Σαν σήμερα, 25 Μαΐου 1834: Η δίκη που στιγμάτισε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος – Όταν ο Κολοκοτρώνης καταδικάστηκε σε θάνατο
Η 25η Μαΐου του 1834 αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές και αμφιλεγόμενες ημερομηνίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Σαν σήμερα, εκείνη την ημέρα, δύο από τις σημαντικότερες μορφές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Δημήτριος Πλαπούτας, κρίθηκαν ένοχοι για εσχάτη προδοσία και καταδικάστηκαν σε θάνατο από το ίδιο το ελληνικό κράτος που είχαν βοηθήσει να δημιουργηθεί.
Όταν ο Γέρος του Μοριά βρέθηκε κατηγορούμενος για εσχάτη προδοσία
Η υπόθεση αυτή δεν υπήρξε απλώς μία δικαστική διαμάχη. Ήταν ένα γεγονός βαθιά πολιτικό, που αποκάλυψε τις συγκρούσεις, τα πάθη και τις αντιθέσεις της πρώτης περιόδου μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας. Μια εποχή κατά την οποία το νεοσύστατο κράτος προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια του, ενώ ταυτόχρονα βρισκόταν παγιδευμένο ανάμεσα σε ξένες επιρροές, εσωτερικές αντιπαλότητες και αγώνες εξουσίας.
Μετά τη δολοφονία του Ιωάννης Καποδίστριας το 1831, η χώρα βυθίστηκε σε πολιτική αστάθεια. Λίγο αργότερα, στον ελληνικό θρόνο τοποθετήθηκε ο νεαρός Βαυαρός πρίγκιπας Όθωνας, ο οποίος λόγω ηλικίας κυβερνούσε μέσω της βαυαρικής Αντιβασιλείας. Η νέα διοίκηση επιχείρησε να οργανώσει το κράτος σύμφωνα με ευρωπαϊκά πρότυπα, όμως οι σχέσεις της με πολλούς από τους αγωνιστές της Επανάστασης ήταν ιδιαίτερα τεταμένες. Οι παλιοί οπλαρχηγοί θεωρούσαν ότι παραγκωνίζονταν από τη νέα εξουσία, ενώ η Αντιβασιλεία αντιμετώπιζε αρκετούς από αυτούς με καχυποψία, θεωρώντας τους πιθανή απειλή για τη σταθερότητα του κράτους.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό πολιτικό κλίμα, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Δημήτριος Πλαπούτας βρέθηκαν στο στόχαστρο. Και οι δύο συνδέονταν πολιτικά με το λεγόμενο «ρωσικό κόμμα» και θεωρούνταν πρόσωπα με ισχυρή επιρροή στον λαό και στον στρατιωτικό κόσμο. Τον Σεπτέμβριο του 1833 συνελήφθησαν με την κατηγορία ότι συμμετείχαν σε συνωμοσία εναντίον της Αντιβασιλείας, με στόχο – σύμφωνα με το κατηγορητήριο – την ανατροπή του καθεστώτος και την πρόκληση πολιτικής αναταραχής. Μαζί τους κατηγορήθηκαν και άλλοι αγωνιστές της Επανάστασης.
VIRAL
Η δίκη που ακολούθησε στο Ναύπλιο έμελλε να μείνει στην ιστορία όχι μόνο για το αποτέλεσμά της αλλά και για τις έντονες αμφισβητήσεις που προκάλεσε. Από την πρώτη στιγμή, πολλοί υποστήριξαν ότι η διαδικασία είχε πολιτικό χαρακτήρα και ότι τα στοιχεία εναντίον των κατηγορουμένων δεν επαρκούσαν για μια τόσο βαριά καταδίκη. Στην απολογία του, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στάθηκε απέναντι στους δικαστές με αξιοπρέπεια και ψυχραιμία. Όταν ρωτήθηκε για το επάγγελμά του, η απάντησή του έμεινε στην ιστορία και αποτυπώνει μέχρι σήμερα τη δραματικότητα εκείνης της στιγμής.
Ο Γέρος του Μοριά φέρεται να δήλωσε πως υπήρξε στρατιώτης σε όλη του τη ζωή, κρατώντας επί δεκαετίες το όπλο για την πατρίδα. Ήταν μια φράση που συμβόλιζε την πικρή ειρωνεία της εποχής: ο άνθρωπος που είχε γίνει σύμβολο της Ελληνικής Επανάστασης βρισκόταν τώρα κατηγορούμενος ως προδότης από το ίδιο το ελληνικό κράτος. Τελικά, η πλειοψηφία του δικαστηρίου αποφάσισε την επιβολή της θανατικής ποινής τόσο στον Κολοκοτρώνη όσο και στον Πλαπούτα. Η απόφαση προκάλεσε σοκ και μεγάλες αντιδράσεις στην ελληνική κοινωνία.
Καθοριστικό ρόλο στην ιστορική διάσταση της υπόθεσης έπαιξαν δύο δικαστές: ο Αναστάσιος Πολυζωίδης και ο Γεώργιος Τερτσέτης. Οι δύο άνδρες αρνήθηκαν να υπογράψουν την καταδικαστική απόφαση, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για την ενοχή των κατηγορουμένων. Η στάση τους θεωρήθηκε πράξη μεγάλης γενναιότητας, καθώς ήρθαν σε ανοιχτή σύγκρουση με την εξουσία της εποχής. Η άρνησή τους είχε σοβαρές συνέπειες: απομακρύνθηκαν από τις θέσεις τους και διώχθηκαν δικαστικά, αν και αργότερα αθωώθηκαν και δικαιώθηκαν στη συνείδηση της ιστορίας.
Διαβάστε επίσης
Παρά τη θανατική καταδίκη, η εκτέλεση των δύο αγωνιστών δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Η ποινή μετατράπηκε τελικά σε πολυετή κάθειρξη, ενώ λίγους μήνες αργότερα, μετά την ενηλικίωση του Όθωνα, δόθηκε χάρη και οι δύο άνδρες αποφυλακίστηκαν. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης επέστρεψε στη δημόσια ζωή και αργότερα υπηρέτησε ως σύμβουλος του βασιλιά. Ωστόσο, η δίκη του 1834 παρέμεινε ένα από τα πιο τραυματικά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
0 ΣΧΟΛΙΑ