Δημογραφικό SOS στην Ελλάδα: Οι 6 περιοχές όπου οι γεννήσεις μειώθηκαν πάνω από 50% και το νησί που ξεχωρίζει

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρκώς εντονότερη δημογραφική συρρίκνωση, με την περιφέρεια να δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις. Σε ορισμένες περιοχές της χώρας, οι γεννήσεις έχουν μειωθεί περισσότερο από 50% μέσα σε μόλις 15 χρόνια, ενώ σε λίγες νησιωτικές περιοχές η εικόνα είναι αισθητά διαφορετική. Ειδικότερα, τα νεότερα στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών αποτυπώνουν τη μεγάλη αλλαγή που έχει συντελεστεί στον πληθυσμό της Ελλάδας. Από τις περίπου 148.000 γεννήσεις που καταγράφονταν κατά μέσο όρο την περίοδο 1979-1980, ο αριθμός έχει υποχωρήσει στις περίπου 67.000 την περίοδο 2024-2025. Την ίδια ώρα, οι Ελληνίδες αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε από τα 26,2 στα 32,2 χρόνια, δηλαδή κατά περίπου έξι έτη.

Οι περιοχές που έχασαν πάνω από τις μισές γεννήσεις

Η υποχώρηση των γεννήσεων δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα. Από το 2009 έως το 2024, σε πανελλαδικό επίπεδο οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 42%, από 117.440 σε 68.310. Σε έξι Περιφερειακές Ενότητες της ηπειρωτικής Ελλάδας, ωστόσο, η μείωση ξεπέρασε το 50%. Πρόκειται για τη Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα, όπου η δημογραφική πίεση είναι ακόμη εντονότερη. Στον αντίποδα, αρκετές νησιωτικές περιοχές παρουσιάζουν μικρότερη υποχώρηση των γεννήσεων. Στις Κυκλάδες και στη Ζάκυνθο, για παράδειγμα, η μείωση περιορίστηκε κάτω από 15%, στοιχείο που δείχνει πόσο διαφορετικά εξελίσσεται το δημογραφικό από περιοχή σε περιοχή.

Λιγότερα παιδιά και μεγαλύτερη ηλικία μητρότητας

Σημαντική είναι και η μεταβολή στη διαγενεακή γονιμότητα

Η αλλαγή δεν αποτυπώνεται μόνο στον αριθμό των γεννήσεων. Σημαντική είναι και η μεταβολή στη διαγενεακή γονιμότητα, δηλαδή στον συνολικό αριθμό παιδιών που αποκτούν οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά. Για τις γυναίκες που γεννήθηκαν γύρω στο 1985, ο αντίστοιχος αριθμός έχει υποχωρήσει κάτω από το 1,5 παιδί. Παράλληλα, ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας μειώθηκε από περίπου 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες στα τέλη της δεκαετίας του 1970 σε περίπου 1.240 την περίοδο 2024-2025.

Οι θάνατοι ξεπερνούν πλέον κατά πολύ τις γεννήσεις

Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν εξετάζεται το φυσικό ισοζύγιο του πληθυσμού, δηλαδή η σχέση ανάμεσα στις γεννήσεις και τους θανάτους. Τη δεκαετία 1971-1980 οι γεννήσεις στην Ελλάδα ήταν περισσότερες από τους θανάτους κατά περίπου 638.000. Την επόμενη δεκαετία το πλεόνασμα περιορίστηκε στις 276.000, ενώ κατά την περίοδο 1991-2000 έφτασε μόλις τις 22.000. Η κατάσταση αντιστράφηκε στη συνέχεια. Από το 2011 έως το 2020 καταγράφηκαν περίπου 267.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις. Μόνο στην πενταετία 2021-2025, η διαφορά έφτασε περίπου τις 290.000. Το 2024, σε ολόκληρη τη χώρα αντιστοιχούσαν 184 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις, ενώ το 2009 η αντίστοιχη αναλογία ήταν 92 προς 100.

VIRAL

«Βόμβα» από τον Γρηγόρη Λέων για την υπόθεση Μαζωνάκη: «Οι τοξικολογικές εξετάσεις γίνονται όλο και πιο κρίσιμες»

Φρίκη στην Ηγουμενίτσα: Ακόμα και πισώπλατα μαχαίρωνε ο 27χρονος την Πηνελόπη – Ανατριχιάζει αυτό που έκανε μετά το φονικό

Ο Ζαραλίγκος «καίει» Πατούλη, Κικίλια, Πλεύρη για την γιατρό που… σκότωσε τον Μαζωνάκη!

Πέντε περιοχές με περισσότερες γεννήσεις από θανάτους

Ανάμεσα στις 74 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας, μόλις πέντε εμφάνισαν το 2024 περισσότερες γεννήσεις από θανάτους. Πρόκειται για τη Σαντορίνη, τη Μύκονο, την Κω, τη Νάξο και το Ρέθυμνο. Στην αντίθετη πλευρά, σε ορισμένες Περιφερειακές Ενότητες η αναλογία έφτασε ακόμη και τους 376 θανάτους για κάθε 100 γεννήσεις.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το δημογραφικό ζήτημα δεν αφορά με τον ίδιο τρόπο κάθε περιοχή της Ελλάδας. Οι νησιωτικές περιοχές που διατηρούν ή προσελκύουν νεότερο πληθυσμό εμφανίζουν διαφορετική εικόνα από περιοχές της ηπειρωτικής χώρας που έχουν χάσει σημαντικό μέρος του ενεργού και νεανικού πληθυσμού τους.

Γήρανση, μετακινήσεις πληθυσμού και χαμηλή γονιμότητα

Οι διαφορές μεταξύ των περιοχών συνδέονται με μια σειρά από παράγοντες. Η γονιμότητα, η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού και οι μεταναστευτικές ροές φαίνεται να διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την τελική εικόνα. Όταν μια περιοχή χάνει νεότερους κατοίκους, μειώνεται ταυτόχρονα ο αριθμός των ανθρώπων που βρίσκονται στις ηλικίες τεκνοποίησης. Αυτό οδηγεί σε λιγότερες γεννήσεις, ενώ η αύξηση του ηλικιωμένου πληθυσμού μπορεί να ενισχύσει παράλληλα τον αριθμό των θανάτων.

Έτσι, το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν αποτελεί μία ενιαία κατάσταση. Διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και δημιουργεί έναν διαφορετικό δημογραφικό χάρτη, με ορισμένες περιοχές να αντιμετωπίζουν πολύ εντονότερη συρρίκνωση και άλλες να παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντοχή.