Μάθετε γεωγραφία: Οι 20.000 Μαροκινοί ΔΕΝ πέρασαν στην Ευρώπη αλλά στην ισπανική Θέουτα! Τι δεν γνωρίζετε;

Μια από τις σοβαρότερες μεταναστευτικές κρίσεις των τελευταίων ετών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, προκαλώντας έντονη πολιτική και κοινωνική αντιπαράθεση, αλλά και… ένα τεράστιο γεωγραφικό μπέρδεμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η είδηση ότι χιλιάδες άνθρωποι —με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για έως και 20.000 άτομα— κατάφεραν να περάσουν τα σύνορα μέσα σε λίγες ώρες, συνοδεύτηκε από βαρύγδουπους τίτλους για «εισβολή στην ευρωπαϊκή ήπειρο».

Ωστόσο, η πραγματικότητα απαιτεί ένα γρήγορο μάθημα γεωγραφίας: Οι άνθρωποι αυτοί δεν πάτησαν το πόδι τους στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλά εισήλθαν σε ισπανικό έδαφος στην Αφρική. Πώς γίνεται αυτό; Καλώς ήρθατε στην πολυσύνθετη πραγματικότητα της Θέουτα (Ceuta), του μοναδικού χερσαίου συνόρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη μαύρη ήπειρο.

 Γεωγραφία: Μια ισπανική πόλη στην Αφρική – Ακριβώς απέναντι από το Γιβραλτάρ

Για να κατανοήσει κανείς τι συνέβη, πρέπει να κοιτάξει προσεκτικά τον χάρτη. Η Θέουτα είναι μια αυτόνομη ισπανική πόλη (Ciudad Autónoma de Ceuta) με πληθυσμό περίπου 85.000 κατοίκους. Το γεωγραφικό παράδοξο έγκειται στο ότι δεν βρίσκεται στην Ιβηρική Χερσόνησο.

Είναι τοποθετημένη στις βόρειες ακτές της Αφρικής, στην ακτή της Μαροκινής Ριφ, και περιβάλλεται εξ ολοκλήρου από το έδαφος του Μαρόκου από τη μία πλευρά και από τη Μεσόγειο Θάλασσα από την άλλη.

VIRAL

Θρίλερ στην Κυψέλη: Η 38χρονη Βρετανίδα «πήγε να συναντήσει μυστηριώδεις Αμερικανούς πριν βρεθεί νεκρή»

Ράγισαν καρδιές: Τι συνέβη στα πρώτα γενέθλια των δίδυμων κοριτσιών του Σταύρου Γεωργίου χωρίς τον πατέρα τους

Δολοφονία στη Σύρο: Το σκοτεινό μυστικό δέκα ημέρες πριν από το έγκλημα – Πώς αλλάζει η έρευνα

Το πιο κρίσιμο στοιχείο που διαφεύγει από τους περισσότερους είναι ότι η Θέουτα βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Γιβραλτάρ και τις ακτές της Ανδαλουσίας. Αυτό σημαίνει ότι όσοι περνούν στη Θέουτα βρίσκονται μεν σε ισπανική επικράτεια, αλλά παραμένουν στην Αφρική.

Για να βρεθούν στην Ευρώπη και την ευρωπαϊκή ήπειρο, θα πρέπει αναγκαστικά να περάσουν απέναντι τη θάλασσα —διασχίζοντας το Στενό του Γιβραλτάρ με πλοία, σκάφη ή άλλα μέσα— καθώς δεν υπάρχει καμία χερσαία σύνδεση μεταξύ της Θέουτα και της ηπειρωτικής Ευρώπης!

Μαζί με τη γειτονική Μελίγια (Melilla), η Θέουτα αποτελεί τον έναν από τους δύο μοναδικούς ευρωπαϊκούς θύλακες στην αφρικανική ήπειρο. Χωρίζεται από το Μαρόκο μέσω ενός τεράστιου, διπλού προστατευτικού φράχτη ύψους 6 μέτρων, ο οποίος εκτείνεται σε μήκος 8,4 χιλιομέτρων και αποτελεί το επίσημο χερσαίο σύνορο της Ισπανίας με το Μαρόκο.

Ιστορία: Γιατί η Θέουτα ανήκει στην Ισπανία;

Η παρουσία μιας ισπανικής πόλης στην Αφρική δεν είναι τυχαία, αλλά το αποτέλεσμα πέντε αιώνων ιστορίας και αποικιακών ανακατατάξεων. Λόγω της στρατηγικής της θέσης στην είσοδο της Μεσογείου, η πόλη άλλαξε πολλά χέρια στο πέρασμα των αιώνων:

• Αρχαιότητα & Μεσαίωνας: Υπήρξε φοινικικός, ρωμαϊκός και βυζαντινός σταθμός, πριν περάσει υπό τον έλεγχο διαφόρων βερβερικών και αραβικών δυναστειών.
• Η Πορτογαλική κατάκτηση (1415): Η σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία της πόλης ξεκινά όταν καταλήφθηκε από τους Πορτογάλους κατά τη διάρκεια της Reconquista.
• Η μετάβαση στην Ισπανία (1640): Όταν η ένωση Ισπανίας και Πορτογαλίας διαλύθηκε, οι κάτοικοι της Θέουτα επέλεξαν να παραμείνουν πιστοί στο στέμμα της Ισπανίας. Η κυριαρχία της Μαδρίτης αναγνωρίστηκε επίσημα από την Πορτογαλία με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 1668.

Όταν το Μαρόκο απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη Γαλλία και την Ισπανία το 1956, απαίτησε την ενσωμάτωση της Θέουτα και της Μελίγια στα εδάφη του. Η Ισπανία αρνήθηκε κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι οι πόλεις αυτές αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ισπανικού κράτους αιώνες πριν δημιουργηθεί το σύγχρονο Βασίλειο του Μαρόκου, και ότι οι κάτοικοί τους είναι Ισπανοί πολίτες με πλήρη δικαιώματα.

Το χρονικό της κρίσης: Η νέα θαλάσσια διαδρομή

Η μαζική είσοδος χιλιάδων ανθρώπων —κυρίως από το Μαρόκο και την Αλγερία— αιφνιδίασε τις ισπανικές Αρχές, καθώς οι μετανάστες ακολούθησαν μια εντελώς διαφορετική τακτική από αυτή που χρησιμοποιούνταν μέχρι σήμερα.

Αντί να επιχειρήσουν να σκαρφαλώσουν τον πάνοπλο και επικίνδυνο φράχτη της ξηράς, χιλιάδες άνθρωποι εκμεταλλεύτηκαν τη γεωγραφία της περιοχής. Παρέκαμψαν τα χερσαία σύνορα και ακολούθησαν τη θαλάσσια διαδρομή, κολυμπώντας κατά μήκος της ακτογραμμής από τις γειτονικές μαροκινές παραλίες μέχρι να πατήσουν τις ισπανικές ακτές της Θέουτα.

Η κατάσταση προκάλεσε άμεσο συναγερμό στη Μαδρίτη. Η ισπανική κυβέρνηση ενίσχυσε άμεσα την παρουσία της αστυνομίας και του στρατού, ενώ ειδικές δυνάμεις εστάλησαν εσπευσμένα από την ηπειρωτική Ισπανία (δηλαδή από την Ευρώπη) με σκοπό να σφραγίσουν τις ακτές και να αποτρέψουν περαιτέρω εισροές.

Στο επίκεντρο η απόφαση-«μαγνήτης» του Ανώτατου Δικαστηρίου

Πίσω από αυτή την ξαφνική μαζική κινητοποίηση δεν κρύβεται μόνο η απελπισία των ανθρώπων, αλλά και μια πρόσφατη, κρίσιμη νομική εξέλιξη. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται μια νέα απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία διαφοροποιεί ριζικά τη μεταχείριση των μεταναστών ανάλογα με τον τρόπο εισόδου τους στη χώρα.

Μέχρι πρότινος, όσοι επιχειρούσαν να περάσουν τον φράχτη από τη στεριά έρχονταν αντιμέτωποι με τις λεγόμενες «επαναπροωθήσεις στο θερμό» (devoluciones en caliente), δηλαδή την άμεση επιστροφή τους στο Μαρόκο χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Ωστόσο, η νέα δικαστική απόφαση ορίζει ότι όσοι φτάνουν σε ισπανικό έδαφος μέσω θαλάσσης υπάγονται σε διαφορετικό νομικό καθεστώς, το οποίο τους δίνει το δικαίωμα καταγραφής, νομικής εκπροσώπησης και εξέτασης αιτήματος ασύλου. Αυτό το νομικό παράθυρο λειτούργησε ως «μαγνήτης», ωθώντας χιλιάδες ανθρώπους να ρισκάρουν τη ζωή τους στο νερό προκειμένου να εξασφαλίσουν τη νόμιμη παραμονή τους σε ισπανικό έδαφος.

Η Θέουτα παραμένει ένα μοναδικό γεωπολιτικό «ηφαίστειο» — μια ευρωπαϊκή πόλη στην Αφρική, όπου τα σύνορα δύο κόσμων απέχουν ελάχιστα, αλλά ο δρόμος προς την ίδια την ευρωπαϊκή ήπειρο απαιτεί ακόμα ένα μεγάλο θαλάσσιο ταξίδι.