Σαν σήμερα, 09 Οκτωβρίου 1931: Όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος αναγκάστηκε να κόψει μισθούς για να σώσει την οικονομία

Σαν σήμερα, στις 9 Οκτωβρίου του 1931, η κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου έλαβε μια εξαιρετικά επώδυνη και ιστορική απόφαση: προχώρησε σε περικοπές μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, με την περικοπή να αγγίζει το 4% για τους κατώτερους και το 6% για τους ανώτερους. Η κίνηση αυτή, που προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, ήταν η απέλπιδα προσπάθεια ενός μεγάλου πολιτικού να διασώσει την ελληνική οικονομία, η οποία βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης εξαιτίας της παγκόσμιας κρίσης του 1929.

Η «χρυσή» τετραετία που τελείωσε άδοξα

Η εποχή που προηγήθηκε της κρίσης ήταν μια περίοδος μεγάλης αισιοδοξίας για την Ελλάδα. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, μετά τον θριαμβευτικό εκλογικό του θρίαμβο το 1928, είχε εφαρμόσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, με στόχο την οικονομική ανάπτυξη και την επίλυση του προσφυγικού προβλήματος. Εντάσσοντας τη δραχμή στον «κανόνα του χρυσού», ο Βενιζέλος είχε καταφέρει να σταθεροποιήσει το νόμισμα και να αυξήσει την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, επιτρέποντάς της να συνάπτει εξωτερικά δάνεια για τη χρηματοδότηση των έργων της.

Ωστόσο, η Μεγάλη Ύφεση του 1929, που ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν άργησε να φτάσει και στην Ελλάδα. Η διεθνής κρίση επηρέασε τη χώρα μας από δύο κυρίως οδούς: τη μείωση των εξαγωγών (κυρίως καπνού και σταφίδας) και τη διακοπή της διεθνούς κίνησης κεφαλαίων. Η υποτίμηση της αγγλικής στερλίνας το φθινόπωρο του 1931 αποτέλεσε το «τελειωτικό χτύπημα», καθώς η Ελλάδα, που ήταν εξαρτημένη από τα ξένα κεφάλαια, είδε την οικονομία της να εισέρχεται σε βαθιά κρίση.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Τα «ματωμένα» μέτρα του Βενιζέλου

Αντιμέτωπος με την οικονομική κατάρρευση, ο Βενιζέλος προσπάθησε να αποφύγει τα χειρότερα. Σε μια περίοδο όπου οι συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων ήταν ήδη αντικείμενο συζήτησης και η φορολογία είχε αυξηθεί, η κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει σε μια σειρά επώδυνων μέτρων.  Η περικοπή των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων ήταν ένα από αυτά. Η απόφαση αυτή, που ελήφθη στις 9 Οκτωβρίου 1931, ήταν ένα βήμα που είχε ως στόχο τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και τη διατήρηση της νομισματικής σταθερότητας.

Η απόφαση αυτή προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Η Συνομοσπονδία Δημοσίων Υπαλλήλων της Ελλάδος έστειλε επιστολή στον Βενιζέλο, ζητώντας αύξηση στους μισθούς αντί για περικοπές. Ωστόσο, η κυβέρνηση, παγιδευμένη στις οικονομικές συνθήκες, δεν μπορούσε να υποχωρήσει. Ο ίδιος ο Βενιζέλος, σε μια χαρακτηριστική δήλωσή του τον Νοέμβριο του 1931, είπε: «Θα υπερασπιστώ τη νομισματική σταθεροποίηση μέχρι το τελευταίο μπαλωμένο παντελόνι του Έλληνα». Αυτή η φράση έδειχνε την απόγνωση, αλλά και την αποφασιστικότητα του πολιτικού να κρατήσει τη χώρα όρθια.

Το τέλος μιας εποχής και η πτώχευση του 1932

Παρά τις προσπάθειες του Βενιζέλου, η κρίση ήταν πολύ βαθιά. Οι περικοπές, η αύξηση της φορολογίας και η αδυναμία της κυβέρνησης να βρει εξωτερικό δανεισμό οδήγησαν στην τελική κατάρρευση. Το 1932, η Ελλάδα κήρυξε την τέταρτη πτώχευσή της, ένα γεγονός που επισκίασε το πολιτικό κύρος του Βενιζέλου και οδήγησε στην παραίτησή του τον Μάιο του 1932.

Η απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 1931 αποτελεί ένα ιστορικό παράδειγμα του πόσο ευάλωτη είναι μια χώρα στις παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις. Μας θυμίζει ότι ακόμα και οι πιο ισχυροί πολιτικοί ηγέτες μπορούν να βρεθούν αντιμέτωποι με καταστάσεις που ξεπερνούν τη θέλησή τους. Τα μέτρα του Βενιζέλου, αν και επώδυνα, ήταν μια προσπάθεια να διασώσει ό,τι μπορούσε από την οικονομία της χώρας, σε μια εποχή όπου η ελπίδα έμοιαζε χαμένη.