Όλη η αλήθεια για τον καρκίνο του θυρεοειδούς: Συμπτώματα, πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι η πιο συχνή μορφή κακοήθειας του ενδοκρινικού συστήματος, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 95% των σχετικών περιπτώσεων. Σε γενικό σύνολο, αντιστοιχεί στο 1,5% έως 3% όλων των κακοήθων όγκων στον ανθρώπινο οργανισμό.

Οι γυναίκες εμφανίζουν τη νόσο σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από τους άνδρες, με αναλογία 3 προς 1, κυρίως σε ηλικίες μεταξύ 25 και 65 ετών. Ο ισόβιος κίνδυνος εμφάνισής του εκτιμάται στο 0,8% για τις γυναίκες και στο 0,3% για τους άνδρες.

Τι πρέπει να ξέρετε για τον καρκίνο του θυροειδούς

Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο καρκίνος του θυρεοειδούς παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση εμφάνισης σε σχέση με όλους τους άλλους τύπους καρκίνου. Αυτή η αύξηση αποδίδεται τόσο σε περιβαλλοντικούς παράγοντες όσο και στην πρόοδο των διαγνωστικών μεθόδων.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, έως το 2030, ο καρκίνος του θυρεοειδούς αναμένεται να είναι η τρίτη πιο συχνή μορφή κακοήθειας στις γυναίκες.

Παρά τη ραγδαία αύξηση της συχνότητάς του, η πρόγνωσή του θεωρείται πολύ καλή, καθώς η πλειοψηφία των ασθενών θεραπεύεται πλήρως, εφόσον εφαρμόζεται η ενδεδειγμένη θεραπευτική προσέγγιση.

Η ταξινόμηση του θυρεοειδικού καρκίνου γίνεται βάσει της κυτταρικής προέλευσης: διακρίνεται σε εκείνον που προέρχεται από τα θυλακιώδη κύτταρα του αδένα και σε εκείνον που προέρχεται από τα μη θυλακιώδη κύτταρα.

Με την ευκαιρία διαβάστε τι δείχνει το βιολογικό μας ρολόι για την υγεία μας

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν:

• Ο Θηλώδης τύπος (ο πιο συχνός τύπος θυρεοειδικής κακοήθειας – 80% του συνόλου),
• Ο Θυλακιώδης (10%),
• Ο Καρκίνος από κύτταρα Hurthle (4%),
• Ο Αναπλαστικός ή Αμετάπλαστος τύπος (1-2%).

Στη δεύτερη ανήκουν:

• Το Μυελοειδές καρκίνωμα (4-5%),
• Το Λέμφωμα (2%),
• Το Τεράτωμα (Πολύ σπάνιος τύπος),

Οι μεταστάσεις από κακοήθεις παθήσεις άλλων οργάνων όπως του νεφρού, του πνεύμονα, του μαστού ή από μελάνωμα (Σπάνια).
Ο καρκίνος του θυρεοειδούς εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά με τη μορφή ψυχρού όζου (οι ψυχροί – μη λειτουργικοί – όζοι αποτελούν το 80% του συνόλου των όζων).

Παρόλο που οι θυρεοειδικοί όζοι είναι πολύ συχνοί, ευτυχώς μόνο το 5% εξ’ αυτών είναι κακοήθεις.

Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η έκθεση στην ακτινοβολία (αν ο ασθενής έχει υποβληθεί σε θεραπευτική ακτινοθεραπεία – κύρια στο κεφάλι και τον τράχηλο για την αντιμετώπιση άλλων ογκολογικών παθήσεων- ή η έκθεση του σε ακτινοβολία μετά από πυρηνικά ατυχήματα), το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς, η ύπαρξη συνδρόμων που σχετίζονται με την εμφάνισή του λόγω διαταραχών σε συγκεκριμένα γονίδια (π.χ. Πολλαπλή Ενδοκρινική Νεοπλασία MEN 2α και 2β – γονίδιο RET, σύνδρομο Oικογενούς Αδενοματώδους Πολυποδίασης FAP και σύνδρομο Gardner – γονίδιο APC, νόσος Cowden – γονίδιο PTEN, σύνδρομο Carney τύπος 1 – γονίδιο PRKAR1A κ.λπ.), ενώ τελευταία ερευνάται και η πιθανότητα συσχέτισης της αυτοανόσου θυρεοειδίτιδας με την ανάπτυξη καρκίνου του θυρεοειδούς.

Τα παιδιά με οζώδη ή πολυοζώδη βρογχοκήλη, οι άντρες κύρια με μονήρεις όζους, οι ενήλικες πάνω από τα 60, οι ασθενείς με μεγάλους όζους, εκείνοι που προσέρχονται με ένα ταχέως αυξανόμενο σε μέγεθος θυρεοειδικό όζο και οι ασθενείς με ατομικό ιστορικό κακοήθειας του μαστού εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Διάγνωση

Η διάγνωση του θυρεοειδικού καρκίνου πραγματοποιείται:

• Με το λεπτομερές ιστορικό,
• Με την ψηλάφηση του τραχήλου (40% των όζων άνω των 15 mm και 4% του συνόλου των όζων είναι ψηλαφητοί),
• Με τον αιματολογικό έλεγχο (TSH, καλσιτονίνη, θυρεοσφαιρίνη, αντισώματα και άλλα),
• Με το υπερηχογράφημα (ύποπτα απεικονιστικά κριτήρια αποτελούν οι μικροαποτιτανώσεις, η αυξημένη αγγείωση, η υποηχογένεια, τα ανώμαλα όρια και άλλα),
• Με την ελαστογραφία (ελέγχει τη σκληρότητα του όζου και επισημαίνει τους ύποπτους όζους με υψηλό ποσοστό αξιοπιστίας),
• Με την παρακέντηση διά λεπτής βελόνης (FNA) είτε ενός όζου είτε ενός διογκωμένου τραχηλικού λεμφαδένα (η FNA αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη διάγνωση των κακοήθων παθήσεων και πρέπει να διενεργείται για κάθε όζο μεγαλύτερο του 1 εκατοστού είτε για κάθε όζο ανεξαρτήτως μεγέθους αλλά με ύποπτα απεικονιστικά χαρακτηριστικά ή οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής κακοήθειας).

Θεραπεία

Η θεραπεία σχεδιάζεται από το ογκολογικό συμβούλιο (ενδοκρινολόγος και γενικός χειρουργός εξειδικευμένος στην ογκολογική χειρουργική των ενδοκρινών αδένων) με μόνο στόχο την ίαση και την ελαχιστοποίηση των πιθανοτήτων υποτροπής ή μεταστάσεων.

Αφού τεθεί η ένδειξη από την ενδοκρινολογική ομάδα, η θεραπεία είναι κατ’ εξοχήν χειρουργική για όλους τους τύπους θυρεοειδικής κακοήθειας (εξαιρείται το λέμφωμα) και συνίσταται στην ολική αφαίρεση του αδένα (ολική θυρεοειδεκτομή), καθώς επίσης και σε κάποιες περιπτώσεις στην εξαίρεση των λεμφαδένων του τραχήλου (κεντρικός – ετερόπλευρος ή αμφοτερόπλευρος λειτουργικός ριζικός λεμφαδενικός καθαρισμός ), όταν ανευρίσκεται νόσος και σε αυτούς ή υπάρχει σαφής κλινικοεργαστηριακή ή / και απεικονιστική υποψία.

Μετά την επέμβαση οι θεράποντες ενδοκρινολόγοι συνεργάζονται – όταν υπάρχει η ένδειξη – με την ομάδα της πυρηνικής ιατρικής και ακολουθεί στις περισσότερες περιπτώσεις, αναλόγως του τύπου του θυρεοειδικού καρκίνου, η χορήγηση θεραπευτικής δόσης ραδιενεργού ιωδίου, με σκοπό την καταστροφή πιθανής ύπαρξης υπολειμματικών κακοήθων κυττάρων ή/και λεμφαδενικών μικρομεταστάσεων.

Τα τελευταία επειδή ότι είναι κύτταρα και όχι μάζα ή κακοήθης ιστός δε φαίνονται στις προεγχειρητικές απεικονιστικές εξετάσεις ή διεγχειρητικά, ακόμα και αν χειρουργούσαμε με μικροσκόπιο.

Η θεραπευτική προσέγγιση ολοκληρώνεται με τη χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.

Η εξωσωματική ακτινοβολία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προεγχειρητική ή συμπληρωματική θεραπεία στα αναπλαστικά καρκινώματα ενώ η χημειοθεραπεία χρησιμοποιείται πολύ σπάνια και μόνο για τα αναπλαστικά (προ- ή μετεγχειρητικά), καθώς παρουσιάζει αμφίβολα ή καθόλου αποτελέσματα.

Ο ασθενής μετά από την επέμβαση και την οποιαδήποτε συμπληρωματική θεραπεία στην οποία υποβληθεί, τίθεται σε τακτική παρακολούθηση από τη θεράπουσα ενδοκρινολογική ομάδα για την έγκαιρη διαπίστωση πιθανής υποτροπής.

Όπως αναφέρθηκε και αρχικά, εφόσον ακολουθηθεί το σωστό θεραπευτικό πρωτόκολλο και η επέμβαση διενεργηθεί από εξειδικευμένο χειρουργό στην Ογκολογική Χειρουργική των Ενδοκρινών Αδένων, η πρόγνωση είναι στην μεγαλύτερη πλειοψηφία των περιπτώσεων άριστη και το αποτέλεσμα η ίαση.