Σαν σήμερα, 19 Φεβρουαρίου 1978: Φωτιά και αίμα στο αεροδρόμιο της Λάρνακας: Το διπλωματικό θρίλερ που κατέληξε σε αδελφοκτόνο μακελειό

Η 19η Φεβρουαρίου του 1978 παραμένει μια από τις πιο σκοτεινές και παράδοξες ημερομηνίες στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι η μέρα που ο διάυλος του αεροδρομίου της Λάρνακας μετατράπηκε σε ένα πεδίο μάχης, όπου δεν συγκρούστηκαν εχθροί, αλλά δύο φιλικά κράτη, η Κύπρος και η Αίγυπτος. Το χρονικό της τραγωδίας, που άφησε πίσω του 15 νεκρούς Αιγύπτιους κομάντος και μια βαθιά διπλωματική πληγή που έκανε χρόνια να επουλωθεί, ξεκίνησε από μια τρομοκρατική ενέργεια για να καταλήξει σε ένα μοιραίο λάθος συνεννόησης και μια αμείλικτη σύγκρουση για την εθνική κυριαρχία.

Η δολοφονία στο Χίλτον και η απαγωγή των ομήρων

Όλα ξεκίνησαν το πρωινό της προηγούμενης ημέρας, 18 Φεβρουαρίου, στη Λευκωσία. Στο ξενοδοχείο Χίλτον διεξαγόταν η σύνοδος του Αφροασιατικού Κινήματος Αλληλεγγύης. Δύο Άραβες τρομοκράτες, ο Ζαγιέντ Χουσεΐν Άχμεντ και ο Σαμίρ Μοχάμεντ Καντάρ, εισέβαλαν στον χώρο και δολοφόνησαν εν ψυχρώ τον Γιουσέφ ελ Σεμπάι, αρχισυντάκτη της αιγυπτιακής εφημερίδας Αλ Αχράμ και στενό φίλο του Αιγύπτιου Προέδρου Ανουάρ Σαντάτ. Η δολοφονία αυτή δεν ήταν τυχαία, ο Σεμπάι ήταν υπέρμαχος της ειρηνευτικής διαδικασίας με το Ισραήλ, κάτι που τον καθιστούσε στόχο για τις ριζοσπαστικές παλαιστινιακές ομάδες.

Μετά τον φόνο, οι τρομοκράτες πήραν ομήρους 12 συνέδρους (μεταξύ των οποίων και αρκετούς Αιγύπτιους) και απαίτησαν να μεταφερθούν στο αεροδρόμιο της Λάρνακας. Εκεί, επιβιβάστηκαν σε ένα αεροσκάφος DC-8 των Κυπριακών Αερογραμμών. Το αεροπλάνο περιπλανήθηκε πάνω από τη Μεσόγειο, καθώς καμία αραβική χώρα δεν δεχόταν να του επιτρέψει την προσγείωση. Τελικά, με τα καύσιμα να εξαντλούνται, το αεροσκάφος επέστρεψε στη Λάρνακα το απόγευμα της 19ης Φεβρουαρίου, ξεκινώντας ένα θρίλερ διαπραγματεύσεων που σύντομα θα έπαιρνε μια αιματηρή τροπή.

Το αεροσκάφος που διαλύθηκε ολοσχερώς

Το «πείσμα» του Σαντάτ και η Αιγυπτιακή απόβαση

Στο Κάιρο, ο Ανουάρ Σαντάτ ήταν εξοργισμένος. Η δολοφονία του φίλου του και η ομηρία Αιγυπτίων πολιτών θεωρήθηκαν προσβολή για την Αίγυπτο. Χωρίς να περιμένει την κατάληξη των κυπριακών διαπραγματεύσεων, αποφάσισε να δράσει «τύπου Έντεμπε», στέλνοντας την ελίτ μονάδα κομάντος «777» με ένα μεταγωγικό C-130 Hercules. Στόχος του ήταν η απελευθέρωση των ομήρων και η σύλληψη των τρομοκρατών με μια αστραπιαία στρατιωτική επέμβαση.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Ο Κύπριος Πρόεδρος Σπύρος Κυπριανού βρισκόταν ο ίδιος στον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου, προσπαθώντας να πείσει τους τρομοκράτες να παραδοθούν ειρηνικά. Οι κυπριακές αρχές είχαν ενημερωθεί για την άφιξη του αιγυπτιακού αεροσκάφους, αλλά είχαν δώσει άδεια προσγείωσης με την κατανόηση ότι μετέφερε διπλωματική αποστολή για βοήθεια στις διαπραγματεύσεις, και όχι μια πάνοπλη ομάδα κρούσης. Όταν το C-130 τροχοδρόμησε μακριά από τον πύργο ελέγχου και οι κομάντος άρχισαν να ξεπηδούν από την πίσω πόρτα κατευθυνόμενοι προς το DC-8, η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο.

Εικόνα από τα συντρίμια του αεροσκάφους

Η σύγκρουση: Εθνική φρουρά εναντίον κομάντος

Για τις κυπριακές δυνάμεις ασφαλείας, η κίνηση των Αιγυπτίων ήταν μια κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας. Οι άνδρες της Εθνικής Φρουράς και της Αστυνομίας είχαν ρητές εντολές: κανένας ξένος στρατός δεν επιτρέπεται να επιχειρήσει σε κυπριακό έδαφος χωρίς έγκριση. Όταν οι Αιγύπτιοι άνοιξαν πυρ πλησιάζοντας το αεροπλάνο των ομήρων, οι Κύπριοι εθνοφρουροί απάντησαν με καταιγισμό πυρών.

Το αεροδρόμιο της Λάρνακας μετατράπηκε σε ζώνη πολέμου για περίπου 45 λεπτά. Τα πυρά της Εθνικής Φρουράς ήταν φονικά. Μια αντιαρματική ρουκέτα έπληξε το αιγυπτιακό C-130, καταστρέφοντάς το ολοσχερώς και σκοτώνοντας το πλήρωμα και αρκετούς κομάντος που βρίσκονταν κοντά. Οι Αιγύπτιοι, παγιδευμένοι σε έναν ανοιχτό δίαυλο χωρίς κάλυψη, δέχονταν πυρά από παντού. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό: 15 Αιγύπτιοι στρατιώτες έπεσαν νεκροί, ενώ δεκάδες άλλοι τραυματίστηκαν. Στην αντίπερα όχθη, οι Κύπριοι δεν είχαν απώλειες, αλλά το σοκ της αδελφοκτόνας σύγκρουσης ήταν τεράστιο.

Το διπλωματικό χάσμα και η επόμενη μέρα

Το πιο τραγικό παράδοξο της υπόθεσης ήταν ότι, την ώρα που οι σφαίρες σφύριζαν στον δίαυλο, οι δύο τρομοκράτες, τρομοκρατημένοι από την ένταση της σύγκρουσης, είχαν ήδη αποφασίσει να παραδοθούν στις κυπριακές αρχές. Οι όμηροι βγήκαν από το αεροσκάφος σώοι και αβλαβείς, μόνο και μόνο για να αντικρίσουν το πεδίο της σφαγής που είχε δημιουργηθεί για τη δική τους «διάσωση».

Η διπλωματική κρίση που ακολούθησε ήταν πρωτοφανής. Η Αίγυπτος διέκοψε αμέσως τις διπλωματικές σχέσεις με την Κύπρο, με τον Σαντάτ να αποκαλεί τον Κυπριανού «νάνο» και να κατηγορεί την Κύπρο για συνεργασία με τους τρομοκράτες. Χρειάστηκαν χρόνια και η αλλαγή της αιγυπτιακής ηγεσίας (μετά τη δολοφονία του Σαντάτ το 1981) για να εξομαλυνθούν οι σχέσεις των δύο χωρών. Η Κύπρος, από την πλευρά της, επέμεινε μέχρι τέλους ότι υπερασπίστηκε το αυτονόητο: το δικαίωμα ενός ανεξάρτητου κράτους να διαχειρίζεται τις κρίσεις στο έδαφός του χωρίς εξωτερικές στρατιωτικές αυθαιρεσίες.

Σήμερα, το μακελειό της Λάρνακας μνημονεύεται ως ένα κλασικό παράδειγμα της «ομίχλης του πολέμου» και της αποτυχίας της επικοινωνίας. Η μνήμη των 15 Αιγυπτίων στρατιωτών που χάθηκαν σε έναν δίαυλο μακριά από την πατρίδα τους παραμένει μια πικρή υπενθύμιση του πόσο εύκολα η συμμαχία μπορεί να μετατραπεί σε τραγωδία όταν η διπλωματία υποχωρεί μπροστά στον παρορμητισμό των όπλων.