Σαν σήμερα, 9 Δεκεμβρίου 1987: Η πρώτη Ιντιφάντα – Παλαιστίνιοι ξεσπούν κατά των Ισραηλινών στη Λωρίδα της Γάζας και τη Δυτική Όχθη

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σαν σήμερα, στις 9 Δεκεμβρίου του 1987, μια σπίθα στο προσφυγικό στρατόπεδο της Τζαμπάλια στη Λωρίδα της Γάζας μετατράπηκε σε μια φλόγα που έμελλε να αλλάξει οριστικά το γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή: ξέσπασε η Πρώτη Ιντιφάντα, η αυθόρμητη και εκτεταμένη εξέγερση των Παλαιστινίων κατά της ισραηλινής κατοχής. Η Ιντιφάντα, που σημαίνει κυριολεκτικά «τίναγμα» ή «ξετίναγμα», έγινε παγκοσμίως γνωστή ως η «Εξέγερση της Πέτρας», καθώς οι πέτρες που εκσφενδονίζονταν από τα χέρια των Παλαιστινίων νέων ήταν το βασικό όπλο απέναντι στα τεθωρακισμένα του Ισραήλ.

Η σπίθα: Το τροχαίο ατύχημα στη Γάζα

Η εξέγερση ήταν αποτέλεσμα δεκαετιών καταπίεσης, οικονομικής εκμετάλλευσης και απογοήτευσης από την ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας από το 1967. Ο άμεσος καταλύτης, ωστόσο, ήταν ένα τραγικό περιστατικό που λειτούργησε ως η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Στις 8 Δεκεμβρίου 1987, ένα ισραηλινό στρατιωτικό φορτηγό συγκρούστηκε κοντά στο πέρασμα Ερέζ με ένα πολιτικό όχημα που μετέφερε Παλαιστίνιους εργάτες, με αποτέλεσμα τον θάνατο τεσσάρων ατόμων. Οι Παλαιστίνιοι θεώρησαν αμέσως το περιστατικό ως σκόπιμη ενέργεια εκδίκησης.

Την επόμενη ημέρα, 9 Δεκεμβρίου, ξέσπασαν βίαιες διαδηλώσεις στο προσφυγικό στρατόπεδο της Τζαμπάλια, οι οποίες εξαπλώθηκαν ταχύτατα σε όλη τη Λωρίδα της Γάζας, τη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Ο χαρακτήρας της αυθόρμητης εξέγερσης

Η Πρώτη Ιντιφάντα ήταν, κυρίως, μια αυθόρμητη, λαϊκή εξέγερση, οργανωμένη από κινήματα βάσης και τη νέα γενιά που είχε μεγαλώσει υπό την κατοχή. Η μη στρατιωτική φύση της είχε τεράστιο αντίκτυπο στην παγκόσμια κοινή γνώμη, καθώς πρόβαλε την εικόνα των άοπλων Παλαιστινίων πολιτών απέναντι στην οργανωμένη ισραηλινή στρατιωτική δύναμη.

Οι κύριες μορφές αντίστασης περιλάμβαναν:

• Πετροπόλεμος: Η ρίψη πετρών και μολότοφ κατά του ισραηλινού στρατού έγινε το εμβληματικό σύμβολο της αντίστασης των νέων.
• Μαζικές διαδηλώσεις: Καθημερινές, μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις.
• Πολιτική ανυπακοή: Εκτεταμένες εμπορικές απεργίες, μποϊκοτάζ ισραηλινών προϊόντων και άρνηση καταβολής φόρων.
• Οργάνωση βάσης: Η εξέγερση συντονίστηκε αρχικά από την Ενοποιημένη Εθνική Ηγεσία της Εξέγερσης (United National Leadership of the Uprising – UNLU), μια ομπρέλα τοπικών οργανώσεων.

Η σκληρή απάντηση του Ισραήλ και η άνοδος της Χαμάς

Η απάντηση της ισραηλινής κυβέρνησης, υπό τον τότε Υπουργό Άμυνας Γιτζάκ Ράμπιν, ήταν σκληρή, γνωστή ως πολιτική της «Σιδηράς Γροθιάς».

Οι ισραηλινές δυνάμεις χρησιμοποίησαν πολιτική μαζικών συλλήψεων, απελάσεων, επιβολής παρατεταμένων απαγορεύσεων κυκλοφορίας και κατεδαφίσεων σπιτιών. Ο αριθμός των Παλαιστινίων που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της Ιντιφάντα (η οποία κράτησε ως το 1993) εκτιμάται σε πάνω από 1.000, πολλοί εκ των οποίων ήταν παιδιά και έφηβοι. Εκατοντάδες Ισραηλινοί πολίτες και στρατιώτες επίσης έχασαν τη ζωή τους.

Μία από τις σημαντικότερες πολιτικές συνέπειες της Ιντιφάντα ήταν η άνοδος της Χαμάς (Κίνημα Ισλαμικής Αντίστασης), η οποία ιδρύθηκε λίγο μετά το ξέσπασμα της εξέγερσης. Η Χαμάς πρόσφερε μια θρησκευτική και στρατιωτική εναλλακτική στην κοσμική Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO), εντείνοντας τον εσωτερικό πολιτικό ανταγωνισμό.

Η πολιτική κληρονομιά: Ο δρόμος προς τον διάλογο

Παρά τις απώλειες και τις δυσκολίες, η Πρώτη Ιντιφάντα πέτυχε τον πρωταρχικό της στόχο: τέλειωσε την ψευδαίσθηση μιας «ήσυχης» κατοχής και ανάγκασε τη διεθνή κοινότητα να στρέψει το βλέμμα της στην τραγωδία των Παλαιστινίων.

Η πίεση που ασκήθηκε διεθνώς και η αναγνώριση ότι το Ισραήλ δεν μπορούσε να διαχειριστεί την εξέγερση μόνο με στρατιωτικά μέσα, οδήγησε σε σημαντικές πολιτικές εξελίξεις.

Το 1988, η PLO, υπό τον Γιάσερ Αραφάτ, αναγκάστηκε να αναγνωρίσει το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ, ανοίγοντας τον δρόμο για επίσημες διαπραγματεύσεις.

Η Ιντιφάντα θεωρείται ότι έληξε ουσιαστικά με την έναρξη της Διάσκεψης της Μαδρίτης (1991) και τερματίστηκε επίσημα με την υπογραφή των Συμφωνιών του Όσλο (1993) , οι οποίες οδήγησαν στη δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής και της περιορισμένης αυτονομίας.

Η 9η Δεκεμβρίου 1987, μένει ως η μέρα που ο παλαιστινιακός λαός διεκδίκησε με αυθόρμητο και ηχηρό τρόπο το μέλλον του, χρησιμοποιώντας την πέτρα ως σύμβολο αντίστασης απέναντι στην κατοχή.