεκεμβριανά είχαν πλέον ξεκινήσει με τον πιο τραγικό τρόπο, με την επιβολή του στρατιωτικού νόμου από τον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι να σφραγίζει την κλιμάκωση.

Η ατμόσφαιρα στην Αθήνα ήταν ήδη εκρηκτική μετά το αιματηρό χτύπημα της ειρηνικής διαδήλωσης του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στην Πλατεία Συντάγματος, την προηγούμενη μέρα. Ο απολογισμός εκείνης της Κυριακής ήταν βαρύς, με δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, όταν αστυνομικές δυνάμεις και παρακρατικές ομάδες άνοιξαν πυρ κατά του άοπλου πλήθους. Το σοκ και η οργή του λαού ήταν πρωτοφανή. Το ΕΑΜ, η ισχυρότερη αντιστασιακή οργάνωση της χώρας, η οποία μόλις την 1η Δεκεμβρίου είχε αποσύρει τους υπουργούς της από την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το τελεσίγραφο αποστράτευσης του ΕΛΑΣ, απάντησε με Γενική Απεργία και μεγάλη διαδήλωση διαμαρτυρίας για τα θύματα της 3ης Δεκεμβρίου.

Τη Δευτέρα 4 Δεκεμβρίου, η Αθήνα έκλεισε. Η γενική απεργία ήταν καθολική, δείχνοντας τη λαϊκή υποστήριξη προς τις θέσεις του ΕΑΜ, αλλά κυρίως την αγανάκτηση για το αιματοκύλισμα της Κυριακής. Χιλιάδες πολίτες, μαυροντυμένοι και θρηνούντες, συγκεντρώθηκαν για να συνοδεύσουν στην τελευταία τους κατοικία τους νεκρούς αγωνιστές. Η πορεία των νεκρών ήταν μια συγκλονιστική στιγμή, μια σιωπηλή αλλά ηχηρή διαμαρτυρία που περνούσε μέσα από τους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Ποτέ άλλοτε η Αθήνα δεν είχε δει τέτοιο λαϊκό ποταμό να εκφράζει τον πόνο και την αποφασιστικότητά του. Ωστόσο, η ένταση δεν άργησε να κορυφωθεί εκ νέου.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης-κηδείας, ξέσπασαν νέα βίαια επεισόδια και συμπλοκές. Οι δυνάμεις της κυβέρνησης, υποστηριζόμενες από Βρετανούς στρατιώτες και ένοπλες ομάδες όπως η Χωροφυλακή, η Ορεινή Ταξιαρχία και η Ομάδα «Χ», βρέθηκαν αντιμέτωπες με τις συγκεντρωμένες δυνάμεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Οι πηγές αναφέρουν ότι οι συγκρούσεις ήταν πολύνεκρες. Αν και οι ακριβείς αριθμοί παραμένουν αντικείμενο ιστορικής συζήτησης, είναι βέβαιο πως δεκάδες άνθρωποι, πολλοί εκ των οποίων άμαχοι, έπεσαν νεκροί. Η ημέρα αυτή προσέθεσε περίπου 40 νεκρούς και πολλούς τραυματίες στον ήδη τραγικό απολογισμό. Η πόλη είχε πλέον πέσει στην δίνη του πολέμου.

Το κλίμα αυτό οδήγησε σε μια από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις των πρώτων ημερών των Δεκεμβριανών. Ο Βρετανός στρατηγός Ρόναλντ Σκόμπι, επικεφαλής των βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, ο οποίος είχε τεθεί επικεφαλής όλων των τακτικών ελληνικών δυνάμεων, ενήργησε αποφασιστικά. Κήρυξε στρατιωτικό νόμο στην Αθήνα, ουσιαστικά αναλαμβάνοντας πλήρως τον έλεγχο της κατάστασης και δίνοντας εντολή στους Βρετανούς στρατιώτες να αντιμετωπίσουν τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ ως εχθρό. Αυτή η κίνηση ήταν το επιστέγασμα της βρετανικής παρέμβασης στα ελληνικά εσωτερικά και έδειξε ξεκάθαρα την πρόθεση του Ουίνστον Τσώρτσιλ να αποτρέψει την επικράτηση του ΕΑΜ, με κάθε κόστος, και να διασφαλίσει τη μεταπολεμική Ελλάδα εντός της βρετανικής σφαίρας επιρροής. Ο Σκόμπι, μάλιστα, απέστειλε τελεσίγραφο στον ΕΛΑΣ για την άμεση κατάθεση των όπλων και την αποχώρηση από την πρωτεύουσα.Η κήρυξη του στρατιωτικού νόμου και το νέο κύμα βίας που ακολούθησε τη διαδήλωση της 4ης Δεκεμβρίου έσβησαν και την τελευταία ελπίδα για πολιτική διευθέτηση. Παρόλο που ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου υπέβαλε την παραίτησή του, η οποία όμως δεν έγινε δεκτή από τον Τσώρτσιλ, η στρατιωτική κλιμάκωση είχε πλέον τον πρώτο λόγο. Το ΕΑΜ, αδυνατώντας να δεχθεί την ήττα και την εξουδετέρωσή του, και αντιδρώντας στην ωμή βρετανική επέμβαση, αποφάσισε να απαντήσει ένοπλα. Από τις 4 Δεκεμβρίου και μετά, η σύγκρουση γενικεύτηκε, μετατρέποντας την Αθήνα σε πεδίο μάχης για τις επόμενες 33 ημέρες. Τα Δεκεμβριανά είχαν ξεκινήσει και η πορεία προς τον εμφύλιο πόλεμο ήταν πλέον ανοιχτή. Η 4η Δεκεμβρίου 1944 αποτελεί έτσι μία από τις πιο τραγικές και καθοριστικές ημερομηνίες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς σηματοδότησε την αρχή μιας εμφύλιας σύγκρουσης, η οποία, αμέσως μετά την απελευθέρωση, υποθήκευσε το μέλλον της χώρας για πολλές δεκαετίες.