Σαν σήμερα, 10 Φεβρουαρίου 1947: Τα Δωδεκάνησα περιέρχονται στην Ελλάδα με τη Συνθήκη των Παρισίων
Η σημερινή ημερομηνία, 10 Φεβρουαρίου, αποτελεί έναν από τους λαμπρότερους σταθμούς στη μακρά και πολυτάραχη ιστορία του ελληνικού έθνους. Σαν σήμερα, το 1947, υπογράφηκε στο Παρίσι η ιστορική Συνθήκη Ειρήνης μεταξύ των Συμμαχικών Δυνάμεων και της Ιταλίας, η οποία σφράγισε οριστικά την απόδοση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα. Για τους κατοίκους της Ρόδου, της Κω, της Λέρου και των υπόλοιπων νησιών του συμπλέγματος, η υπογραφή αυτή δεν ήταν απλώς μια διπλωματική πράξη, αλλά το τέλος μιας οδύσσειας αιώνων και η εκπλήρωση ενός πανάρχαιου πόθου για ελευθερία και εθνική ολοκλήρωση. Ήταν η στιγμή που η «τελευταία αλύτρωτη πατρίδα» έκοβε τις αλυσίδες της, επιστρέφοντας εκεί όπου ανήκε οργανικά, ιστορικά και πολιτισμικά.
Το διπλωματικό παρασκήνιο μιας μεγάλης νίκης
Η υπογραφή της Συνθήκης των Παρισίων το 1947 δεν ήρθε τυχαία, ούτε ήταν μια απλή παραχώρηση των νικητών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν το αποτέλεσμα σκληρών διαπραγματεύσεων και η αναγνώριση της τεράστιας προσφοράς και των θυσιών της Ελλάδας στον αγώνα κατά του Άξονα. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η ελληνική πλευρά, παρά τις εσωτερικές πληγές που είχε αφήσει η κατοχή και το σύννεφο του Εμφυλίου που άρχιζε να πυκνώνει, κατάφερε να πείσει τις Μεγάλες Δυνάμεις για το δίκαιο του αιτήματος της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Σοβιετική Ένωση συμφώνησαν ότι η Ιταλία όφειλε να παραιτηθεί από κάθε δικαίωμα και τίτλο επί των Δωδεκανήσων, τα οποία κατείχε από το 1912.
Η διαδικασία αυτή δεν ήταν απαλλαγμένη από εμπόδια. Η Σοβιετική Ένωση, αρχικά, εξέφραζε επιφυλάξεις, επιδιώκοντας ίσως ανταλλάγματα σε άλλα μέτωπα της μεταπολεμικής διευθέτησης, όμως η ακλόνητη επιχειρηματολογία της ελληνικής διπλωματίας και η διεθνής συμπάθεια προς την καθημαγμένη Ελλάδα οδήγησαν στην τελική ομοφωνία. Το Άρθρο 14 της Συνθήκης ήταν σαφές και κατηγορηματικό: η Ιταλία εκχωρούσε στην Ελλάδα την πλήρη κυριαρχία των νήσων Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσου, Τήλου, Νισύρου, Κω, Αστυπάλαιας, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψών, Σύμης, Τήλου και Καστελλορίζου, καθώς και των παρακείμενων νησίδων τους.
VIRAL
Έξι αιώνες υπό ξένο ζυγό και η άσβεστη φλόγα
Για να εκτιμήσει κανείς το μέγεθος της συγκίνησης εκείνης της ημέρας, πρέπει να αναλογιστεί ότι τα Δωδεκάνησα παρέμειναν υπό ξένη κυριαρχία για περίπου 638 ολόκληρα χρόνια. Από το 1309, όταν οι Ιππότες του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη κατέλαβαν τη Ρόδο, μέχρι το 1947, οι Δωδεκανήσιοι είδαν τη γη τους να αλλάζει χέρια ανάμεσα σε Σταυροφόρους, Οθωμανούς και Ιταλούς, χωρίς ποτέ να χάσουν την ελληνική τους συνείδηση. Η περίοδος της Ιταλοκρατίας, που ξεκίνησε το 1912 μετά τον Ιταλοτουρκικό πόλεμο, ήταν ιδιαίτερα σκληρή, ειδικά κατά τα χρόνια του φασισμού υπό τον Μάριο Λάγκο και τον Τσέζαρε Μαρία ντε Βέκκι.
Οι Ιταλοί προσπάθησαν συστηματικά να «ιταλοποιήσουν» τον πληθυσμό, επιβάλλοντας την ιταλική γλώσσα στα σχολεία, περιορίζοντας τη δράση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και αλλοιώνοντας τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα των πόλεων. Ωστόσο, οι Δωδεκανήσιοι αντέταξαν μια αξιοθαύμαστη πνευματική και πολιτιστική αντίσταση. Κράτησαν τη γλώσσα και την πίστη τους ζωντανή στα «κρυφά σχολειά» της εποχής και στις εκκλησίες, περιμένοντας καρτερικά την ώρα της ένωσης. Η 10η Φεβρουαρίου 1355 ήταν η δικαίωση όλων εκείνων των γενεών που γεννήθηκαν, έζησαν και πέθαναν ως «σκλάβοι» με την ελπίδα της γαλανόλευκης στην καρδιά τους.
Το Άρθρο 14 και η σφραγίδα της ελευθερίας
Η Συνθήκη των Παρισίων ήταν το νομικό θεμέλιο, η «ληξιαρχική πράξη γέννησης» της ελεύθερης Δωδεκανήσου. Το κείμενο της συνθήκης προέβλεπε ότι τα νησιά θα έπρεπε να παραμείνουν αποστρατιωτικοποιημένα, ένας όρος που τέθηκε για να καθησυχάσει τις τότε γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, αν και η ουσία ήταν μία: η ελληνική σημαία θα κυμάτιζε πλέον επίσημα από το Καστελλόριζο μέχρι την Πάτμο. Η είδηση της υπογραφής προκάλεσε ρίγη συγκίνησης σε ολόκληρη την επικράτεια. Στην Αθήνα, οι καμπάνες χτυπούσαν χαρμόσυνα, ενώ στα νησιά οι κάτοικοι ξεχύθηκαν στους δρόμους, αγκαλιάζοντας ο ένας τον άλλον, μην μπορώντας να πιστέψουν ότι το όνειρο είχε γίνει πραγματικότητα.
Η μεταβίβαση της διοίκησης από τις βρετανικές δυνάμεις, που είχαν αναλάβει προσωρινά τη διοίκηση μετά την κατάρρευση της Γερμανίας, στην ελληνική στρατιωτική διοίκηση έγινε λίγο αργότερα, τον Μάρτιο του 1947, με πρώτο στρατιωτικό διοικητή τον Αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη. Ωστόσο, η 10η Φεβρουαρίου παρέμεινε στη μνήμη ως η ημέρα της διεθνούς αναγνώρισης. Ήταν η σφραγίδα που έβαζε τέλος στις διεκδικήσεις και τις αμφισβητήσεις, καθιστώντας τα Δωδεκάνησα αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού κορμού.
Από την υπογραφή στην επίσημη ενσωμάτωση
Αν και η Συνθήκη υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 1947, η τυπική και πανηγυρική ενσωμάτωση των νησιών στην Ελλάδα ολοκληρώθηκε έναν χρόνο αργότερα, στις 7 Μαρτίου 1948. Τότε, ο βασιλιάς Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη επισκέφθηκαν τη Ρόδο για την επίσημη τελετή, μέσα σε ένα κλίμα εθνικής ανάτασης που όμοιο του σπάνια έχει γνωρίσει η χώρα. Η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου ήταν η τελευταία μεγάλη εδαφική προσάρτηση της σύγχρονης Ελλάδας, κλείνοντας οριστικά τον κύκλο της εθνικής ολοκλήρωσης που είχε ξεκινήσει με την Επανάσταση του 1821.
Διαβάστε επίσης
Σήμερα, 79 χρόνια μετά εκείνη την ιστορική ημέρα του 1947, τα Δωδεκάνησα αποτελούν έναν από τους πιο ζωντανούς, δημιουργικούς και τουριστικά αναπτυγμένους πνεύμονες της πατρίδας μας. Η επέτειος αυτή μας υπενθυμίζει ότι η ελευθερία δεν είναι ποτέ δεδομένη, αλλά κερδίζεται με θυσίες, εθνική ομοψυχία και αδιάκοπο διπλωματικό αγώνα. Η 10η Φεβρουαρίου θα παραμείνει για πάντα μια ημέρα μνήμης και τιμής για τους Δωδεκανήσιους που κράτησαν την Ελλάδα ζωντανή μέσα τους όταν όλα γύρω τους ήταν ξένα, και μια ημέρα υπερηφάνειας για όλους τους Έλληνες που είδαν τον χάρτη της χώρας να ομορφαίνει με τα γαλαζοπράσινα διαμάντια του Αιγαίου.
0 ΣΧΟΛΙΑ