Διδώ Σωτηρίου: Η Μικρασιάτισσα που αφηγήθηκε τα δεινά του ελληνισμού – Φεύγει, σαν σήμερα (23/09/2004), από τη ζωή

Σαν σήμερα, 23 Σεπτεμβρίου 2004, έφυγε από τη ζωή η Διδώ Σωτηρίου, μια από τις κορυφαίες μορφές της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας. Με το έργο της, που συνδυάζει τον ρεαλισμό με την προσωπική μαρτυρία, κατάφερε να αποτυπώσει τις πιο δραματικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, από τη Μικρασιατική Καταστροφή έως τον Εμφύλιο.

Η Διδώ Σωτηρίου γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1909 στο Αϊδίνιο της Μικράς Ασίας, σε μια εύπορη οικογένεια. Από το 1914 η οικογένειά της μετακόμισε στη Σμύρνη, όπου έζησε τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια. Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 ήταν το γεγονός που σημάδεψε ανεξίτηλα τη ζωή της και διαμόρφωσε την πορεία της ως συγγραφέα. Εγκαταστάθηκε ως πρόσφυγας με την οικογένειά της στον Πειραιά και αργότερα στην Αθήνα, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη γαλλική φιλολογία στο Γαλλικό Ινστιτούτο.

Από νωρίς εντάχθηκε στην Αριστερά, ξεκινώντας μια ενεργή δημοσιογραφική και πολιτική δράση. Συνεργάστηκε με προοδευτικά έντυπα της εποχής, όπως το περιοδικό «Νέοι Πρωτοπόροι» και η εφημερίδα «Νέος Κόσμος». Η καριέρα της κορυφώθηκε το 1937 ως ανταποκρίτρια στο Παρίσι, ενώ κατά τη διάρκεια της Κατοχής εργάστηκε στον παράνομο αντιστασιακό Τύπο, μεταξύ άλλων και στον «Ριζοσπάστη», όπου διετέλεσε για ένα διάστημα αρχισυντάκτρια. Αξίζει να σημειωθεί ότι διαγράφηκε από το ΚΚΕ λόγω των απόψεών της για το «Μακεδονικό», οι οποίες δεν συμβάδιζαν με την τότε κομματική γραμμή.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η συγγραφική της πορεία και τα «Ματωμένα Χώματα»

Το συγγραφικό έργο της Διδώς Σωτηρίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τα βιώματά της και τις ιστορικές περιόδους που έζησε. Το 1959 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Οι νεκροί περιμένουν», στο οποίο αποτύπωσε τον πόνο και την καταστροφή της πατρίδας της, του Αϊδινίου.

Το 1962, όμως, έγραψε το έργο που την καθιέρωσε ως μία από τις σημαντικότερες φωνές της ελληνικής πεζογραφίας: τα «Ματωμένα Χώματα». Το βιβλίο, που βασίζεται σε πραγματικές μαρτυρίες, αφηγείται τη συγκλονιστική ιστορία του Μανώλη Αξιώτη, ενός Έλληνα της Μικράς Ασίας, αναδεικνύοντας τις περιπέτειες και την οριστική του εκρίζωση μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το έργο μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, ενώ η τουρκική του έκδοση το 1970 προκάλεσε σοκ και συντάραξε συνειδήσεις, παρά την αρχική απαγόρευση. Το 1983, το βιβλίο, μαζί με το συνολικό της έργο, τιμήθηκε με το Βραβείο Ιπεκτσί για την προσφορά του στην Ελληνοτουρκική φιλία.

Η συγγραφική της παραγωγή συνεχίστηκε με έργα εξίσου σημαντικά:

• «Η Εντολή» (1976): Ένα μυθιστόρημα βασισμένο στην υπόθεση του Νίκου Μπελογιάννη, όπου η αδελφή της Διδώς, Έλλη Παππά, ήταν συγκατηγορούμενη.
• «Κατεδαφιζόμεθα» (1982): Ένα έργο που παρουσιάζει την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της Ελλάδας των μεταπολεμικών χρόνων.

Άλλα αξιόλογα έργα της ήταν το χρονικό «Ηλέκτρα» (1961), αφιερωμένο στην ηρωίδα της Εθνικής Αντίστασης Ηλέκτρα Αποστόλου, και το δοκίμιο «Η Μικρασιατική Καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο» (1975).

Διακρίσεις και μνήμη

Η Διδώ Σωτηρίου αναγνωρίστηκε για την προσφορά της στη λογοτεχνία με πλήθος βραβείων και διακρίσεων. Τιμήθηκε με το Ειδικό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (1989), το Βραβείο της Τάξεως Γραμμάτων και Καλών Τεχνών της Ακαδημίας Αθηνών (1990) και το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος (1995).

Η Διδώ Σωτηρίου έφυγε από τη ζωή στις 23 Σεπτεμβρίου 2004, σε ηλικία 95 ετών. Παρά το γεγονός ότι δεν απέκτησε δικά της παιδιά, μεγάλωσε σαν δικό της τον ανιψιό της, Νίκο Μπελογιάννη, γιο της αδελφής της, Έλλης Παππά.

Προς τιμήν της, η Εταιρεία Συγγραφέων, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος, θέσπισε το βραβείο «Διδώ Σωτηρίου», το οποίο απονέμεται σε συγγραφέα που με το έργο του προάγει την επικοινωνία μεταξύ των λαών και των πολιτισμών.

Η Διδώ Σωτηρίου ήταν κάτι περισσότερο από μια συγγραφέας. Ήταν μια ακούραστη δημοσιογράφος, μια αγωνίστρια, και μια βαθιά ευαίσθητη ψυχή που κατάφερε να μετατρέψει τον προσωπικό και συλλογικό πόνο σε τέχνη. Το έργο της παραμένει επίκαιρο, καθώς μας υπενθυμίζει τη σημασία της μνήμης και την αξία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απέναντι στις φρικαλεότητες της ιστορίας.