Σαν σήμερα, 22 Ιουλίου 1944: Ολοκληρώνεται η Σύνοδος του Μπρέτον Γουντς – Συστήνονται το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα

Στα μέσα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τη Γερμανία και την Ιαπωνία να οδεύουν προς την ήττα, ο Αμερικανός πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούζβελτ ανέλαβε την πρωτοβουλία να συγκαλέσει τη Νομισματική και Οικονομική Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών, ευρύτερα γνωστή ως Διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς. Στόχος ήταν η διαμόρφωση της οικονομικής αρχιτεκτονικής του μεταπολεμικού κόσμου.

Το οικονομικό τοπίο πριν τη διάσκεψη

Ο πόλεμος είχε ανατρέψει την παγκόσμια οικονομική ισορροπία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επωφεληθεί σημαντικά, βλέποντας τα εισοδήματά τους να αυξάνονται κατά 75% και τα κέρδη τους να εκτοξεύονται, ενώ παράλληλα κέρδισαν μεγάλο μερίδιο του διεθνούς εμπορίου. Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές οικονομίες είχαν πληγεί σοβαρά. Η βιομηχανική παραγωγή της Γερμανίας είχε μειωθεί στο 14% των προπολεμικών επιπέδων, ενώ η Μεγάλη Βρετανία βρισκόταν στα πρόθυρα χρεοκοπίας με τεράστια χρέη και υποβαθμισμένη εμπορική θέση.

Με την αναμφισβήτητη οικονομική της υπεροχή, η Ουάσινγκτον ήταν αποφασισμένη να καθορίσει μια νέα οικονομική τάξη, βασισμένη στο ελεύθερο εμπόριο και τη νομισματική συνεργασία. Οι εμπειρίες από το Κραχ του 1929 είχαν πείσει τους επιτελείς του Ρούζβελτ ότι η διαχείριση της καπιταλιστικής οικονομίας απαιτούσε διεθνείς συμφωνίες και όχι απλώς εθνικές πολιτικές.

Η διάσκεψη και οι πρωταγωνιστές

Η ιστορική διάσκεψη έλαβε χώρα στο ξενοδοχείο «Μάουντ Γουάσινγκτον» στο Μπρέτον Γουντς του Νιου Χαμσάιρ, από την 1η έως τις 22 Ιουλίου 1944. Συμμετείχαν 730 αντιπρόσωποι από 44 χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Σοβιετικής Ένωσης. Την Ελλάδα εκπροσώπησε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Κυριάκος Βαρβαρέσος, με τον νεαρό τότε οικονομολόγο Ανδρέα Γ. Παπανδρέου να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην ελληνική αποστολή.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Ο Κ. Βαρβαρέσος με τον Α. Παπανδρέου

Ο πρόεδρος Ρούζβελτ, στην εναρκτήρια ομιλία του, τόνισε τη σημασία της οικονομικής υγείας κάθε έθνους για την παγκόσμια σταθερότητα. Τα δύο κεντρικά ζητήματα που απασχόλησαν τη διάσκεψη ήταν ο σχεδιασμός ενός μεταπολεμικού νομισματικού συστήματος και η ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων οικονομιών.

Η σύγκρουση ιδεών και η κυριαρχία του δολαρίου

Στη διάσκεψη αναμετρήθηκαν δύο βασικές προτάσεις:

• Ο Βρετανός οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς πρότεινε την ίδρυση μιας Διεθνούς Νομισματικής Ένωσης με δικό της νόμισμα, το μπανκόρ (Bancor), που θα λειτουργούσε ως διεθνές μέσο πληρωμών.
• Ο Αμερικανός εκπρόσωπος Χάρι Ντέξτερ Γουάιτ επέμενε στη δημιουργία ενός συστήματος σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών με επίκεντρο το δολάριο.

Τελικά, επικράτησε η αμερικανική άποψη. Καθιερώθηκε ένα σύστημα σταθερών ισοτιμιών μεταξύ των νομισμάτων των 44 χωρών, με το αμερικανικό δολάριο να τίθεται ως κεντρική ισοτιμία, συνδεδεμένο με τον χρυσό σε σταθερή αναλογία 35 δολαρίων ανά ουγγιά χρυσού.

Ίδρυση διεθνών θεσμών

Πέραν των σταθερών ισοτιμιών, στο Μπρέτον Γουντς συντάχθηκαν σχέδια για την ίδρυση δύο κρίσιμων διεθνών θεσμών:

• Της Διεθνούς Τράπεζας Ανασυγκροτήσεως και Αναπτύξεως (IBRD), σήμερα γνωστής ως Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank), η οποία ξεκίνησε τη λειτουργία της στις 25 Ιουνίου 1946 με σκοπό την παροχή μακροπρόθεσμων δανείων για την ανοικοδόμηση.
• Του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ – IMF), το οποίο ξεκίνησε τη λειτουργία του την 1η Μαρτίου 1947, με στόχο τη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση για τη σταθεροποίηση των ισοζυγίων πληρωμών.

Η κληρονομιά του συστήματος Μπρέτον Γουντς

Το Σύστημα του Μπρέτον Γουντς, όπως έμεινε στην ιστορία, συνδέθηκε άρρηκτα με τη «χρυσή περίοδο» της μεταπολεμικής ανάπτυξης, κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία γνώρισε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης σε συνθήκες νομισματικής σταθερότητας. Χαρακτηρίστηκε επίσης από την ανάπτυξη του «κράτους ευημερίας». Το σύστημα διατηρήθηκε έως τις 15 Αυγούστου 1971, όταν καταργήθηκε με απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, ανοίγοντας τον δρόμο για την κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού.