Σαν σήμερα 03 Σεπτεμβρίου 1922: Η τραγική φυγή από τη Σμύρνη – Τα ελληνικά στρατεύματα την εγκαταλείπουν

Σαν σήμερα, πριν από 103 χρόνια, στις 3 Σεπτεμβρίου 1922, η Σμύρνη, το «μαργαριτάρι της Ιωνίας», έμεινε χωρίς υπερασπιστές. Τα τελευταία εναπομείναντα ελληνικά στρατεύματα, εξουθενωμένα και αποδεκατισμένα από τη συντριβή στο μέτωπο της Μικράς Ασίας, επιβιβάστηκαν στα πλοία, αφήνοντας πίσω τους έναν άμαχο πληθυσμό που σύντομα θα βίωνε τη φρίκη της φωτιάς και της σφαγής. Η ημέρα αυτή δεν σηματοδότησε απλώς μια στρατιωτική ήττα, αλλά την αρχή του τέλους για έναν πολιτισμό χιλιάδων ετών στην ιωνική γη.

Το χρονικό της κατάρρευσης

Η ελληνική παρουσία στη Μικρά Ασία, που ξεκίνησε το 1919 με την αποβίβαση των στρατευμάτων, έδειξε να φτάνει στο απόγειό της το καλοκαίρι του 1921. Όμως, η αποτυχία στην κατάληψη της Άγκυρας και η αδυναμία των συμμαχικών δυνάμεων να στηρίξουν την ελληνική προσπάθεια, οδήγησαν σταδιακά στη φθορά. Η αποδυνάμωση του μετώπου και η συνεχής πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα άνοιξαν τον δρόμο για την αντεπίθεση των τουρκικών δυνάμεων του Μουσταφά Κεμάλ.

Η στρατιωτική κατάρρευση ξεκίνησε στις 26 Αυγούστου (με το παλαιό ημερολόγιο) με τη Μάχη του Ντουμπλουπινάρ (Αφιόν Καραχισάρ). Η ελληνική άμυνα κατέρρευσε, το μέτωπο διασπάστηκε και η υποχώρηση μετατράπηκε σε άτακτη φυγή. Τα αποδεκατισμένα τμήματα του ελληνικού στρατού, χωρίς εφόδια και οργάνωση, προσπαθούσαν να φτάσουν στα παράλια, με μοναδικό σκοπό τη σωτηρία. Καθώς οι κεμαλικές δυνάμεις προέλαυναν, ένα κύμα φόβου και πανικού απλώθηκε στις ελληνικές και αρμενικές πόλεις της Μικράς Ασίας, με χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους.

VIRAL

«Κοιτάζει τα ραδίκια ανάποδα»: Η αποκρουστική ρητορική μίσους που ξεπλένει τη γυναικοκτονία στην Καλαμάτα προκαλεί οργή!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η τραγική εικόνα του λιμανιού

Η 3η Σεπτεμβρίου 1922 βρήκε τα τελευταία ελληνικά στρατιωτικά τμήματα να συγκεντρώνονται στο λιμάνι της Σμύρνης, το οποίο έμοιαζε με μια κινούμενη θάλασσα από ανθρώπους. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες και Αρμένιοι της πόλης και της ενδοχώρας είχαν κατακλύσει τον παραλιακό δρόμο, αναζητώντας απεγνωσμένα ένα μέρος σε κάποιο από τα πλοία που θα τους μετέφεραν στην Ελλάδα. Η ατμόσφαιρα ήταν αποπνικτική. Ο πανικός ήταν διάχυτος.

Στο λιμάνι ήταν αγκυροβολημένα πλοία από τις συμμαχικές δυνάμεις, κυρίως Βρετανικά, Γαλλικά και Αμερικανικά. Η παρουσία τους, όμως, ήταν παθητική. Απλά παρατηρούσαν το δράμα να εκτυλίσσεται. Παρά τις εκκλήσεις για βοήθεια, τα πλοία παρέμεναν απαθή, αρνούμενα να δεχτούν τους πρόσφυγες, με την δικαιολογία ότι ο ρόλος τους δεν ήταν η μεταφορά αμάχων. Μέσα σε αυτό το σκηνικό απόλυτης εγκατάλειψης, οι τελευταίοι Έλληνες στρατιώτες αποχωρούσαν. Ένιωθαν ντροπή και οργή, όχι μόνο για την ήττα, αλλά και για το γεγονός ότι άφηναν πίσω τους το δικό τους λαό απροστάτευτο, στο έλεος του εισβολέα. Η αποβίβαση ήταν οριστική. Η ελληνική σημαία κατέβηκε από τα διοικητήρια της Σμύρνης.

Το προοίμιο της καταστροφής

Η αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων υπήρξε το προοίμιο της μεγαλύτερης τραγωδίας. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1922, μόλις έξι ημέρες μετά την αποχώρηση των Ελλήνων, τα στρατεύματα του Κεμάλ εισήλθαν στη Σμύρνη. Αμέσως άρχισαν οι διωγμοί, οι λεηλασίες και οι σφαγές των χριστιανικών πληθυσμών. Η πόλη, που ήταν το σύμβολο του ακμάζοντος ελληνισμού της Ανατολής, μετατράπηκε σε κόλαση.

Η κορύφωση της καταστροφής ήρθε με τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Σμύρνης, η οποία ξεκίνησε στις 13 Σεπτεμβρίου και κατέκαψε τις ελληνικές και αρμενικές συνοικίες. Η φωτιά έκαψε σπίτια, εκκλησίες, σχολεία, και πολιτιστικά μνημεία. Χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους είτε από τις φλόγες, είτε από τις σφαγές που ακολούθησαν. Το λιμάνι, ο τελευταίος δρόμος διαφυγής, γέμισε με ανθρώπους που έπεφταν στη θάλασσα για να σωθούν, ενώ τα συμμαχικά πλοία συνέχιζαν να παρακολουθούν από μακριά.

Η αρχή της Καταστροφής στη Σμύρνη στην αρμένικη συνοικία

Η ημέρα της αποχώρησης των στρατευμάτων, στις 3 Σεπτεμβρίου, είναι μια ημερομηνία-σταθμός. Ήταν η τελευταία ελπίδα των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, μια ελπίδα που έσβησε με την αναχώρηση και του τελευταίου στρατιώτη. Το κενό που άφησαν πίσω τους ήταν τεράστιο και σύντομα καλύφθηκε από την καταστροφή.

Η τραγωδία της Σμύρνης, που ξεκίνησε με τη σιωπηλή υποχώρηση των στρατιωτών, αποτελεί ένα από τα πιο μελανά σημεία της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Είναι η θλιβερή κατάληξη ενός ονείρου που μετατράπηκε σε εφιάλτη και η οριστική απώλεια ενός τμήματος της Ελλάδας που επί χιλιετίες υπήρξε κοιτίδα του Ελληνισμού.