Σαν σήμερα, 18 Δεκεμβρίου 1916: Τερματίζεται η Μάχη του Βερντέν – 543.000 Γάλλοι και 434.000 Γερμανοί σκοτώθηκαν στις συγκρούσεις

Σαν σήμερα, πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, η Ευρώπη έπαιρνε μια βαθιά ανάσα καθώς η σκόνη κατακάθονταν στα αιματοβαμμένα εδάφη της βορειοανατολικής Γαλλίας. Στις 18 Δεκεμβρίου 1916, η Μάχη του Βερντέν, η μεγαλύτερη σε διάρκεια και μία από τις πιο πολύνεκρες συγκρούσεις του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, έφτανε στο επίσημο τέλος της. Μετά από δέκα μήνες ανηλεούς σφυροκοπήματος, εκατομμύρια οβίδες και εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς, η γραμμή του μετώπου είχε επιστρέψει σχεδόν εκεί όπου βρισκόταν τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους. Το Βερντέν δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση· ήταν μια δοκιμασία εθνικής αντοχής που μετέτρεψε ένα ιστορικό οχυρό σε σύμβολο της γαλλικής επιβίωσης και της φρίκης του σύγχρονου βιομηχανικού πολέμου.

Το σχέδιο της εξάντλησης και η έναρξη της κόλασης

Όλα ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 1916, όταν ο Γερμανός αρχιστράτηγος Έριχ φον Φάλκενχαϊν έθεσε σε εφαρμογή ένα στρατηγικό σχέδιο που έμεινε στην ιστορία για την κυνικότητά του. Στόχος του δεν ήταν η κατάληψη εδάφους για στρατηγικούς λόγους, αλλά η «αφαίμαξη» του γαλλικού στρατού. Επιλέγοντας το Βερντέν, μια πόλη με τεράστια συναισθηματική και ιστορική αξία για τους Γάλλους, ο Φάλκενχαϊν πίστευε ότι η γαλλική ηγεσία θα έριχνε στη μάχη μέχρι και τον τελευταίο στρατιώτη για να την υπερασπιστεί. Η γερμανική στρατηγική βασίστηκε στην απόλυτη υπεροχή του πυροβολικού, με στόχο να αναγκάσει τη Γαλλία σε συνθηκολόγηση λόγω της πλήρους εξάντλησης του ανθρώπινου δυναμικού της.

Η επίθεση ξεκίνησε στις 21 Φεβρουαρίου με έναν καταιγισμό πυρός που όμοιό του δεν είχε ξαναδεί η ανθρωπότητα. Μέσα σε λίγες ώρες, εκατομμύρια οβίδες μετέτρεψαν το τοπίο σε μια άγονη σεληνιακή πεδιάδα, ισοπεδώνοντας δάση και χωριά. Οι γερμανικές δυνάμεις σημείωσαν αρχικά σημαντικές επιτυχίες, καταλαμβάνοντας το στρατηγικής σημασίας οχυρό Ντουομόν σχεδόν χωρίς αντίσταση. Ωστόσο, η γερμανική ηγεσία υποτίμησε την αποφασιστικότητα των Γάλλων και την ικανότητά τους να αναδιοργανωθούν κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Ο στρατάρχης πετέν και η «Ιερά Οδός»

Στην κρίσιμη αυτή καμπή, εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο στρατηγός Φιλίπ Πετέν, ο οποίος ανέλαβε τη διοίκηση του τομέα του Βερντέν. Ο Πετέν, που αργότερα θα συνέδεε το όνομά του με τη μελανή σελίδα της κυβέρνησης του Βισύ στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αναδείχθηκε τότε σε εθνικό ήρωα. Κατανόησε αμέσως ότι το κλειδί της νίκης ήταν η επιμελητεία και η ανύψωση του ηθικού. Οργάνωσε το σύστημα εναλλαγής των στρατευμάτων, ώστε οι μονάδες να μην μένουν στο μέτωπο μέχρι την πλήρη εξόντωσή τους, και δημιούργησε την περίφημη “Voie Sacrée” (Ιερά Οδό). Πρόκειται για τον μοναδικό δρόμο που παρέμενε ανοιχτός και μέσω του οποίου χιλιάδες φορτηγά μετέφεραν καθημερινά εφόδια και νέες ενισχύσεις στην πόλη.

Η γαλλική αντίσταση αποκρυσταλλώθηκε στο σύνθημα “Ils ne passeront pas“. Η μάχη εξελίχθηκε σε έναν αγώνα φθοράς σώμα με σώμα μέσα στις λάσπες και τα χαρακώματα. Οι στρατιώτες και των δύο πλευρών ζούσαν σε απάνθρωπες συνθήκες, περιτριγυρισμένοι από πτώματα, αρουραίους και τη συνεχή απειλή του πυροβολικού και των δηλητηριωδών αερίων. Το Βερντέν έγινε η «Κρεατομηχανή», ένας τόπος όπου η ανθρώπινη ζωή έχανε την αξία της μπροστά στην ανάγκη για τη διατήρηση μερικών μέτρων κατεστραμμένης γης.

Το Βερντέν φλεγόμενο από τους βομβαρδισμούς

Το τίμημα σε αίμα και η τελική λύτρωση

Η ένταση της μάχης άρχισε να υποχωρεί μόνο όταν οι Βρετανοί και οι Γάλλοι ξεκίνησαν την επίθεση στον ποταμό Σομ τον Ιούλιο του 1916, αναγκάζοντας τους Γερμανούς να μεταφέρουν δυνάμεις για να καλύψουν το νέο μέτωπο. Κατά τους φθινοπωρινούς μήνες, οι Γάλλοι εξαπέλυσαν αντεπιθέσεις και κατάφεραν να ανακτήσουν τα χαμένα οχυρά του Ντουομόν και του Βω. Όταν η μάχη έληξε επίσημα στις 18 Δεκεμβρίου, ο απολογισμός ήταν τρομακτικός. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για συνολικά πάνω από 700.000 απώλειες (νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους), με τις γαλλικές απώλειες να φτάνουν τις 543.000 και τις γερμανικές τις 434.000.

Η Μάχη του Βερντέν άφησε πίσω της ένα τοπίο που ακόμη και σήμερα φέρει τις ουλές από τις οβίδες. Πολλά χωριά δεν ξαναχτίστηκαν ποτέ, παραμένοντας ως «χωριά που πέθαναν για τη Γαλλία». Η σύγκρουση αυτή σφράγισε τη γαλλική εθνική ταυτότητα αλλά και τη στρατιωτική σκέψη για δεκαετίες, οδηγώντας αργότερα στην κατασκευή της γραμμής Μαζινό. Πάνω από όλα, όμως, το Βερντέν παραμένει ένα οικουμενικό μάθημα για το μάταιο του πολέμου. Το 1984, η εικόνα του Χέλμουτ Κολ και του Φρανσουά Μιτεράν να κρατιούνται χέρι-χέρι μπροστά στο οστεοφυλάκιο του Ντουομόν έγινε το ισχυρότερο σύμβολο της γαλλογερμανικής συμφιλίωσης, μετατρέποντας το πεδίο της μεγαλύτερης σφαγής σε θεμέλιο λίθο της ειρηνικής Ευρώπης.