Σαν σήμερα, 26 Φεβρουαρίου 2014: Ο δημοσιογράφος Σταύρος Θεοδωράκης ανακοινώνει την ίδρυση κόμματος με την επωνυμία «Το Ποτάμι»

Ήταν 26 Φεβρουαρίου του 2014 όταν ο δημοσιογραφικός κόσμος και η πολιτική σκηνή της Ελλάδας δέχθηκαν ένα ισχυρό «ηλεκτροσόκ». Ο Σταύρος Θεοδωράκης, ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους δημοσιογράφους της χώρας, ο άνθρωπος που είχε ταυτιστεί με τους «Πρωταγωνιστές» και το χαρακτηριστικό του σακίδιο, αποφάσιζε να περάσει στην άλλη όχθη. Με μια λιτή αλλά επικοινωνιακά άρτια ανακοίνωση, ίδρυε «Το Ποτάμι», ένα πολιτικό κίνημα που υποσχόταν να φέρει τη λογική, την καινοτομία και το «νέο» σε ένα πολιτικό σύστημα που κατέρρεε υπό το βάρος των μνημονίων και της κοινωνικής οργής.

Η γέννηση μέσα στην κρίση

Η ανακοίνωση της ίδρυσης του Ποταμιού δεν έγινε σε κάποιο πολυτελές ξενοδοχείο ή σε μια παραδοσιακή αίθουσα συνεδριάσεων, αλλά με έναν τρόπο που αντανακλούσε τη δημοσιογραφική αισθητική του ιδρυτή του. Ο Σταύρος Θεοδωράκης επέλεξε να μιλήσει για μια πολιτική που «δεν θα είναι επάγγελμα», αλλά μια προσφορά ανθρώπων που έχουν ένσημα στην πραγματική ζωή. Το timing ήταν χειρουργικό. Η Ελλάδα βρισκόταν στον πέμπτο χρόνο μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης, η παραδοσιακή δικομματική κυριαρχία είχε διαλυθεί και οι ψηφοφόροι αναζητούσαν απεγνωσμένα μια διέξοδο που να μην θυμίζει ούτε το παλιό πολιτικό προσωπικό, ούτε τον ανερχόμενο τότε λαϊκισμό.

Το Ποτάμι αυτοπροσδιορίστηκε ως ένα κίνημα πέρα από τις παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές «Αριστεράς – Δεξιάς». Με σύνθημα «να τα αλλάξουμε όλα χωρίς να γκρεμίσουμε τη χώρα», προσπάθησε να προσελκύσει τη δημιουργική Ελλάδα, τους επιστήμονες, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους νέους που ένιωθαν αποκλεισμένοι. Η αρχική υποδοχή ήταν εντυπωσιακή. Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν το κόμμα να εκτινάσσεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, καθώς ο Θεοδωράκης χρησιμοποιούσε τη δύναμη της εικόνας και του λόγου του για να πείσει ότι η πολιτική μπορεί να γίνει με κοινή λογική και χωρίς ξύλινη γλώσσα.

Οι πρωταγωνιστές της διπλανής πόρτας

Ένα από τα ισχυρότερα χαρτιά του Ποταμιού ήταν η σύνθεση της ιδρυτικής του ομάδας. Αντί για επαγγελματίες πολιτικούς, ο Θεοδωράκης παρουσίασε μια σειρά από προσωπικότητες με κύρος στους τομείς τους: ακαδημαϊκούς, συγγραφείς, καλλιτέχνες και ανθρώπους της αγοράς. Αυτή η επιλογή ενίσχυσε το αφήγημα του «νέου», αλλά ταυτόχρονα αποτέλεσε και την αχίλλειο πτέρνα του κινήματος. Η έλλειψη πολιτικής εμπειρίας και οργανωτικής δομής σε πανελλαδικό επίπεδο έκανε το Ποτάμι να μοιάζει περισσότερο με μια παρέα σκεπτόμενων ανθρώπων παρά με έναν συμπαγή πολιτικό οργανισμό.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Παρ’ όλα αυτά, στις Ευρωεκλογές του Μαΐου του 2014, μόλις τρεις μήνες μετά την ίδρυση του, Το Ποτάμι κατάφερε να συγκεντρώσει το 6,6% των ψήφων, εκλέγοντας δύο ευρωβουλευτές. Η επιτυχία συνεχίστηκε στις εθνικές εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, όπου το κόμμα έλαβε το 6,1% και εισήλθε στη Βουλή με 17 βουλευτές. Ο Σταύρος Θεοδωράκης βρέθηκε ξαφνικά από το πλατό των συνεντεύξεων στα έδρανα του Κοινοβουλίου, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στον ρόλο του μεταρρυθμιστή και στις συμπληγάδες της ακραίας πόλωσης που επικρατούσε εκείνη την περίοδο.

Στις Ευρωεκλογές του Μαΐου του 2014, μόλις τρεις μήνες μετά την ίδρυση του, Το Ποτάμι κατάφερε να συγκεντρώσει το 6,6% των ψήφων

Η φθορά και η πολιτική μοναξιά

Η πορεία του Ποταμιού δεν ήταν χωρίς εμπόδια. Η απόφαση του να τηρήσει μια στάση ευθύνης κατά τη διάρκεια των κρίσιμων διαπραγματεύσεων του 2015 και η στήριξη του ευρωπαϊκού δρόμου της χώρας, το έφεραν αντιμέτωπο με τα πυρά τόσο της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ όσο και της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το κόμμα κατηγορήθηκε από κάποιους ως «συστημικό δημιούργημα» και από άλλους ως «θολό» πολιτικά. Η πίεση της πόλωσης άρχισε να ροκανίζει τα ποσοστά του, καθώς ο ενδιάμεσος χώρος που προσπαθούσε να εκφράσει συμπιεζόταν ασφυκτικά.

Η συμμετοχή στο εγχείρημα του Κινήματος Αλλαγής και η μετέπειτα αποχώρηση, καθώς και οι εσωτερικές διαφωνίες για κομβικά εθνικά θέματα, όπως η Συμφωνία των Πρεσπών, οδήγησαν σταδιακά στη συρρίκνωση. Το 2019, μετά το χαμηλό ποσοστό των Ευρωεκλογών, ο Σταύρος Θεοδωράκης ανακοίνωσε ότι Το Ποτάμι δεν θα συμμετείχε στις εθνικές εκλογές, κλείνοντας ουσιαστικά τον κύκλο του κινήματος. Ο ίδιος επέστρεψε στη δημοσιογραφία, αφήνοντας πίσω του μια παρακαταθήκη πολιτικού πολιτισμού και μια προσπάθεια για έναν λόγο πιο ορθολογικό και λιγότερο διχαστικό.

Η παρακαταθήκη μιας δεκαετίας

Σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά εκείνη τη Φεβρουαρίου του 2014, Το Ποτάμι παραμένει ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο στην ιστορία της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Μπορεί να μην κατάφερε να γίνει ο τρίτος πόλος που οραματίστηκε ο ιδρυτής του, όμως κατάφερε να εισάγει στην πολιτική ατζέντα θέματα όπως η αξιοκρατία, η μεταρρύθμιση του κράτους και η προστασία των ατομικών ελευθεριών με έναν τρόπο φρέσκο και άμεσο.

Η ίδρυση του Ποταμιού θύμισε σε όλους ότι η πολιτική δεν είναι κλειστό κλαμπ και ότι η κοινωνία των πολιτών έχει τη δύναμη να παρεμβαίνει, ακόμα και αν το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα το προσδοκώμενο. Ο Σταύρος Θεοδωράκης απέδειξε ότι ένας «Πρωταγωνιστής» μπορεί να ρισκάρει την καριέρα του για τις ιδέες του, και Το Ποτάμι, έστω και αν στέρεψε πολιτικά, άφησε το στίγμα του ως μια ειλικρινής προσπάθεια να κυλήσει καθαρό νερό στο θολό τοπίο της κρίσης..