Σαν σήμερα, 04 Δεκεμβρίου 1971: Η πυρκαγιά του Ζάπα – Το τραγικό γεγονός που μετέτρεψε τους Deep Purple σε θρύλους

Μοντρέ, Ελβετία, 4 Δεκεμβρίου 1971. Η ημερομηνία αυτή είναι χαραγμένη με ανεξίτηλα γράμματα στην ιστορία της ροκ μουσικής, όχι για κάποια θριαμβευτική πρεμιέρα δίσκου ή μια αλησμόνητη συναυλία, αλλά για μια καταστροφή που, από μια παράξενη συγκυρία του πεπρωμένου, έμελλε να αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα και επιδραστικά τραγούδια όλων των εποχών. Σαν σήμερα, το εμβληματικό Καζίνο του Μοντρέ, σπίτι του φημισμένου Montreux Jazz Festival, παραδόθηκε στις φλόγες κατά τη διάρκεια μιας συναυλίας του Φρανκ Ζάπα και των The Mothers of Invention, ένα γεγονός που, εν αγνοία του κοινού και των καλλιτεχνών, παρακολουθούσαν από μακριά τα μέλη των Deep Purple, οι οποίοι ετοιμάζονταν να γράψουν τη δική τους ιστορία στην πόλη της Ελβετίας.

Οι Deep Purple, ένα από τα κορυφαία χαρντ ροκ συγκροτήματα της εποχής, είχαν ταξιδέψει στο Μοντρέ με έναν σαφή και φιλόδοξο στόχο: να ηχογραφήσουν τον νέο τους δίσκο, το μετέπειτα κλασικό Machine Head. Είχαν επιλέξει το Καζίνο του Μοντρέ ως ιδανικό χώρο, καθώς ήταν κλειστό για τον χειμώνα και διέθετε την κατάλληλη ατμόσφαιρα. Για τις ηχογραφήσεις, είχαν μισθώσει το περίφημο Rolling Stones Mobile Studio, ένα υπερσύγχρονο κινητό στούντιο ηχογράφησης τοποθετημένο σε ένα φορτηγό.

Η μοιραία βραδιά της 4ης Δεκεμβρίου βρήκε τον Φρανκ Ζάπα, τον αμερικανό ιδιοφυή μουσικό και το συγκρότημά του, να δίνουν την τελευταία συναυλία στο Καζίνο πριν αυτό κλείσει για ανακαίνιση. Ενώ εκτελούσαν το κομμάτι «King Kong», στο σημείο που ο συνθέτης Ντον Πρέστον σόλαρε στα πλήκτρα, συνέβη το αναπάντεχο. Ένα μέλος του κοινού εκτόξευσε μια φωτοβολίδα, η οποία, με μια μοιραία ακρίβεια, καρφώθηκε στην ξύλινη οροφή της αίθουσας συναυλιών. Η φωτιά εξαπλώθηκε με τρομακτική ταχύτητα.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Ο πανικός που ακολούθησε ήταν αναπόφευκτος. Ωστόσο, χάρη στην ψυχραιμία του Ζάπα, ο οποίος έδινε οδηγίες εκκένωσης από τη σκηνή, και τη γρήγορη αντίδραση του Κλοντ Νομπς, του θρυλικού διοργανωτή του Montreux Jazz Festival, ο οποίος αναφέρεται στους στίχους του τραγουδιού ως «Funky Claude», ο κόσμος άρχισε να απομακρύνεται από το φλεγόμενο κτίριο. Ευτυχώς, παρά την ολοκληρωτική καταστροφή του Καζίνο, δεν υπήρξαν σοβαροί τραυματισμοί ή απώλειες ανθρώπινων ζωών.

Την ώρα που η φωτιά κατέκαιε το εμβληματικό κτίριο, τα μέλη των Deep Purple, ο τραγουδιστής Ίαν Γκίλαν, ο κιθαρίστας Ρίτσι Μπλάκμορ, ο μπασίστας Ρότζερ Γκλόβερ, ο πιανίστας Τζον Λορντ και ο ντράμερ Ίαν Πέις, παρακολουθούσαν το αποκαλυπτικό θέαμα από το ξενοδοχείο τους, το Grand Hotel, στην άλλη πλευρά της λίμνης.

Καθώς ο καπνός της φωτιάς υψωνόταν στον νυχτερινό ουρανό και πλανιόταν πάνω από τα νερά της λίμνης Γενεύης, δημιουργώντας μια εικόνα φαντασμαγορική και ταυτόχρονα εφιαλτική, ο μπασίστας Ρότζερ Γκλόβερ πρόφερε αυθόρμητα τη φράση που έμελλε να γίνει αθάνατη: «Smoke on the Water» (Καπνός πάνω στο νερό). Αυτή η φράση, που περιέγραφε με απόλυτη ακρίβεια το θέαμα που αντίκριζαν, κίνησε αμέσως την περιέργεια και τη δημιουργικότητα των υπόλοιπων.

Το συγκρότημα, έχοντας χάσει τον προγραμματισμένο χώρο ηχογράφησης, αναγκάστηκε να βρει νέα στέγη. Ο Κλοντ Νομπς τους βοήθησε να μεταφερθούν σε ένα κοντινό θέατρο, το «Pavillon des Sports», αλλά και πάλι αναγκάστηκαν να φύγουν λόγω παραπόνων των κατοίκων για τον θόρυβο. Τελικά, οι ηχογραφήσεις ολοκληρώθηκαν πρόχειρα σε ένα διάδρομο του Grand Hotel, με το Rolling Stones Mobile Studio να λειτουργεί ασταμάτητα.

Εκείνη τη δύσκολη περίοδο, ο Γκίλαν έγραψε τους στίχους του τραγουδιού πάνω σε μια χαρτοπετσέτα. Οι στίχοι αφηγούνται την ιστορία της πυρκαγιάς, την άφιξή τους στο Μοντρέ, τη συναυλία του Ζάπα, τον «Funky Claude» που βοήθησε στην εκκένωση, και φυσικά, την αίσθηση της απώλειας του χώρου ηχογράφησης. Εν τω μεταξύ, ο Ρίτσι Μπλάκμορ είχε ήδη σκαρώσει ένα επαναστατικό, απλό αλλά εξαιρετικά δυναμικό, κιθαριστικό ριφ, το οποίο έγινε ο πυρήνας της μουσικής.

Αν και αρχικά το συγκρότημα ήταν διστακτικό ως προς τη συμπερίληψη του τραγουδιού στον δίσκο, θεωρώντας το υπερβολικά «ιστορικό», ο Κλοντ Νομπς τους έπεισε για την αξία του. Το «Smoke on the Water» κυκλοφόρησε τελικά στο άλμπουμ Machine Head τον Μάρτιο του 1972 και, παρά την αρχική του επιτυχία ως μέρος του δίσκου, η κυκλοφορία του ως σινγκλ το 1973 το εκτόξευσε σε παγκόσμια αναγνώριση. Έγινε ο ύμνος του Montreux Jazz Festival και, κυρίως, καθιέρωσε το θρυλικό κιθαριστικό ριφ ως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στην ιστορία της ροκ. Η καταστροφή της 4ης Δεκεμβρίου 1971, λοιπόν, δεν ήταν το τέλος, αλλά η φλογερή αρχή ενός μουσικού μύθου.