Σαν σήμερα, 23 Σεπτεμβρίου 1863: Η Ιόνιος Βουλή αποφασίζει ομόφωνα την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η 23η Σεπτεμβρίου 1863 δεν ήταν απλώς μια ημερομηνία, αλλά το επιστέγασμα μιας μακράς, επίπονης πορείας. Η ομόφωνη απόφαση της Ιονίου Βουλής για την Ένωση με την Ελλάδα σηματοδότησε την πρώτη μεγάλη επέκταση των συνόρων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και την ολοκλήρωση ενός εθνικού πόθου που είχε τις ρίζες του βαθιά στους αγώνες των Επτανησίων.

Για σχεδόν μισό αιώνα, από το 1815, τα Επτάνησα βρίσκονταν υπό το καθεστώς του “Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων“, ενός de facto βρετανικού προτεκτοράτου. Παρόλο που η βρετανική διοίκηση έφερε κάποια στοιχεία τάξης και ανάπτυξης, η εθνική συνείδηση των Επτανησίων, που είχε καλλιεργηθεί από την Επτανησιακή Σχολή και τον επαναστατικό αναβρασμό της περιόδου, δεν έπαψε ποτέ να ζητά την ένωση με το μητρικό κράτος.

Η πορεία προς την Ένωση ήταν γεμάτη αναταραχές. Οι ριζοσπάστες Επτανήσιοι αγωνίζονταν αδιάκοπα κατά της βρετανικής κυριαρχίας, διοργανώνοντας εξεγέρσεις, διαδηλώσεις και πολιτικές πιέσεις. Οι Βρετανοί, από την πλευρά τους, προσπαθούσαν να καταπνίξουν το κίνημα, συχνά με σκληρότητα, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσαν να διατηρήσουν τα νησιά, τα οποία αποτελούσαν σημαντικό στρατηγικό σημείο στη Μεσόγειο, ειδικά πριν την εδραίωση της Μάλτας ως ναυτικής βάσης.

Το διπλωματικό παζάρι και ο νέος Βασιλιάς

Το κλειδί για την επίλυση του Ιονίου Ζητήματος δόθηκε από μια εντελώς διαφορετική πολιτική εξέλιξη στην ηπειρωτική Ελλάδα. Το 1862, ο βασιλιάς Όθωνας ανατράπηκε, και ο ελληνικός λαός κλήθηκε να επιλέξει νέο μονάρχη. Ο πρίγκιπας Άλφρεντ, δεύτερος γιος της βασίλισσας Βικτωρίας, αναδείχθηκε ως ο επικρατέστερος υποψήφιος σε ένα ανεπίσημο δημοψήφισμα, με την ελπίδα ότι η Αγγλία, ως ένδειξη καλής θέλησης, θα παραχωρούσε τα Επτάνησα.

Αν και οι Μεγάλες Δυνάμεις απέρριψαν την επιλογή αυτή, καθώς ο Άλφρεντ ανήκε σε βασιλικό οίκο που είχε ήδη τον βρετανικό θρόνο, η Αγγλία αποφάσισε να αξιοποιήσει την κατάσταση. Ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για διπλωματικό ελιγμό: να παραχωρήσει τα Επτάνησα στο ελληνικό κράτος ως «δώρο» για τον νέο βασιλιά, ενισχύοντας έτσι την επιρροή της στην περιοχή. Έτσι, ορίστηκε ως νέος βασιλιάς ο 17χρονος Δανός πρίγκιπας Γεώργιος Α’, μέλος του οίκου των Γκλύξμπουργκ και συγγενής της βρετανικής βασιλικής οικογένειας.

Η παραχώρηση των νησιών, ωστόσο, δεν ήταν μια απλή πράξη γενναιοδωρίας. Τα Επτάνησα είχαν γίνει ένα ακριβό και δύσκολο βάρος για τη βρετανική κυβέρνηση, η οποία είχε πλέον εξασφαλίσει τη Μάλτα ως κύριο λιμάνι στη Μεσόγειο. Η απλή παραχώρηση, υπό το πρόσχημα του «δώρου», έλυνε ένα διπλωματικό πρόβλημα και δημιουργούσε έναν αγγλόφιλο βασιλιά στο τιμόνι της Ελλάδας.

Η ιστορική απόφαση στη Βουλή της Κέρκυρας

Το τελικό βήμα για την Ένωση έπρεπε να γίνει από την ίδια την Ιόνιο Βουλή. Η 13η Βουλή της Επτανήσου συγκλήθηκε ειδικά για αυτό τον σκοπό. Στις 23 Σεπτεμβρίου 1863, η Βουλή, έχοντας πλέον την επίσημη συγκατάθεση της προστάτιδας δύναμης, της Μεγάλης Βρετανίας, συνήλθε για να αποφανθεί για την εθνική αποκατάσταση του Ιονίου Λαού.

Το ψήφισμα, όπως διασώζεται, είναι ένα μνημείο εθνικού φρονήματος:

«Αι νήσοι Κέρκυρα, Κεφαλληνία, Ζάκυνθος, Λευκάς, Ιθάκη, Κύθηρα, Παξοί και τα εξαρτήματα αυτών ενούνται μετά του Βασιλείου της Ελλάδος, όπως εσαεί αποτελώσιν αναπόσπαστον αυτού μέρος εν μια και αδιαιρέρω πολιτεία υπό το Συνταγματικόν Σκήπτρον της Α. Μ. Βασιλέως των Ελλήνων ΓΕΩΡΓΙΟΥ του Α΄ και των διαδόχων Αυτού».

Η απόφαση πάρθηκε με ομόφωνη ψήφο. Κανένας από τους βουλευτές δεν καταψήφισε την Ένωση, δείχνοντας την αταλάντευτη θέληση των Επτανησίων για την ένταξή τους στον εθνικό κορμό. Ήταν η κορύφωση ενός αγώνα που είχε ξεκινήσει δεκαετίες πριν, με πρωτεργάτες τους μεγάλους ριζοσπάστες, και δικαίωση των θυσιών τους.

Η επίσημη παραχώρηση και η κληρονομιά της Ένωσης

Το ομόφωνο ψήφισμα της Ιονίου Βουλής της 23ης Σεπτεμβρίου 1863 ήταν το τελευταίο ουσιαστικό βήμα πριν την επίσημη ολοκλήρωση της Ένωσης. Στις 29 Μαρτίου 1864, υπογράφηκε στο Λονδίνο η τελική συνθήκη μεταξύ της Ελλάδας, της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας. Η επίσημη μεταβίβαση της κυριαρχίας έγινε στις 21 Μαΐου 1864, όταν οι Βρετανοί αποχώρησαν και η ελληνική σημαία υψώθηκε στα Επτάνησα.

Η Ένωση των Επτανήσων υπήρξε ένα γεγονός με τεράστια σημασία για την Ελλάδα. Ήταν η πρώτη εδαφική επέκταση του νεοσύστατου κράτους, και μάλιστα δεν προήλθε από πόλεμο, αλλά από διπλωματικές διαπραγματεύσεις. Τα Επτάνησα, με την πλούσια πολιτιστική τους κληρονομιά και την επαφή τους με την Ευρώπη, έδωσαν μια «ένεση» πνευματικού κεφαλαίου στο βασίλειο. Μοχλοί όπως η Ιόνιος Ακαδημία και η Ιονική Τράπεζα ενσωματώθηκαν, ενώ η πολιτική τους εμπειρία σε συνταγματικούς θεσμούς επηρέασε θετικά την πολιτική ζωή του ελληνικού κράτους.

Το κτίριο της Ιονίου Βουλής, στην Κέρκυρα, όπου ελήφθη η ιστορική απόφαση, στέκει ακόμα ως ένα αρχιτεκτονικό μνημείο αυτής της σπουδαίας στιγμής. Μια μαρμάρινη πλάκα στην είσοδό του υπενθυμίζει σε όλους: «ΕΝ ΤΩ ΑΡΧΑΙΩ ΤΟΥΤΟ ΙΩΝΙΩ ΒΟΥΛΕΥΤΗΡΙΩ Η ΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ… ΕΨΗΦΙΣΕ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΝΗΣΩΝ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΗ 23Η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1863».

Η σημερινή επέτειος τιμά έναν αγώνα που δικαιώθηκε, έναν πόθο που έγινε πραγματικότητα και μια από τις πιο σημαντικές στιγμές στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, που έθεσε τις βάσεις για την περαιτέρω εθνική της ολοκλήρωση.