Σαν σήμερα, 30 Μαΐου 1990: Η πρώτη μεταμόσχευση ήπατος στην Ελλάδα πραγματοποιείται στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο
Η μεταμόσχευση θεωρείται ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της σύγχρονης Ιατρικής, καθώς προσφέρει λύση στην πλήρη καταστροφή ενός οργάνου, αντικαθιστώντας το με ένα υγιές.
Στην Ελλάδα, η πρώτη μεταμόσχευση ήπατος πραγματοποιήθηκε στις 30 Μαΐου 1990 στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης από την ομάδα του καθηγητή Αντώνη Αντωνιάδη. Από τότε, πολλά έχουν αλλάξει, σηματοδοτώντας πρόοδο και εξέλιξη στον τομέα αυτό.
Η μεταμόσχευση του ήπατος αποτελεί μια από τις πιο δύσκολες και περίπλοκες χειρουργικές πράξεις σε όλη την ιατρική. Η επέμβαση που διενήργησε πριν 33 χρόνια ο καθηγητής Αντωνιάδης είχε διάρκεια 5,5 ώρες. Ο καθηγητής που διεύθυνε την Κλινική Μεταμοσχεύσεων στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο και δίδασκε στο ΑΠΘ σε εισήγησή του είχε κάνει έκκληση για αλλαγή νοοτροπίας ένατι μιας «σωστικής θεραπείας» και κατέκρινε την αδιαφορία του κοινού, ενώ στηλίτευε τα σενάρια νοσηρών μυαλών περί εμπορίας οργάνων. Σημειώνεται ότι η πρώτη μεταμόσχευση ήπατος Παίδων πραγματοποιήθηκε το 1992, σύμφωνα με στοιχεία του ΑΠΘ. Έκτοτε, τα δεδομένα έχουν αλλάξει, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ΕΟΜ, αφού πριν από τη μεταμόσχευση οι ασθενείς με προχωρημένη ηπατική ανεπάρκεια πέθαιναν μέσα σε μήνες ή λίγα χρόνια. Πλέον, το 80-90% των ασθενών που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση επιβιώνει τον πρώτο χρόνο, ενώ η 5-ετής και η 10-ετής επιβίωση ανέρχονται στο 70 % και 65 %, με εξαιρετική ποιότητα ζωής (European Liver Transplant Registry, www.eltr.com).
VIRAL
35 χρόνια μετά στο πεδίο των μεταμοσχεύσεων
Για την ενίσχυση των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας, το 2019 εκπονήθηκε μελέτη για τη διαμόρφωση Εθνικού Σχεδίου Δωρεάς και Μεταμόσχευσης Οργάνων, έπειτα από ανάθεση του Ιδρύματος Ωνάση στο London School of Economics. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν τότε, στην Ευρώπη κάθε 9 λεπτά προστίθεται ένας νέος ασθενής στις εθνικές λίστες μεταμόσχευσης, ενώ ετησίως 6.500 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους περιμένοντας μόσχευμα. Στην Ελλάδα, την ίδια περίοδο, υπολογίστηκε ότι περισσότεροι από 1.300 ασθενείς βρίσκονταν στη λίστα αναμονής για μεταμόσχευση.
Ενδεικτικά, περίπου 11.500 νεφροπαθείς στη χώρα μας υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση το 2019, με το 25% αυτών να αναμένεται να αποβιώσει μέσα στον πρώτο χρόνο. Επιπλέον, ο μέσος χρόνος αναμονής για μεταμόσχευση νεφρού στην Ελλάδα εκτιμάται στα 8,8 χρόνια, γεγονός που καταδεικνύει το έντονο πρόβλημα. Συνολικά, η χώρα μας κατατασσόταν στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης στον τομέα των μεταμοσχεύσεων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεσες και δραστικές παρεμβάσεις.
H χαμηλή αναλογία δοτών οργάνων στην Ελλάδα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο επισημάνθηκε σε εκδήλωση του ΙΣΑ, η οποία είχε πραγματοποιηθεί την ίδια χρονιά με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων. Ειδικότερα, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος υπολογιζόταν στους 18 δότες ανά εκατομμύριο, ενώ στην Ελλάδα έφθανε στους μόλις 4,8 δότες ανά εκατομμύριο πληθυσμού.
Επιπρόσθετα, η έλευση της πανδημίας επέτεινε τα προβλήματα και σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΜ, κατά το πρώτο 3μηνο της πανδημίας (Μάρτιος–Μάιος 2020), οι μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων στην Ελλάδα και στην Ευρώπη μειώθηκαν δραματικά, έφθασαν περίπου σε μηδενικό επίπεδο. Η συρρίκνωση του αριθμού διαπιστώθηκε όχι μόνο στις μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες αλλά και από ζώντες δότες. Το γεγονός αποδίδεται στην προσπάθεια προφύλαξης ληπτών και δοτών από πιθανή νόσηση από τον SARS-CoV-2.
Ευτυχώς έναν χρόνο αργότερα, τα στοιχεία του ΕΟΜ καταμαρτυρούσαν ότι το διάστημα Μαρτίου 2020 με Μάρτιο 2021, «ο συνολικός αριθμός τόσο των δοτών οργάνων, όσο και των πραγματοποιηθεισών μεταμοσχεύσεων δεν υστέρησε σε σχέση με τη δραστηριότητα ενός οποιουδήποτε άλλου έτους». Μεσούσης της πανδημίας, διενεργήθηκαν 121 μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών, αριθμός μεγαλύτερος από τον μέσο ετήσιο αριθμό της τελευταίας πενταετίας (107 μεταμοσχεύσεις). Ενθαρρυντικό ακόμη ήτανν ότι το Εθνικό Μητρώο Εθελοντών αυξήθηκε κατά 25% διαθέτοντας 195.000 δότες μυελού των οστών. Η προσπάθεια ευαισθητοποίησης για τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις συνεχίζεται και έχει μπει σε νέα «τροχιά» εν έτη 2023, με καινοτόμο πρόγραμμα σεμιναρίων για ολοκληρωμένη πληροφόρηση που καταρρίπτει τους μύθους και τα στερεότυπα που μπερδεύουν την κοινή γνώμη.
0 ΣΧΟΛΙΑ