Σαν σήμερα, 20 Μαρτίου 2003: Η ημέρα που άλλαξε ο κόσμος – Η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ και το «σοκ και δέος»

Σαν σήμερα, πριν από 23 χρόνια, στις 20 Μαρτίου 2003, η παγκόσμια ιστορία πήρε μια απότομη και βίαιη στροφή. Στις 05:34 ώρα Βαγδάτης, οι πρώτες εκρήξεις φώτισαν τον νυχτερινό ουρανό της ιρακινής πρωτεύουσας, σηματοδοτώντας την έναρξη της επιχείρησης «Ιρακινή Ελευθερία» (Operation Iraqi Freedom). Ήταν η στιγμή που οι διπλωματικές προσπάθειες μηνών κατέρρευσαν οριστικά και η στρατιωτική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών και της Μεγάλης Βρετανίας ανέλαβε τον λόγο, με στόχο την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν και την εξάρθρωση του οπλοστασίου όπλων μαζικής καταστροφής που, όπως υποστηριζόταν τότε, κατείχε το καθεστώς.

Το «χτύπημα αποκεφαλισμού» και οι πρώτοι πύραυλοι

Η εισβολή δεν ξεκίνησε με τη μαζική προέλαση των τανκς, αλλά με μια απόπειρα «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας. Οι αμερικανικές δυνάμεις, έχοντας πληροφορίες για το σημείο όπου βρισκόταν ο Σαντάμ Χουσεΐν και οι γιοι του, εκτόξευσαν 72 πυραύλους Κρουζ τύπου Tomahawk από πλοία στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ στελθ βομβαρδιστικά F-117 έπληξαν συγκεκριμένους στόχους στη Βαγδάτη. Οι εικόνες της φλεγόμενης Βαγδάτης, μεταδομένες σε απευθείας σύνδεση από τα διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα, πάγωσαν την κοινή γνώμη. Η ιρακινή πλευρά ανακοίνωσε αρχικά ότι από αυτές τις πρώτες επιθέσεις σκοτώθηκαν τέσσερις στρατιώτες και τραυματίστηκαν πέντε, αν και ήταν σαφές ότι αυτό ήταν μόνο η αρχή μιας καταιγίδας που θα ακολουθούσε.

Οι αμερικανικές δυνάμεις, εκτόξευσαν 72 πυραύλους

Η χερσαία εισβολή και η πτώση του Ουμ Κασρ

Ταυτόχρονα με τους βομβαρδισμούς, το βαρύ πυροβολικό των αμερικανοβρετανικών δυνάμεων, τοποθετημένο κατά μήκος των συνόρων με το Κουβέιτ, άρχισε να σφυροκοπά τις ιρακινές θέσεις. Χιλιάδες στρατιώτες, υποστηριζόμενοι από τεθωρακισμένες μεραρχίες, πέρασαν τα σύνορα και εισήλθαν στο ιρακινό έδαφος.
Το πρώτο στρατηγικό επίτευγμα των εισβολέων ήταν ο έλεγχος της πόλης Ουμ Κασρ. Πρόκειται για το μοναδικό λιμάνι βαθέων υδάτων του Ιράκ, η κατάληψη του οποίου ήταν ζωτικής σημασίας για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας αλλά και για τη μεταφορά στρατιωτικών εφοδίων. Παρά τις αναφορές για γρήγορη κατάληψη, οι Ιρακινοί στρατιώτες στην περιοχή προέβαλαν πεισματική αντίσταση, δείχνοντας ότι ο δρόμος προς τη Βαγδάτη δεν θα ήταν ένας απλός «υγιεινός περίπατος».

Οι ειδικές δυνάμεις των Συμμάχων έθεσαν ως απόλυτη προτεραιότητα τη διασφάλιση των ενεργειακών υποδομών στο νότιο Ιράκ

Το μέτωπο της ενέργειας και οι πετρελαιοπηγές της Βασόρας

Μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας ήταν η πιθανότητα ο Σαντάμ Χουσεΐν να πυρπολήσει τις πετρελαιοπηγές, επαναλαμβάνοντας την τακτική της «καμένης γης» που είχε χρησιμοποιήσει στο Κουβέιτ το 1991. Πράγματι, τις πρώτες ώρες της εισβολής, αναφέρθηκαν εκρήξεις και φωτιές στις πετρελαιοπηγές κοντά στη Βασόρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράκ. Οι ειδικές δυνάμεις των Συμμάχων έθεσαν ως απόλυτη προτεραιότητα τη διασφάλιση των ενεργειακών υποδομών στο νότιο Ιράκ. Η Βασόρα έγινε το σκηνικό σφοδρών μαχών, καθώς οι συμμαχικές δυνάμεις προσπαθούσαν να απομονώσουν την πόλη και να εμποδίσουν την καταστροφή των πηγών πλούτου της χώρας, οι οποίες θεωρούνταν απαραίτητες για την ανοικοδόμηση του Ιράκ μετά τον πόλεμο.

VIRAL

Φρίκη πίσω από τις κλειστές πόρτες στο Παγκράτι: «Τους έλεγε η μάνα τους πως θα τους πάρει ο διάβολος αν βρεθούν με γυναίκα»

Πίσω από τις κλειστές πόρτες: Η αλήθεια για τη δολοφονία της μητέρας τριών παιδιών, της Ανθής Λινάρδου

Βάσεις 2026: Ανακοινώθηκαν οι ΕΒΕ για ΓΕΛ και ΕΠΑΛ – Το πεδίο που εκτοξεύει τον ανταγωνισμό και οι σχολές που επηρεάζονται

Η τηλεοπτική εμφάνιση του Σαντάμ Χουσεΐν

Λίγες ώρες μετά την έναρξη των βομβαρδισμών, ο Σαντάμ Χουσεΐν εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση του Ιράκ για να απευθύνει διάγγελμα στον λαό του. Φορώντας στρατιωτική στολή και γυαλιά οράσεως, ο Ιρακινός ηγέτης διάβασε ένα κείμενο από το σημειωματάριό του, με το οποίο καλούσε τους Ιρακινούς σε «ιερό πόλεμο» (τζιχάντ) κατά των εισβολέων.

O Σαντάμ Χουσεΐν εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση του Ιράκ για να απευθύνει διάγγελμα στον λαό του

Ο Σαντάμ χαρακτήρισε τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους τον νεότερο, ως «εγκληματία πολέμου» και «δυνάστη», υποσχόμενος ότι το Ιράκ θα βγει νικητή από αυτή τη σύγκρουση. Η εμφάνισή του είχε στόχο να διαψεύσει τις φήμες ότι είχε σκοτωθεί ή τραυματιστεί από το πρώτο «χτύπημα αποκεφαλισμού», αν και πολλοί αναλυτές αμφισβήτησαν τότε αν το βίντεο ήταν πράγματι ζωντανό ή αν επρόκειτο για σωσία του.

Η διεθνής αντίδραση και η κληρονομιά του πολέμου

Η εισβολή της 20ης Μαρτίου 2003 δίχασε τη διεθνή κοινότητα όσο λίγα γεγονότα στη σύγχρονη ιστορία. Ενώ, οι ΗΠΑ και η Βρετανία υποστήριζαν ότι η δράση ήταν αναγκαία για την παγκόσμια ασφάλεια, χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ρωσία αντιτάχθηκαν σθεναρά, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρχε εξουσιοδότηση από τον ΟΗΕ.
Εκείνη η Πέμπτη του Μαρτίου ήταν μόνο η αρχή μιας σύγκρουσης που θα διαρκούσε χρόνια, θα κόστιζε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους (στρατιώτες και αμάχους) και θα άλλαζε ριζικά τον χάρτη της Μέσης Ανατολής. Η ανατροπή του Σαντάμ επιτεύχθηκε σύντομα, όμως τα όπλα μαζικής καταστροφής δεν βρέθηκαν ποτέ, αφήνοντας πίσω τους μια συζήτηση για τη νομιμότητα και τις συνέπειες του πολέμου που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω σε εκείνες τις πρώτες 72 ώρες του «Σοκ και Δέους», αντιλαμβανόμαστε ότι η 20η Μαρτίου 2003 δεν ήταν απλώς η έναρξη ενός πολέμου, αλλά η απαρχή μιας νέας, ασταθούς εποχής για την παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.