Πέρασαν 5 χρόνια: Σαν σήμερα (30/10) το 2020 ο φονικός σεισμός που έπληξε Σάμο και Σμύρνη – 117 νεκροί και 1000 τραυματίες

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σαν σήμερα, στις 30 Οκτωβρίου 2020, το Αιγαίο Πέλαγος έγινε η θλιβερή ζώνη σύγκρουσης δύο χωρών, της Ελλάδας και της Τουρκίας, ενωμένων από τον κοινό εφιάλτη του Εγκέλαδου. Στη 13:51 (ώρα Ελλάδος) εκδηλώθηκε μια πολύ ισχυρή σεισμική δόνηση μεγέθους, 7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, με επίκεντρο τον υποθαλάσσιο χώρο βόρεια της Σάμου.

Ο σεισμός, που προκλήθηκε από τη διάρρηξη ενός κανονικού ρήγματος με διεύθυνση Δυτική-Ανατολική, έγινε αισθητός σε ένα ευρύ φάσμα περιοχών, φτάνοντας μέχρι την Αττική και τα δυτικά παράλια της Τουρκίας, αλλά οι επιπτώσεις του ήταν καταστροφικές για τη Σάμο και την περιοχή της Σμύρνης.Η τραγωδία αυτή υπενθύμισε με τον πλέον οδυνηρό τρόπο την εγγύτητα και την κοινή γεωλογική μοίρα των δύο λαών, καθώς ο αριθμός των θυμάτων έφτασε συνολικά τους 117 (115 στην Τουρκία και δύο στην Ελλάδα), ενώ οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 1.000.

Η θλίψη της Σάμου και το τσουνάμι

Στην Ελλάδα, η πληγείσα περιοχή ήταν κυρίως η Σάμος, όπου η σεισμική δόνηση ήταν ιδιαίτερα ισχυρή και είχε διάρκεια άνω των 15 δευτερολέπτων. Η μεγαλύτερη απώλεια για το νησί ήταν ο άδικος χαμός δύο εφήβων, ηλικίας 15 και 17 ετών, οι οποίοι καταπλακώθηκαν από ένα ξαφνικά κατέρρευσαν τοίχο την ώρα που επέστρεφαν από το σχολείο τους στο Βαθύ. Αυτός ο τραγικός θάνατος σκόρπισε θλίψη σε όλη την Ελλάδα.

Οι υλικές καταστροφές στη Σάμο ήταν εκτεταμένες, εστιάζοντας κυρίως στα παλαιά κτίρια και τις υποδομές του βόρειου τμήματος. Στο Καρλόβασι κατέρρευσε τμήμα του ιστορικού ναού της Θεοτόκου και τα παλιά βυρσοδεψία υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Ζημιές σημειώθηκαν επίσης στο λιμάνι στο Βαθύ, στον ναό της Ευαγγελιστρίας, και καταγράφηκαν γεωτεχνικές αστοχίες και κατολισθήσεις στο οδικό δίκτυο της Ικαρίας και της Σάμου.

Πέρα από τους σεισμικούς κλυδωνισμούς, ο σεισμός προκάλεσε ένα μίνι τσουνάμι, το οποίο έπληξε τις βόρειες και ανατολικές ακτές της Σάμου λίγα λεπτά μετά τον κύριο σεισμό. Στο Βαθύ, το τσουνάμι προχώρησε σε βάθος περίπου 120 μέτρων εντός της ξηράς, παρασύροντας αυτοκίνητα, προκαλώντας καταστροφές σε καταστήματα και εμπορεύματα, και δημιουργώντας ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο για τα ελληνικά δεδομένα. Μάλιστα, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, ο σεισμός προκάλεσε μόνιμη ανύψωση του βόρειου τμήματος του νησιού κατά 18-25 εκατοστά, φαινόμενο που αποδεικνύει τη δραματική παραμόρφωση του φλοιού.

Η καταστροφή στη Σμύρνη

Στην τουρκική πλευρά του Αιγαίου, η καταστροφή ήταν πολύ πιο εκτεταμένη και αιματηρή, κυρίως στην περιοχή της Σμύρνης (Izmir), μια πόλη με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα και πολυώροφες κατασκευές. Ενώ ο σεισμός είχε μέγεθος περίπου 7.0 Ρίχτερ, ο θλιβερός απολογισμός έφτασε τους 115 νεκρούς και τους 1.034 τραυματίες, με εκατοντάδες άτομα να ανασύρονται από τα συντρίμμια.

Η τραγωδία στη Σμύρνη, και ειδικά στην περιοχή Μπαϊρακλί (Bayrakli), αποδόθηκε κυρίως στην κατάρρευση πολυώροφων κτιρίων κατοικιών. Παρά το γεγονός ότι ο σεισμός δεν ήταν ούτε ο μεγαλύτερος ούτε ο κοντινότερος στη Σμύρνη, η κακή ποιότητα κατασκευής και τα τοπικά φαινόμενα ενίσχυσης των σεισμικών κυμάτων (λόγω γεωλογικών συνθηκών – basin effects) ήταν καθοριστικά για την ισοπέδωση των κτιρίων, μετατρέποντας τις κατοικίες σε θανάσιμες παγίδες. Η εικόνα πολυκατοικιών να έχουν ισοπεδωθεί, σόκαρε την παγκόσμια κοινή γνώμη και έθεσε επί τάπητος το ζήτημα της αντισεισμικής θωράκισης και της τήρησης των κανονισμών στην Τουρκία.

Η ανάγκη για συνεργασία

Ο σεισμός της 30ης Οκτωβρίου 2020, εκτός από τον πόνο, ανέδειξε και την ανθρώπινη αλληλεγγύη μεταξύ των δύο χωρών, παρά τις πολιτικές εντάσεις. Υπήρξαν στιγμές συγκίνησης όπου Έλληνες και Τούρκοι πολίτες εξέφρασαν αμοιβαία τη στήριξή τους, υπενθυμίζοντας ότι μπροστά στην οργή της φύσης, οι λαοί του Αιγαίου μοιράζονται κοινή μοίρα και έχουν ανάγκη συνεργασίας στην αντισεισμική προστασία και τη διαχείριση κρίσεων.

Ο σεισμός, ο οποίος χαρακτηρίστηκε επίσημα ως «καταστροφικός» (επίπεδο VIII της κλίμακας Μερκάλι), αποτέλεσε ένα ιστορικό μάθημα για την ανάγκη ενίσχυσης των υποδομών και την αδιάκοπη προσπάθεια για βελτίωση του αντισεισμικού σχεδιασμού και προστασίας σε όλη την ευρύτερη περιοχή του Ανατολικού Αιγαίου.