ΑΕΚ, μια ιστορία από την Πόλη: Η ίδρυση του «Δικεφάλου» και οι μεγάλες στιγμές

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Το 1924, Κωνσταντινουπολίτες πρόσφυγες ίδρυσαν στην Αθήνα ένα αθλητικό σωματείο που έμελλε να γράψει ιστορία. Η Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως (ΑΕΚ), όπως είναι ο πλήρης τίτλος της, αποτελεί σήμερα τον τρίτο πιο δημοφιλή σύλλογο στο Κέντρο, πίσω από τον Παναθηναϊκό και τον Ολυμπιακό.

Με τμήματα ποδοσφαίρου, καλαθοσφαίρισης, πετοσφαίρισης, χειροσφαίρισης, στίβου, ξιφασκίας, πυγμαχίας, ποδηλασίας και ζατρικίου, η ΑΕΚ παραμένει ένας πολυδιάστατος σύλλογος που τιμά τις αθλητικές παραδόσεις, με σπουδαίες στιγμές στην ιστορία του όπως ο αγώνας όπου η Ένωση αψήφησε τον πόλεμο.

Για τους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τα πρώτα χρόνια στην πατρίδα ήταν εξαιρετικά δύσκολα. Οι συνθήκες προσαρμογής ήταν σκληρές, και οι αναμνήσεις από τις πατρίδες που άφησαν πίσω τους, βαθιά χαραγμένες. Πολλοί αθλητές, γνωστοί για τις επιτυχίες τους στην Κωνσταντινούπολη, εντάχθηκαν αρχικά στις τάξεις του Πανιωνίου και του Παναθηναϊκού. Όμως, η ανάγκη για έναν δικό τους σύλλογο ήταν επιτακτική.

Στο μικρό μαγαζί αθλητικών ειδών «Λουξ» στην οδό Βερανζέρου, που ανήκε στον Αιμίλιο Ιωνά και τον Κωνσταντίνο Δημόπουλο, άρχισαν να ακούγονται όλο και πιο συχνά λόγια όπως: «Κάτι πρέπει να γίνει». Η επιθυμία αυτή σύντομα μετατράπηκε σε όραμα και σκοπό ζωής για μια μικρή ομάδα ανθρώπων που ονειρευόταν έναν σύλλογο υπό τον Δικέφαλο Αετό, σύμβολο που θα ένωνε όλους τους ποδοσφαιριστές και φιλάθλους με ρίζες από την Κωνσταντινούπολη.

Η ιερή στιγμή της ενσάρκωσης μιας ιδέας

Στις 13 Απριλίου 1924, μετά από μακρές συζητήσεις, ελήφθη η απόφαση για την ίδρυση του συλλόγου με την ονομασία Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως. Το έμβλημα φυσικά επιλέχθηκε να είναι ο Δικέφαλος Αετός, ενώ τα χρώματα—χρυσό και μαύρο—αντλήθηκαν από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, συμβολίζοντας την ένδοξη κληρονομιά των Ελλήνων της Πόλης.

Ο νέος σύλλογος εγκαταστάθηκε προσωρινά στα γραφεία της ΧΑΝ στην οδό Μητροπόλεως, χάρη στη βοήθεια του καθηγητή του Athens College, Νίκου Ελεόπουλου. Εκεί συντάχθηκε το καταστατικό, και στις 29 Μαΐου 1924 εξελέγη το πρώτο διοικητικό συμβούλιο. Πρόεδρος ήταν ο δημοσιογράφος Κώστας Σπανούδης, που αργότερα έγινε βουλευτής και υπουργός στην κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου. Την ομάδα συμπλήρωσαν οι Νίκος Ελεόπουλος (αντιπρόεδρος), Τιμολέων Τάγαρης, Μενέλαος Καροτσιέρης, Μίλτος Ιερεμιάδης, Κωνσταντίνος Δημόπουλος και Αιμίλιος Ιωνάς.

Η ΑΕΚ, από την ίδρυσή της, υπήρξε κάτι περισσότερο από ένα αθλητικό σωματείο. Ήταν μια ζωντανή σύνδεση με τον πολιτισμό, την ιστορία και την υπερηφάνεια των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης.

Λιγότερο από δύο μήνες μετά την ίδρυσή της, η ποδοσφαιρική ομάδα της ΑΕΚ ήταν ήδη αξιόμαχη και έτοιμη να αγωνιστεί. Στον πρώτο φιλικό της αγώνα, που διεξήχθη στο Ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου (σημερινό Γήπεδο Καραϊσκάκη), επικράτησε της ομάδας επίλεκτων του Πειραιά με σκορ 3-2. Η νεοσύστατη αυτή ομάδα αποτελούνταν από τους Κίτσιο, Ιερεμιάδη, Ασδένη, Κεχαγιά, Παρασκευά, Δημόπουλο, Καραγιαννίδη, Μπαλτά, Μήλα, Ηλιάδη και Γεωργιάδη.

Οι πρώτες προπονήσεις πραγματοποιούνταν στον χώρο του Ολυμπίου Διός, μπροστά σε λίγους, αλλά ενθουσιώδεις φιλάθλους. Οι στενές διασυνδέσεις του συλλόγου συνέβαλαν καθοριστικά στο να ξεχωρίσει από ομάδες όπως ο Πανιώνιος και ο Απόλλων, που ανταγωνίζονταν για την υποστήριξη του προσφυγικού στοιχείου της πρωτεύουσας. Αυτές οι επαφές χάρισαν στην ΑΕΚ πανελλήνια εμβέλεια. Αργότερα, παραχωρήθηκε στην ομάδα το γήπεδο του Παναθηναϊκού, ενώ το 1929, ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ενέκρινε την παραχώρηση της έκτασης στη Νέα Φιλαδέλφεια, όπου για 79 χρόνια βρισκόταν το ιστορικό γήπεδο της ΑΕΚ.

Οι σπουδαιότερες στιγμές της Ένωσης

Ο πρώτος τίτλος της ΑΕΚ ήρθε το 1932, όταν κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδος, νικώντας τον Άρη στον τελικό με 5-3. Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η συλλογή της εμπλουτίστηκε με ένα νταμπλ το 1939 (πρωτάθλημα και κύπελλο) και ένα επιπλέον πρωτάθλημα το 1940. Ανάμεσα στους αστέρες εκείνης της εποχής ξεχώριζαν οι Κώστας Νεγρεπόντης, Κλεάνθης Μαρόπουλος, Τρύφων Τζανετής, Μιχάλης Δελαβίνιας, Γιώργος Μάγειρας και Σπύρος Σκλαβούνος.

Η δεκαετία του 1940, παρά τα δεινά του Πολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου, απέφερε στην ΑΕΚ ένα κύπελλο. Τη δεκαετία του 1950, η κυριαρχία του Παναθηναϊκού και του Ολυμπιακού περιόρισε την ΑΕΚ σε δύο κύπελλα. Το πρώτο μεταπολεμικό πρωτάθλημα ήρθε το 1963, με προπονητή τον Ουγγρογερμανό Γένε Τσάκναντι. Τα επόμενα πέντε χρόνια αποτέλεσαν χρυσή εποχή για την ΑΕΚ, με δύο κύπελλα και ακόμη ένα πρωτάθλημα.

Η κιτρινόμαυρη φανέλα εκείνης της περιόδου φορέθηκε από θρύλους όπως οι Κώστας Νεστορίδης, Στέλιος Σεραφείδης, Ανδρέας Σταματιάδης, Αλέκος Σοφιανίδης, Στέλιος Σκευοφύλακας, Μίμης Παπαϊωάννου, Γιώργος Καραφέσκος, Παναγιώτης Βεντούρης, Ανδρέας Παπαεμμανουήλ, Σπύρος Πομώνης και Αλέκος Ιορδάνου.

Το 1968, η ΑΕΚ έγινε γνωστή σε όλη την Ευρώπη, όταν η μπασκετική ομάδα του συλλόγου κατέκτησε το Κύπελλο Κυπελλούχων, στον θρυλικό τελικό του Καλλιμάρμαρου απέναντι στη Σλάβια Πράγας. Ήταν ο πρώτος ευρωπαϊκός τίτλος για τον ελληνικό αθλητισμό σε επίπεδο συλλόγων, γράφοντας μια χρυσή σελίδα στην ιστορία του.

Τη δεκαετία του 1970, η ποδοσφαιρική ΑΕΚ έζησε μία από τις πιο λαμπρές περιόδους της, κατακτώντας τρία πρωταθλήματα και ένα κύπελλο. Από το 1974, στο τιμόνι της ήταν ο Λουκάς Μπάρλος, ένας από τους πιο επιτυχημένους προέδρους του συλλόγου. Υπό την καθοδήγηση του Τσεχο-Ολλανδού προπονητή Φράντισεκ Φάντρονκ, η ΑΕΚ δημιούργησε μία από τις κορυφαίες ομάδες της ιστορίας της. Στη συγκεκριμένη περίοδο, την κιτρινόμαυρη φανέλα φόρεσαν σπουδαίοι παίκτες, όπως οι Γιώργος Δέδες, Χρήστος Αρδίζογλου, Θωμάς Μαύρος, Βάλτερ Βάγκνερ, Ντούσαν Μπάγεβιτς και άλλοι.

Η σεζόν 1976-1977 ήταν ορόσημο για την ευρωπαϊκή πορεία της ΑΕΚ, καθώς έφτασε έως τα ημιτελικά του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Η ομάδα απέκλεισε αντιπάλους όπως τη Δυναμό Μόσχας, τη Ντέρμπι Κάουντι, τον Ερυθρό Αστέρα και την Κουίνς Παρκ Ρέιντζερς, προτού ηττηθεί από την πανίσχυρη Γιουβέντους, που στη συνέχεια κατέκτησε το τρόπαιο.

Η περίοδος 1989-1996 ήταν η πιο επιτυχημένη στην ιστορία της ΑΕΚ. Υπό την τεχνική ηγεσία του Ντούσαν Μπάγεβιτς, η ομάδα κατέκτησε τέσσερα πρωταθλήματα, ένα κύπελλο, ένα Σούπερ Καπ και ένα Λιγκ Καπ. Σημαντικοί παίκτες εκείνης της εποχής ήταν οι Τόνι Σαβέβσκι, Ντανιέλ Μπατίστα, Βασίλης Δημητριάδης, Ντέμης Νικολαΐδης, Βασίλης Τσιάρτας και άλλοι.
Ωστόσο, η αποχώρηση του Μπάγεβιτς και η αστάθεια στη διοίκηση επηρέασαν αρνητικά την ομάδα. Παρά τις δυσκολίες, η ΑΕΚ κατέκτησε τρία κύπελλα Ελλάδας και έφτασε δύο φορές στα προημιτελικά του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης (1996/97 και 1997/98). Οι οικονομικές δυσχέρειες έφεραν την ομάδα στα πρόθυρα της πτώχευσης, αλλά η παρέμβαση της Πολιτείας και η προσπάθεια μιας ομάδας υπό τον Ντέμη Νικολαΐδη έδωσαν νέα πνοή στον σύλλογο.

Το 2008, η ΑΕΚ έφτασε κοντά στην κατάκτηση του πρωταθλήματος, αλλά το έχασε «στα χαρτιά» λόγω της υπόθεσης Βάλνερ. Το 2011, κατέκτησε το κύπελλο Ελλάδας, επικρατώντας του Ατρόμητου με 3-0. Το 2013, η ποδοσφαιρική ομάδα υποβιβάστηκε για πρώτη φορά στη Β’ Εθνική και στη συνέχεια στη Γ’ Εθνική, εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων. Το 2015, επέστρεψε στην κορυφαία κατηγορία και το 2016 κατέκτησε ξανά το Κύπελλο Ελλάδας, νικώντας τον Ολυμπιακό με 2-1.

Το 2018 ήταν μια από τις πιο ξεχωριστές χρονιές στην ιστορία του συλλόγου. Η ποδοσφαιρική ομάδα κατέκτησε το πρωτάθλημα Ελλάδος ύστερα από 24 χρόνια, ενώ η μπασκετική ομάδα πανηγύρισε τον τρίτο ευρωπαϊκό της τίτλο και το τέταρτο Κύπελλο Ελλάδας.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2022, η ΑΕΚ επέστρεψε στη φυσική της έδρα στη Νέα Φιλαδέλφεια, εγκαινιάζοντας το νέο της γήπεδο, «OPAP Arena Αγιά Σοφιά», με μια εντυπωσιακή τελετή, παρουσία 30.000 φιλάθλων.

Οι τίτλοι της ΑΕΚ στα δύο δημοφιλέστερα αθλήματα

Τίτλοι στο Ποδόσφαιρο

• Πρωταθλήματα Ελλάδας (13): 1939, 1940, 1963, 1968, 1971, 1978, 1979, 1989, 1992, 1993, 1994, 2018, 2023.
• Κύπελλα Ελλάδας (16): 1932, 1939, 1949, 1950, 1956, 1964, 1966, 1978, 1983, 1996, 1997, 2000, 2002, 2011, 2016, 2023.
• Σούπερ Καπ (2): 1989, 1996.
• Λιγκ Καπ (1): 1990.

Τίτλοι στο Μπάσκετ

• Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης/Σαπόρτα (2): 1968, 2000.
• Τσάμπιονς Λιγκ (1): 2018.
• Διηπειρωτικό (1): 2019.
• Πρωταθλήματα Ελλάδας (8): 1958, 1963, 1964, 1965, 1966, 1968, 1970, 2002.
• Κύπελλα Ελλάδας (5): 1981, 2000, 2001, 2018, 2020.