Σαν σήμερα, 29 Ιουλίου 1919: Το Σύμφωνο Βενιζέλου – Τιττόνι! Μια μυστική συμφωνία που έμεινε στα χαρτιά
Σαν σήμερα, στις 29 Ιουλίου 1919, υπογράφηκε στο Παρίσι μια κρίσιμη και άκρως μυστική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, γνωστή ως Σύμφωνο Βενιζέλου – Τιττόνι. Το σύμφωνο αυτό, το οποίο φάνηκε αρχικά να ανοίγει τον δρόμο για την υλοποίηση μεγάλων ελληνικών εδαφικών διεκδικήσεων μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, έμελλε ωστόσο να μην εφαρμοστεί ποτέ, αφήνοντας πίσω του μια πικρή γεύση και αναπάντητα ερωτήματα.
Το ιστορικό πλαίσιο: Η διάσκεψη ειρήνης του Παρισιού και οι ελληνικές διεκδικήσεις
Μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι νικήτριες δυνάμεις συγκεντρώθηκαν στο Παρίσι για να χαράξουν τον νέο παγκόσμιο χάρτη. Η Ελλάδα, υπό την ηγεσία του Ελευθερίου Βενιζέλου, βρισκόταν στη μεριά των νικητών και διεκδικούσε την υλοποίηση της Μεγάλης Ιδέας, δηλαδή την ενσωμάτωση εδαφών με συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς. Οι βασικές ελληνικές διεκδικήσεις περιλάμβαναν τη Δυτική και Ανατολική Θράκη, τη Βόρεια Ήπειρο και τα Δωδεκάνησα.
Η Ιταλία, ως σύμμαχος των νικητών, είχε επίσης τις δικές της βλέψεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια, ειδικά σε περιοχές όπως η Αλβανία και τα Δωδεκάνησα, τα οποία είχε ήδη υπό κατοχή από το 1912. Οι ιταλικές φιλοδοξίες συχνά συγκρούονταν με τις ελληνικές, δημιουργώντας ένα περίπλοκο διπλωματικό πεδίο.
VIRAL
Το περιεχόμενο του μυστικού Συμφώνου
Σε αυτό το κλίμα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, με τη διπλωματική του δεινότητα, προσπάθησε να εξασφαλίσει τη στήριξη της Ιταλίας στις ελληνικές διεκδικήσεις, προτείνοντας μια ανταλλαγή συμφερόντων. Οι συζητήσεις του με τον τότε Υπουργό Εξωτερικών της Ιταλίας, Τομάζο Τιττόνι, οδήγησαν στην υπογραφή του μυστικού συμφώνου.
Οι βασικές διατάξεις του Συμφώνου Βενιζέλου – Τιττόνι προέβλεπαν:
- Δωδεκάνησα: Η Ιταλία θα παραχωρούσε στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, με εξαίρεση τη Ρόδο, η οποία θα παρέμενε υπό ιταλική κυριαρχία για ένα διάστημα και θα παραχωρούνταν στην Ελλάδα μόνο εφόσον η Μεγάλη Βρετανία παραχωρούσε την Κύπρο στην Ελλάδα.
- Βόρεια Ήπειρος: Η Ιταλία θα στήριζε τις ελληνικές διεκδικήσεις στη Βόρεια Ήπειρο, μια περιοχή με σημαντικό ελληνικό πληθυσμό, η οποία είχε δοθεί στο νεοσύστατο αλβανικό κράτος το 1913.
- Θράκη: Η Ιταλία θα υποστήριζε τις ελληνικές διεκδικήσεις στη Δυτική και Ανατολική Θράκη, καθώς και στα υπόλοιπα εδάφη της Μικράς Ασίας που διεκδικούσε η Ελλάδα.
- Αντάλλαγμα στην Ιταλία: Η Ελλάδα θα στήριζε τις ιταλικές διεκδικήσεις στην Αλβανία, αναγνωρίζοντας την ιταλική επικυριαρχία στην περιοχή, καθώς και άλλα ιταλικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διαβάστε επίσης
Γιατί το Σύμφωνο δεν εφαρμόστηκε ποτέ
Παρά την υπογραφή του, το Σύμφωνο Βενιζέλου – Τιττόνι έμελλε να μην εφαρμοστεί ποτέ, για πολλούς λόγους:
- Αλλαγή της Ιταλικής Κυβέρνησης: Λίγο μετά την υπογραφή, ο Τιττόνι παραιτήθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών, και η νέα ιταλική κυβέρνηση δεν αναγνώρισε τη συμφωνία. Η Ιταλία βρισκόταν σε περίοδο πολιτικής αστάθειας και οι ιταλικές φιλοδοξίες στην περιοχή άλλαζαν διαρκώς.
- Αντίδραση Μεγάλων Δυνάμεων: Άλλες Μεγάλες Δυνάμεις, ιδίως οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία, δεν έβλεπαν με καλό μάτι τις μυστικές συμφωνίες που άλλαζαν τα δεδομένα της Διάσκεψης Ειρήνης. Επιπλέον, υπήρχαν αντιδράσεις για την παραχώρηση της Βόρειας Ηπείρου στην Ελλάδα.
- Η Μικρασιατική Καταστροφή: Η Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 και η επακόλουθη αποχώρηση της Ελλάδας από τη Μικρά Ασία, άλλαξαν ριζικά τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχασε το διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα και η προτεραιότητα μετατοπίστηκε στην αντιμετώπιση των συνεπειών της ήττας.
Η υπογραφή του Συμφώνου Βενιζέλου – Τιττόνι παραμένει ένα ενδιαφέρον ιστορικό γεγονός, που αναδεικνύει τις πολύπλοκες διπλωματικές διαβουλεύσεις της εποχής και τις προσπάθειες του Ελευθερίου Βενιζέλου να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία για την υλοποίηση των εθνικών διεκδικήσεων. Παρότι έμεινε στα χαρτιά, δείχνει τη στρατηγική σκέψη πίσω από την ελληνική εξωτερική πολιτική της περιόδου, σε έναν κόσμο που επαναχαρασσόταν.
0 ΣΧΟΛΙΑ