ΑΡΧΙΚΗ LIFE RETROMANIA

Σαν σήμερα, 11 Φεβρουαρίου 1990: Το πρώτο βήμα ενός γίγαντα – Η μέρα που ο Νέλσον Μαντέλα γκρέμισε τα τείχη του Απαρτχάιντ

Νέλσον Μαντέλα
Ο Νέλσον Μαντέλα ήταν και πάλι ελεύθερος μετά από 27 χρόνια, 6 μήνες και 6 ημέρες αιχμαλωσίας
Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ήταν ένα ηλιόλουστο απόγευμα της 11ης Φεβρουαρίου 1990, όταν ο χρόνος στη Νότια Αφρική, και μαζί του ολόκληρος ο πλανήτης, φάνηκε να σταματά για μερικά δευτερόλεπτα. Στην πύλη των φυλακών Βίκτορ Φέρστερ, έξω από το Κέιπ Τάουν, οι κάμερες των διεθνών ειδησεογραφικών δικτύων ήταν στραμμένες σε ένα σημείο που για σχεδόν τρεις δεκαετίες αποτελούσε το απόλυτο σύμβολο του «τσιμεντένιου σκοταδιού». Όταν οι βαριές πόρτες άνοιξαν και ένας ψηλός, αδύνατος άνδρας με γκρίζα μαλλιά και ένα πλατύ, γαλήνιο χαμόγελο βγήκε στο φως, κρατώντας το χέρι της συζύγου του Γουίνι και υψώνοντας τη γροθιά του στον αέρα, η ιστορία δεν γύρισε απλώς σελίδα άλλαξε ολόκληρο το βιβλίο της. Ο Νέλσον Μαντέλα ήταν και πάλι ελεύθερος μετά από 27 χρόνια, 6 μήνες και 6 ημέρες αιχμαλωσίας, και μαζί του απελευθερωνόταν η ελπίδα μιας ολόκληρης φυλής που είχε μάθει να ζει με την μπότα του ρατσισμού στο λαιμό της.

Νέλσον Μαντέλα και σύζυγος Γουίνι
Υψώνοντας την γροθιά του ψηλά μαζί με την σύζυγο του

Η σιωπή που αντηχούσε πιο δυνατά από τις κραυγές

Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της κοσμογονίας που συντελέστηκε εκείνη την Κυριακή, πρέπει να αναλογιστεί τι αντιπροσώπευε ο Μαντέλα για το καθεστώς του Απαρτχάιντ. Για την λευκή μειοψηφία που κυβερνούσε με σιδηρά πυγμή, ο κρατούμενος με τον αριθμό 46664 ήταν ένας επικίνδυνος τρομοκράτης, ένας κομμουνιστής επαναστάτης που έπρεπε να ξεχαστεί στα βάθη των φυλακών του Ρόμπεν Άιλαντ.

Αποφυλάκιση του από τις φυλακές Βίκτορ Βέστερ
Ο Νέλσον Μαντέλα μετά την αποφυλάκιση του από τις φυλακές Βίκτορ Βέστερ

Ωστόσο, η στρατηγική της απομόνωσης λειτούργησε αντίστροφα. Όσο περισσότερο τον έκρυβαν, τόσο πιο φωτεινό γινόταν το σύμβολο του. Ο Μαντέλα έγινε η φωνή εκείνων που δεν είχαν φωνή, η προσωποποίηση της εναντίωσης σε ένα σύστημα που χώριζε τους ανθρώπους με βάση το χρώμα του δέρματός τους, απαγορεύοντας στους μαύρους ακόμη και να περπατούν στα ίδια πεζοδρόμια με τους λευκούς. Η φυλάκιση του δεν τον αποδυνάμωσε τον μετέτρεψε σε μια ηθική δύναμη που καμία κυβέρνηση, όσο ισχυρή κι αν ήταν σε όπλα, δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει.

Το πολιτικό πόκερ και η διορατικότητα του Ντε Κλερκ

Η απελευθέρωση δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία, αλλά ήταν το αποτέλεσμα ενός επίπονου και μυστικού πολιτικού παζαριού που κράτησε χρόνια. Η Νότια Αφρική στα τέλη της δεκαετίας του ’80 βρισκόταν στα πρόθυρα ενός γενικευμένου εμφυλίου πολέμου και υπό το βάρος εξοντωτικών διεθνών κυρώσεων. Ο τότε πρόεδρος Φρεντερίκ ντε Κλερκ, ένας άνθρωπος που προερχόταν από τα σπλάχνα του συντηρητικού κατεστημένου, κατάλαβε ότι η διατήρηση του Απαρτχάιντ ήταν μια μάχη χαμένη από χέρι. Η απόφαση του να νομιμοποιήσει το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC) και να απελευθερώσει τον Μαντέλα ήταν μια πράξη επιβίωσης για τη χώρα. Στις συναντήσεις τους πριν την αποφυλάκιση, ο Στάλιν της Αφρικής, όπως τον αποκαλούσαν κάποιοι ειρωνικά, και ο οραματιστής Μαντέλα, κατάφεραν να χτίσουν μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού. Ο Μαντέλα δεν ζήτησε εκδίκηση, αλλά δικαιοσύνη και συμφιλίωση, μια στάση που εξέπληξε ακόμη και τους πιο ορκισμένους εχθρούς του.

Ομιλία μετά την αποφυλάκιση του
Ομιλία Νέλσον Μαντέλα

Η ομιλία που καθόρισε το πεπρωμένο ενός έθνους

Λίγες ώρες μετά την έξοδο του από τη φυλακή, ο Μαντέλα στάθηκε στο μπαλκόνι του Δημαρχείου του Κέιπ Τάουν μπροστά σε ένα ανθρώπινο ποτάμι δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων. Τα λόγια του δεν ήταν λόγια μίσους, αλλά ένα προσκλητήριο για την οικοδόμηση μιας νέας, δημοκρατικής και πολυφυλετικής Νότιας Αφρικής. Με μια φωνή σταθερή και γεμάτη αξιοπρέπεια, δήλωσε ότι ο αγώνας συνεχίζεται, αλλά τόνισε ότι η ειρήνη είναι ο μόνος δρόμος. Η εικόνα του Μαντέλα να φοράει τα γυαλιά του και να διαβάζει το χειρόγραφο του, το οποίο είχε προετοιμάσει προσεκτικά μέσα στο κελί του, έγινε το ορόσημο της μετάβασης από τη βία στον διάλογο. Εκείνο το βράδυ, ο πλανήτης δεν είδε έναν άνθρωπο που λύγισε από την κακουχία, αλλά έναν ηγέτη που ήταν έτοιμος να οδηγήσει τον λαό του στη «γη της επαγγελίας» της ισότητας.

Μια κληρονομιά που ξεπερνά τα σύνορα

Η 11η Φεβρουαρίου 1990 ήταν η αρχή του τέλους για το Απαρτχάιντ, το οποίο κατέρρευσε επίσημα λίγα χρόνια αργότερα, οδηγώντας στις πρώτες δημοκρατικές εκλογές του 1994 και στην εκλογή του Μαντέλα στην προεδρία της χώρας. Η κληρονομιά του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα στενά γεωγραφικά όρια της Νότιας Αφρικής. Η απελευθέρωση του δίδαξε στην ανθρωπότητα ότι η υπομονή, η επιμονή στις αρχές και η ικανότητα να συγχωρείς τον εχθρό σου είναι τα πιο ισχυρά όπλα απέναντι στην τυραννία. Ο Μαντέλα απέδειξε ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει την ιστορία, όχι με τη βία, αλλά με το παράδειγμα της ίδιας του της ζωής. Σήμερα, 36 χρόνια μετά εκείνη την ιστορική ημέρα, η γροθιά του Μαντέλα παραμένει υψωμένη στη μνήμη μας, υπενθυμίζοντας ότι κανένα τείχος, όσο ψηλό κι αν είναι, δεν μπορεί να κρατήσει φυλακισμένο το πνεύμα της ελευθερίας για πάντα.

0 ΣΧΟΛΙΑ

Προσθήκη Σχόλιου