Μια κορυφαία στιγμή εθνικής υπερηφάνειας: Όταν οι Έλληνες αντάρτες ανατίναξαν τη γέφυρα του Γοργοποτάμου

Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου θεωρείται μία από τις κορυφαίες αντιστασιακές πράξεις κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα. Αποτέλεσε καρπό της συνεργασίας των δύο μεγαλύτερων αντιστασιακών οργανώσεων, του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, υπό την καθοδήγηση Βρετανών κομάντος.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1942, μια ομάδα δώδεκα κομάντος, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Έντι Μάιερς και του ελληνομαθούς ταγματάρχη Κρις Γουντχάουζ, κατέβηκε με αλεξίπτωτα στην περιοχή της Γκιώνας. Ανάμεσά τους ήταν ο Ελλαδίτης Θεμιστοκλής Μαρίνος και ένας Κύπριος με το κωδικό όνομα «Γιάννης». Στόχος τους ήταν να έρθουν σε επαφή με Έλληνες αντάρτες και να υλοποιήσουν την «Επιχείρηση Χάρλινγκ», ένα σχέδιο του Συμμαχικού Στρατηγείου στο Κάιρο.

Διαβάστε επίσης: «Κατεστράφη η Κάνδανος ως αντίποινα»: Ποιο είναι πρώτο χωριό που διέλυσαν οι Γερμανοί επειδή οι κάτοικοί του αντιστάθηκαν στην εισβολή;

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Το σχέδιο περιλάμβανε την ανατίναξη μιας από τις τρεις γέφυρες: Παπαδιάς, Ασωπού ή Γοργοποτάμου, που βρίσκονται στην ορεινή περιοχή του Μπράλλου. Από αυτές διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Αθηνών, η μοναδική αξιόπιστη δίοδος προς τα λιμάνια της Νότιας Ελλάδας. Η καταστροφή της γραμμής θα διέκοπτε τον ανεφοδιασμό της γερμανικής στρατιάς του Ρόμελ στη Βόρεια Αφρική, λίγο πριν από τη Μάχη του Ελ Αλαμέιν, που θα καθόριζε την πορεία των επιχειρήσεων στην περιοχή.

Το χρονικό της επιχείρησης «Γοργοπόταμος»

Ο Μάιερς, μαζί με τον λοχαγό Χάμσον, κατόπτευσαν τις τρεις πιθανές περιοχές για σαμποτάζ και κατέληξαν ότι η γέφυρα του Γοργοποτάμου ήταν ο ευκολότερος στόχος. Ωστόσο, χρειάζονταν την υποστήριξη των αντάρτικων ομάδων για να εξασφαλίσουν την επιτυχία της επιχείρησης.

Στις 19 Νοεμβρίου, ο Μάιερς συνάντησε τον Ναπολέοντα Ζέρβα, ηγέτη του ΕΔΕΣ, στο Μαυρολιθάρι Φωκίδας. Την επομένη έφτασε και ο Άρης Βελουχιώτης, ηγέτης του ΕΛΑΣ. Όλοι συμφώνησαν ότι στόχος του σαμποτάζ θα ήταν η γέφυρα του Γοργοποτάμου, παραπόταμου του Σπερχειού. Τρεις μέρες μετά, έγινε η κατόπτευση της περιοχής από κοινή ομάδα ανταρτών και στις 22 Νοεμβρίου καταρτίστηκε το τελικό σχέδιο. Η επιχείρηση προγραμματίστηκε για τη νύχτα της 25ης Νοεμβρίου.

Η γέφυρα του Γοργοποτάμου φυλασσόταν από 100 Ιταλούς και 5 Γερμανούς στρατιώτες. Η φρουρά διέθετε βαριά πολυβόλα και οπλοπολυβόλα και η εξουδετέρωσή της απαιτούσε κεραυνοβόλα ενέργεια. Στην επιχείρηση αποφασίστηκε να λάβουν μέρος 150 άνδρες (86 του ΕΛΑΣ, 52 του ΕΔΕΣ και οι 12 κομάντος). Το σχέδιο προέβλεπε την εξουδετέρωση ή την παρενόχληση της φρουράς από τους αντάρτες, την ώρα που οι κομάντος θα τοποθετούσαν τα εκρηκτικά για την ανατίναξη της γέφυρας.

Στις 11:07 το βράδυ της 25ης Νοεμβρίου εκδηλώθηκε η επίθεση εναντίον της φρουράς και στα δύο άκρα της γέφυρας. Όλα κυλούσαν σύμφωνα με το σχέδιο και στη 1:30 το πρωί της 26ης Νοεμβρίου ανατινάχθηκε ένα τμήμα της γέφυρας για να ακολουθήσει στις 2:21 η ανατίναξη ενός δεύτερου, που την έβγαλε οριστικά εκτός λειτουργίας. Εν τω μεταξύ, ένα τρένο με ιταλούς στρατιώτες εμποδίστηκε από τους αντάρτες και δεν μπόρεσε να προσφέρει ενισχύσεις.

Στις 4:30 το πρωί και ο τελευταίος αντάρτης είχε αποχωρήσει από την περιοχή του σαμποτάζ και βρισκόταν στην τοποθεσία Καλύβια, όπου ήταν το σημείο συνάντησης. Από τους 150 άνδρες που έφεραν σε πέρας την «Επιχείρηση Χάρλινγκ» μόνο τέσσερις τραυματίστηκαν, ενώ η φρουρά της γέφυρας έχασε 20 με 30 στρατιώτες. Σε αντίποινα, λίγες μέρες αργότερα στον χώρο της κατεστραμμένης γέφυρας εκτελέστηκαν 9 Έλληνες πατριώτες.

Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές πράξεις δολιοφθοράς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Προκάλεσε θαυμασμό σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη και έδωσε ελπίδα στον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της στο μέτωπο της Βόρειας Αφρικής ήταν περιορισμένες, καθώς η επιχείρηση εκτελέστηκε με καθυστέρηση δύο μηνών. Στο μεταξύ, οι δυνάμεις του Ρόμελ, έχοντας ηττηθεί στη Μάχη του Ελ Αλαμέιν, είχαν μετακινηθεί δυτικότερα, καθιστώντας τον ανεφοδιασμό μέσω Ελλάδας άνευ ουσίας.

Χρόνια αργότερα, κατά τον εορτασμό της επετείου στις 29 Νοεμβρίου 1964, σημειώθηκε αιματηρό περιστατικό με την ανατίναξη μιας ξεχασμένης βόμβας, που κόστισε τη ζωή σε 13 ανθρώπους και τραυμάτισε 45. Το 1982, η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου καθιέρωσε την επέτειο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου ως επίσημο εορτασμό της Εθνικής Αντίστασης.