Σαν σήμερα, 17 Οκτωβρίου 1941: Ημέρα ντροπής και μνήμης – Το Ολοκαύτωμα των Κερδυλλίων με τους 238 νεκρούς

Σαν σήμερα, στις 17 Οκτωβρίου του 1941, η ελληνική ιστορία καταγράφει ένα από τα πιο φρικτά και αιματηρά εγκλήματα της ναζιστικής κατοχής. Οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής περικύκλωσαν τα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλια στον νομό Σερρών και εκτέλεσαν μαζικά περισσότερους από 220 άρρενες κατοίκους ηλικίας 15 έως 60 ετών. Η πράξη αυτή, που έμεινε γνωστή ως «Η Σφαγή των Κερδυλλίων», θεωρείται μία από τις πρώτες ομαδικές εκτελέσεις αμάχων στη Βόρεια Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η γέννηση της Αντίστασης και η εκδικητική μανία

Η περιοχή των Κερδυλλίων, κοντά στον Στρυμονικό κόλπο και την Αμφίπολη, είχε γίνει η κύρια βάση της πρώτης οργανωμένης ένοπλης αντίστασης. Μόλις έναν μήνα μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τα γερμανικά στρατεύματα, ιδρύθηκε η εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση Ελευθερία. Ακολούθησε η δημιουργία της ανταρτικής ομάδας «Οδυσσέας Ανδρούτσος» στην περιοχή της Νιγρίτας Σερρών, με αρχηγό τον δάσκαλο Θανάση Γκένιο (Λασάνη).

Οι επιθέσεις των ανταρτών, όπως ο αφοπλισμός σταθμών της γερμανικής χωροφυλακής στην Ευκαρπία, τη Μαυροθάλασσα και τη Δάφνη τον Σεπτέμβριο του 1941, έκαναν τους Γερμανούς κατακτητές να εστιάσουν την προσοχή τους στην περιοχή. Τα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλια, αμιγώς ελληνικά και με ισχυρούς δεσμούς με το αντιστασιακό κίνημα, έγιναν ο στόχος της ναζιστικής εκδικητικής μανίας.

Η κρίσιμη στιγμή ήρθε όταν ένας κάτοικος του Κάτω Κερδυλίου, ο Δημήτριος Κίκηρας, κατήγγειλε στους Γερμανούς την τοποθεσία των ανταρτών. Παρότι η πρώτη εκκαθαριστική επιχείρηση των Γερμανών στις 12 Οκτωβρίου απέτυχε να βρει τους αντάρτες, οι δυνάμεις κατοχής προειδοποίησαν τους κατοίκους: «Θα πρέπει να απέχετε από οποιαδήποτε βοήθεια προς τους αντάρτες, γιατί αλλιώς θα κάψουμε όλα ανεξαιρέτως τα σπίτια των χωριών και θα εκτελέσουμε όλους τους άνδρες κατοίκους τους».

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η σφαγή και ο αφανισμός των χωριών

Τα ξημερώματα της 17ης Οκτωβρίου 1941, δύο λόχοι του 220ού Τάγματος Σκαπανέων της Βέρμαχτ, με δύναμη 250 ανδρών, περικύκλωσαν τα δύο χωριά. Οι στρατιώτες συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους και ξεχώρισαν τους άνδρες ηλικίας 15 έως 60 ετών.

Ομάδες εκτέλεσης τους οδήγησαν σε διάφορα σημεία και προχώρησαν σε μαζικές εκτελέσεις. Σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα 393/7-12-1998, που αναγνώρισε τα Κερδύλια ως μαρτυρική κοινότητα, εκτελέστηκαν περισσότεροι από 220 άμαχοι. Αμέσως μετά τις εκτελέσεις, οι Γερμανοί πυρπόλησαν και κατέστρεψαν ολοσχερώς τα δύο χωριά. Από τα κτίρια, έμειναν όρθιες μόνο οι εκκλησίες.

Οι γυναίκες, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι που επέζησαν βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη φρίκη. Αναζήτησαν καταφύγιο στα γύρω χωριά, όπως η Ευκαρπία και το Καστρί, βιώνοντας τη σκληρή δοκιμασία της επιβίωσης, της πείνας και της ερήμωσης.

Η κληρονομιά της μνήμης

Το Ολοκαύτωμα των Κερδυλλίων αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της Κατοχής. Ήταν μια πράξη ωμής βίας και εκδίκησης που σηματοδότησε την αποφασιστικότητα των ναζί να καταπνίξουν την Αντίσταση.

Η σφαγή των Κερδυλλίων αναγνωρίστηκε επίσημα από το Ελληνικό Κράτος το 1998. Κάθε χρόνο, στις 17 Οκτωβρίου, τελούνται εκδηλώσεις μνήμης στον τόπο της θυσίας, στο νέο χωριό Νέα Κερδύλια, ως φόρος τιμής στους αγωνιστές που θυσιάστηκαν για την ελευθερία. Η μνήμη των Κερδυλλίων παραμένει ζωντανή, ως μια διαρκής υπενθύμιση του βαρύτατου φόρου αίματος που πλήρωσε ο ελληνικός λαός για την αντίστασή του κατά του ναζισμού.