Σαν σήμερα, 30 Μαΐου 1941: Δύο 19χρονοι φοιτητές, ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας, κατεβάζουν από την Ακρόπολη τη γερμανική σημαία

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Στα τέλη Μαΐου του 1941 συμπληρωνόταν ένας μήνας από την παράδοση της Αθήνας στους Γερμανούς, οι οποίοι ολοκλήρωναν την κατάληψη της Ελλάδας με τη Μάχη της Κρήτης. Ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας, δυο νεαροί φοιτητές, δεν μπορούσαν να κρύψουν τη συγκίνησή τους, όπως και χιλιάδες Αθηναίοι, βλέποντας τη γερμανική σημαία με τη σβάστικα να κυματίζει στην Ακρόπολη. Το χιτλερικό σύμβολο ήταν μια προσβολή στην ελληνική υπερηφάνεια. Έπρεπε να κατέβει.

Η ιδέα για αυτή τη ριψοκίνδυνη αποστολή γεννήθηκε ένα ανοιξιάτικο σούρουπο στο Ζάππειο, καθώς οι δύο νέοι κοιτούσαν σκεπτικοί την Ακρόπολη. Αποφασισμένοι να δράσουν, ξεκίνησαν να μελετούν. Στην Εθνική Βιβλιοθήκη αναζήτησαν κάθε πληροφορία σχετική με τον Ιερό Βράχο. Μέσα από τη «Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια» εντόπισαν όλες τις σπηλιές και τις κρυφές διαδρομές της Ακρόπολης. Σύντομα κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο μόνος τρόπος να φτάσουν απαρατήρητοι, αποφεύγοντας τους Γερμανούς φρουρούς, ήταν μέσω του Πανδρόσειου Άντρου.

Το πρωί της 30ής Μαΐου 1941, ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας άκουσαν από το ραδιόφωνο ότι η Κρήτη είχε πλέον πέσει στα χέρια των Γερμανών. Οι κατακτητές, με προκηρύξεις, διατυμπάνιζαν τη “νίκη” τους. Οι δύο νεαροί αποφάσισαν να αντιδράσουν άμεσα. Χωρίς όπλα, παρά μόνο με ένα φαναράκι και ένα μαχαίρι, έδρασαν το ίδιο βράδυ.

Ήταν 9:30 το βράδυ όταν η μικρή γερμανική φρουρά της Ακρόπολης βρισκόταν στην είσοδο των Προπυλαίων, διασκεδάζοντας με νεαρές Ελληνίδες που έκαναν παρέα στους στρατιώτες, πίνοντας μπύρες και γλεντώντας. Με τόλμη και απόλυτη άγνοια κινδύνου, ο Γλέζος και ο Σάντας πέρασαν τα συρματοπλέγματα, έφτασαν στη σπηλιά του Πανδρόσειου Άντρου και άρχισαν να σκαρφαλώνουν στις σκαλωσιές που είχαν τοποθετηθεί για αρχαιολογικές ανασκαφές.

Φτάνοντας κοντά στον ιστό όπου κυμάτιζε η ναζιστική σημαία, δεν αντιλήφθηκαν καμία παρουσία φρουρού. Με γρήγορες και συντονισμένες κινήσεις, κατέβασαν τη σημαία – ένα μισητό σύμβολο του ναζισμού, διαστάσεων 4×2 μέτρων. Ήταν πια μεσάνυχτα. Δίπλωσαν τη σημαία, την πήραν μαζί τους και, ακολουθώντας το ίδιο δρομολόγιο, κατάφεραν να απομακρυνθούν από την Ακρόπολη, χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τους Γερμανούς που συνέχιζαν την ξέφρενη διασκέδασή τους.

Το επόμενο πρωί, οι Γερμανοί στρατιώτες, με έκπληξη και πανικό, διαπίστωσαν ότι η σβάστικα είχε εξαφανιστεί από τον ιστό. Αμέσως ξεκίνησαν έρευνες και ανακρίσεις, ενώ μόλις στις 11 το πρωί ανάρτησαν μια νέα σημαία στη θέση της. Η πράξη αυτή προκάλεσε πανικό στις γερμανικές αρχές: ο Γλέζος και ο Σάντας καταδικάστηκαν ερήμην σε θάνατο, οι άνδρες της φρουράς εκτελέστηκαν, και οι Έλληνες διοικητές των τοπικών αστυνομικών τμημάτων απομακρύνθηκαν από τα καθήκοντά τους. Ωστόσο, για τους φύλακες της Ακρόπολης δεν βρέθηκαν ενοχοποιητικά στοιχεία.

Η υποστολή της σβάστικας από την Ακρόπολη αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη αντιστασιακή πράξη στην κατεχόμενη Αθήνα. Ήταν μια ενέργεια με βαθύ συμβολισμό, που ανύψωσε το ηθικό των καταπιεσμένων Ελλήνων και έδωσε ελπίδα για τον αγώνα τους. Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, ιδρύθηκαν οι δύο μεγάλες αντιστασιακές οργανώσεις, το ΕΑΜ και ο ΕΔΕΣ.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο Μανώλης Γλέζος συνελήφθη τρεις φορές από τους Γερμανούς, φυλακίστηκε και κατάφερε να δραπετεύσει, ενώ ο Λάκης Σάντας διέφυγε και εντάχθηκε στις τάξεις του ΕΛΑΣ, συνεχίζοντας τον αγώνα ενάντια στον κατακτητή.