Η παράδοση του Δημήτρη Κουφουντίνα στις Αρχές: 5 Σεπτεμβρίου 2002, η μέρα που ο «Λουκάς» της 17Ν «έπεσε»

Σαν σήμερα, στις 5 Σεπτεμβρίου του 2002, η Ελλάδα βίωσε μια στιγμή που έμοιαζε με τον επίλογο ενός εφιάλτη που διήρκεσε σχεδόν τρεις δεκαετίες. Ο Δημήτρης Κουφοντίνας, γνωστός στους κύκλους της τρομοκρατίας ως «Λουκάς» και ως ο εκτελεστής της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», παραδόθηκε στις ελληνικές αρχές. Η πράξη αυτή, που συνόδευσε με μια δήλωση ανάληψης της «πολιτικής ευθύνης», σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τη διαβόητη τρομοκρατική ομάδα. Μια ομάδα που, επί 27 χρόνια, είχε σπείρει τον τρόμο, τον θάνατο και την αμφισβήτηση, κρατώντας μια ολόκληρη χώρα σε ομηρία.

Η παράδοση του Δημήτρη Κουφοντίνα δεν ήταν μια τυχαία εξέλιξη. Ήταν το επιστέγασμα μιας εντατικής έρευνας που ξεκίνησε λίγους μήνες νωρίτερα, όταν ένα λάθος έμελλε να αποδειχθεί μοιραίο για την οργάνωση. Στις 29 Ιουνίου 2002, στον Πειραιά, μια αυτοσχέδια βόμβα εξερράγη στα χέρια του Σάββα Ξηρού, ενός από τα πλέον αναγνωρίσιμα μέλη της 17Ν. Η έκρηξη όχι μόνο τραυμάτισε σοβαρά τον Ξηρό, αλλά και έσπασε τον «ασκό του Αιόλου», αποκαλύπτοντας τα πρώτα στοιχεία για την ταυτότητα των μελών της οργάνωσης.

Η Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία, μετά την προσαγωγή του τραυματισμένου Ξηρού, ξεκίνησε έναν αγώνα δρόμου. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, ο κλοιός άρχισε να στενεύει γύρω από τα μέλη της 17Ν. Συνελήφθησαν ο Χριστόδουλος Ξηρός, ο Βασίλης Τζωρτζάτος, ο Ηρακλής Κωστάρης και άλλα άτομα. Η Ελλάδα παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, με τους πολίτες να αδυνατούν να πιστέψουν ότι η οργάνωση που τους κρατούσε σε φόβο για τόσα χρόνια είχε πια αποκαλυφθεί.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

O Σάββας Ξηρός και ο Δημήτρης Κουφοντίνας στα δικαστήρια

Ενώ οι περισσότεροι συνελήφθησαν, ο «Λουκάς» παρέμενε άφαντος. Το κλίμα ήταν ηλεκτρισμένο. Τα μέσα ενημέρωσης είχαν κατακλυστεί από εικασίες για το πού βρισκόταν ο Κουφοντίνας, ο οποίος, ως ο «εγκέφαλος» των επιχειρήσεων, φάνταζε ως ο πλέον επικίνδυνος και αδίστακτος.

«Αναλαμβάνω την Πολιτική Ευθύνη»

Στις 5 Σεπτεμβρίου 2002, η αγωνία έφτασε στο αποκορύφωμά της. Ο Δημήτρης Κουφοντίνας, με μια κίνηση που αιφνιδίασε ακόμα και τις αρχές, παραδόθηκε αυτοβούλως στην Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία. Πέρασε τις πόρτες του Τμήματος, όχι ως ένας κοινός εγκληματίας που συλλαμβάνεται, αλλά ως ένας άνδρας που είχε τον έλεγχο της κατάστασης. Η φράση που χρησιμοποίησε ήταν χαρακτηριστική: «Αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη για τις ενέργειες της οργάνωσης».

Η φράση αυτή, με το ιδεολογικό της βάρος, είχε έναν συγκεκριμένο στόχο: να διαφοροποιήσει τον ίδιο και την οργάνωση από την κοινή εγκληματικότητα. Ο Κουφοντίνας ήθελε να περάσει το μήνυμα ότι οι πράξεις τους δεν ήταν αποτέλεσμα εγκληματικής μανίας, αλλά πολιτικής δράσης.

Η μεταφορά του Δημήτρη Κουφοντίνα στις φυλακές Κορυδαλλού

Ο «Λουκάς»: Ένας μύθος που κατέρρευσε

Ο Δημήτρης Κουφοντίνας, ο «Λουκάς» της 17Ν, ήταν ένας άνθρωπος που είχε καταφέρει να διατηρήσει ένα πέπλο μυστηρίου γύρω από το όνομά του. Για χρόνια, η πραγματική του ταυτότητα ήταν άγνωστη. Είχε αναλάβει την εκτέλεση δεκάδων δολοφονιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του Παύλου Μπακογιάννη, του Τούρκου διπλωμάτη Ομέρ Χαλουκ Σιπαχίογλου, του επιχειρηματία Αλεξάνδρου Αθανασιάδη και άλλων. Θεωρούνταν ο κύριος επιχειρησιακός πυρήνας της οργάνωσης, ο άνθρωπος που επέλεγε τους στόχους και εκτελούσε τα σχέδια.

Η παράδοσή του, λοιπόν, ήταν ένα γεγονός που κατέρριψε έναν μύθο. Η εικόνα του αήττητου, αόρατου «Λουκά» έσπασε. Ωστόσο, η πράξη της παράδοσης, σε αντίθεση με τη σύλληψη άλλων μελών, του επέτρεψε να διαχειριστεί την αφήγηση. Αντί να βρεθεί συλληφθείς μετά από καταδίωξη, ο Κουφοντίνας εμφανίστηκε ως ο «επαναστάτης» που, έχοντας χάσει την επαφή με τους συντρόφους του, αποφάσισε να παραδοθεί με τους δικούς του όρους.

Η είσοδος του Δημήτρη Κουφοντίνα στις φυλακές Κορυδαλλού

Η δίκη, η καταδίκη και η κληρονομιά

Η παράδοση του Κουφοντίνα οδήγησε στη μεγαλύτερη δίκη τρομοκρατίας στην ιστορία της Ελλάδας. Το 2003, ο Δημήτρης Κουφοντίνας και άλλα 14 μέλη της 17Ν κάθισαν στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Η δίκη ήταν μακρά, γεμάτη εντάσεις και συγκλονιστικές αποκαλύψεις. Ο Κουφοντίνας καταδικάστηκε για 11 φόνους, δεκάδες απόπειρες φόνου, ληστείες και άλλα εγκλήματα, και του επιβλήθηκαν πολλαπλές ισόβιες ποινές.

Η ζωή του στη φυλακή συνεχίζει να απασχολεί την κοινή γνώμη. Οι απεργίες πείνας που έχει πραγματοποιήσει κατά καιρούς για τις συνθήκες κράτησής του, τα βιβλία που έχει γράψει και η αταλάντευτη ιδεολογική του στάση, τον κρατούν στο επίκεντρο της πολιτικής και κοινωνικής συζήτησης.

Η 5η Σεπτεμβρίου 2002, λοιπόν, παραμένει μια ημέρα ορόσημο για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Η παράδοση του Δημήτρη Κουφοντίνα δεν ήταν απλώς η σύλληψη ενός τρομοκράτη. Ήταν η στιγμή που έκλεισε οριστικά ένα σκοτεινό κεφάλαιο, αλλά και η αρχή μιας νέας, πολύπλοκης συζήτησης για την τρομοκρατία, τη δικαιοσύνη και την πολιτική βία, που, ακόμα και σήμερα, συνεχίζει να μας στοιχειώνει.