Σαν σήμερα 3 Ιουνίου 1941: Οι ναζί κατακτητές καταστρέφουν το χωριό Κάνδανος της Κρήτης

Η αντίσταση των Κρητικών κατά τη Μάχη της Κρήτης απέναντι στις ναζιστικές δυνάμεις υπήρξε ιδιαίτερα σφοδρή και αιματηρή, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στην ιστορία της Κατοχής. Η σκληρή αυτή αντίσταση προκάλεσε την έντονη οργή των Γερμανών, η οποία εκδηλώθηκε με βίαια αντίποινα σε ολόκληρο το νησί. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και σκοτεινά παραδείγματα αποτελεί η περίπτωση της Κανδάνου στα Χανιά, η οποία στις 3 Ιουνίου 1941 ισοπεδώθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, σε ένα από τα πλέον γνωστά εγκλήματα πολέμου των Ναζί στην Ελλάδα.

Λίγες μόλις ημέρες μετά την κατάληψη της Κρήτης, οι γερμανικές δυνάμεις προσπάθησαν να καταλάβουν την περιοχή της Κανδάνου, η οποία θεωρήθηκε στρατηγικής σημασίας λόγω της θέσης της στο οδικό δίκτυο των Χανίων. Στις 23 Μαΐου 1941, ένα μηχανοκίνητο γερμανικό απόσπασμα επιχείρησε να εισέλθει στο χωριό, όμως συνάντησε σθεναρή αντίσταση από τους κατοίκους και τους ντόπιους μαχητές, οι οποίοι, παρά την έλλειψη οργανωμένου οπλισμού, κατάφεραν να απωθήσουν τις δυνάμεις κατοχής. Η απρόσμενη αυτή εξέλιξη προκάλεσε έντονη αντίδραση στη γερμανική στρατιωτική διοίκηση, που δεν είχε συνηθίσει τέτοιες απώλειες σε τέτοια κλίμακα.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Δύο ημέρες αργότερα, οι γερμανικές δυνάμεις επανήλθαν στην περιοχή με σημαντικά ενισχυμένες μονάδες, επιβάλλοντας πλήρη στρατιωτικό έλεγχο. Οι Κρητικοί μαχητές, αντιλαμβανόμενοι τη δυσμενή ισορροπία δυνάμεων, αποσύρθηκαν στα γύρω ορεινά, ωστόσο το τίμημα για τις προηγούμενες συγκρούσεις ήταν ήδη βαρύ: κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων οι γερμανικές απώλειες υπολογίζονται σε περίπου 25 στρατιώτες, γεγονός που όξυνε περαιτέρω το κλίμα αντεκδίκησης.

Στο ευρύτερο πλαίσιο των αντιποίνων, και μετά από αντίστοιχες σκληρές επιχειρήσεις σε άλλα χωριά της περιοχής, οι γερμανικές δυνάμεις προχώρησαν στην ολοκληρωτική καταστροφή της Κανδάνου στις 3 Ιουνίου 1941. Το χωριό πυρπολήθηκε, τα σπίτια ισοπεδώθηκαν και μεγάλο μέρος του πληθυσμού εκτελέστηκε, με τον αριθμό των θυμάτων να φτάνει περίπου τους 180 κατοίκους. Η Κάνδανος ουσιαστικά σβήστηκε από τον χάρτη, ως πράξη παραδειγματισμού και αντιποίνων για την αντίσταση των κατοίκων.

Οι γερμανικές αρχές άφησαν πίσω τους και χαρακτηριστικές πινακίδες που ανακοίνωναν την καταστροφή του χωριού «προς εξιλασμόν» για τις απώλειες των στρατευμάτων τους, απαγορεύοντας ταυτόχρονα την ανοικοδόμηση και την πρόσβαση στην περιοχή υπό την απειλή θανατικής ποινής. Η ενέργεια αυτή καταγράφεται ως ένα από τα πιο σκληρά αντίποινα των ναζιστικών δυνάμεων στην Κρήτη, ενταγμένη στο γενικότερο πλαίσιο τρομοκράτησης του άμαχου πληθυσμού κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Η ευθύνη για τις επιχειρήσεις αυτές αποδόθηκε στον στρατηγό Κουρτ Στούντεντ, ο οποίος καταδικάστηκε μεταπολεμικά για εγκλήματα πολέμου, αν και η ποινή του ήταν ιδιαίτερα μικρή σε σχέση με τη βαρύτητα των γεγονότων και δεν εξέτισε μεγάλο μέρος της. Το τραγικό αυτό κεφάλαιο της ιστορίας της Κρήτης παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της βαρβαρότητας των αντιποίνων στην Κατοχή και της βαριάς θυσίας των τοπικών κοινωνιών.