«Η Γέννηση ενός Θρύλου»: Ο Νίκος Γαβαλάς για το βιβλίο του, την ιστορία του Πειραιά και τη γέννηση του Ολυμπιακού
Με αφορμή το βιβλίο του «Η γέννηση ενός θρύλου», ο Νίκος Γαβαλάς μάς ταξιδεύει στον Πειραιά της δεκαετίας του 1920, φωτίζοντας τις ιστορικές συνθήκες, τα πρόσωπα και τα γεγονότα που οδήγησαν στην ίδρυση του Ολυμπιακού. Μέσα από μια αφήγηση που συνδυάζει την ιστορική έρευνα με τη λογοτεχνία, αναδεικνύει το όραμα των ιδρυτών του συλλόγου, την ιστορία πίσω από τον δαφνοστεφανωμένο έφηβο και τον ισχυρό δεσμό της ομάδας με την πόλη και τους ανθρώπους της. Μιλώντας στη Μαρία Μεταξητινού, εξηγεί πώς το όνειρο μιας παρέας εξελίχθηκε σε σύμβολο για εκατομμύρια φιλάθλους, ενώ στέλνει και ένα ουσιαστικό μήνυμα για το σήμερα: το ποδόσφαιρο οφείλει να ενώνει, να εμπνέει και όχι να διχάζει.
Της Μαρίας Μεταξητινού
Το ποδόσφαιρο οφείλει να εμπνέει και όχι να διχάζει
Στον Πειραιά στη δεκαετία του 1920, μια εποχή γεμάτη προκλήσεις, προσφυγιά και κοινωνικές ανακατατάξεις μας μεταφέρει το μυθιστορηματικό χρονικό του Νίκου Γαβαλά «Η γέννηση ενός θρύλου» το οποίο ξεδιπλώνει το όραμα, τις ρίζες και τα πρώτα βήματα της ίδρυσης του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιώς. Πώς το πάθος μιας παρέας μεταμορφώθηκε σε διαχρονικό σύμβολο που αγκάλιασε όλη την Ελλάδα;
Πού μας ταξιδεύει το βιβλίο σας;
VIRAL
Η «Γέννηση ενός Θρύλου» είναι ένα ταξίδι στον Πειραιά της δεκαετίας του 1920, σε μια πόλη που αλλάζει, μεγαλώνει και αναζητά την ταυτότητά της. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου ζωντανεύουν οι δρόμοι, τα καφενεία, το λιμάνι, οι γειτονιές και το Ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου. Πρωταγωνιστές είναι οι άνθρωποι που οραματίστηκαν τον Ολυμπιακό, αλλά και εκείνοι που τον αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή. Η αφήγηση ξεκινά το 1922 και φτάνει έως το 1931, όταν ο Ολυμπιακός κατακτά το πρώτο πανελλήνιο πρωτάθλημά του. Δεν επιχείρησα απλώς να καταγράψω γεγονότα. Θέλησα να ανασυνθέσω μια εποχή, συνδυάζοντας την ιστορική τεκμηρίωση με τη λογοτεχνική αφήγηση.
Τι έφερε στο φως η έρευνά σας για την ομάδα αλλά και την πόλη του Πειραιά που ίσως δεν γνωρίζουμε;
Η έρευνα ανέδειξε πόσο στενά συνδεδεμένη ήταν η γέννηση του Ολυμπιακού με τις κοινωνικές μεταβολές στον Πειραιά. Έμποροι, εργάτες, ναυτικοί, πρόσφυγες και αστοί συνυπήρχαν σε μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γεννήθηκε ο Σύνδεσμος που ξεπέρασε γρήγορα τα όρια μιας ποδοσφαιρικής ομάδας.
Με εντυπωσίασε ιδιαίτερα η διορατικότητα των ιδρυτών του. Δεν σκέφτονταν μόνο το επόμενο παιχνίδι, αλλά τη δημιουργία ενός μεγάλου αθλητικού οργανισμού. Παράλληλα, μέσα από τον Τύπο της εποχής, ιστορικά αρχεία και μαρτυρίες ανακάλυψα μικρές, ανθρώπινες ιστορίες που αποκαλύπτουν την καθημερινότητα και την ατμόσφαιρα εκείνων των χρόνων.
Πώς επελέγη ο δαφνοστεφανομένος έφηβος του Ολυμπιακού;
Στη «Γέννηση ενός Θρύλου» αφιερώνω ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στη δημιουργία του εμβλήματος, με ιδιαίτερη αναφορά στον Άγγελο Σπαχή και στον ρόλο του σε αυτήν την ιστορία. Πρόκειται για μία από τις ενδιαφέρουσες πτυχές της έρευνάς μου, καθώς πίσω από ένα σύμβολο που αναγνωρίζουν εκατομμύρια φίλαθλοι κρύβονται πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα.
Το 1925, οι ιδρυτές αναζητούσαν ένα έμβλημα που θα εξέφραζε τις αξίες και τα ιδανικά του Συνδέσμου. Ο Νότης Καμπέρος, εκ των ιδρυτών του Ολυμπιακού, ήθελε ένα έμβλημα το οποίο θα τους θύμιζε πάντα ποιοι είναι, από πού ξεκίνησαν και που θέλουν να πάνε. Για το λόγο αυτό πρότεινε τη δημιουργία μίας κεφαλής, γερμένης ελαφρά, όχι από υποταγή, αλλά από σκέψη. Και δαφνοστεφανομένης: όχι για τη νίκη που ήρθε, αλλά για εκείνη που αξίζει ο Ολυμπιακός. Έναν αιώνα αργότερα, ο δαφνοστεφανωμένος έφηβος παραμένει αγέραστος, θυμίζοντας ότι ο Ολυμπιακός μπορεί να μεγαλώνει σε ηλικία, αλλά να διατηρεί τη νεανική ορμή και τις φιλοδοξίες του.
Πώς κατάφερε η ομάδα να ενώσει τους Πειραιώτες και να συμβάλει στη διαμόρφωση της ταυτότητας της πόλης;
Ο Ολυμπιακός γεννήθηκε σε μια πόλη με διαφορετικές κοινωνικές αφετηρίες, αλλά με κοινή ανάγκη για συλλογική έκφραση. Το ποδόσφαιρο δημιούργησε έναν τόπο συνάντησης. Στο Ποδηλατοδρόμιο μπορούσαν να βρεθούν δίπλα δίπλα ο λιμενεργάτης και ο έμπορος, ο καθηγητής, ο πρόσφυγας και ο παλιός Πειραιώτης. Η ομάδα πρόσφερε ένα κοινό σημείο αναφοράς, μια ταυτότητα που δεν καθοριζόταν από την οικονομική ή κοινωνική θέση. Οι επιτυχίες της έγιναν πηγή υπερηφάνειας για ολόκληρη την πόλη. Σταδιακά, ο Ολυμπιακός εξελίχθηκε σε ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα του Πειραιά.
Τι διατηρεί ατόφιο ο Ολυμπιακός στην πορεία του στον χρόνο;
Τη δίψα για τη νίκη, την υπερηφάνεια και τη βαθιά συναισθηματική σχέση με τους ανθρώπους του. Από τους Ανδριανόπουλους μέχρι τις σύγχρονες γενιές, υπάρχει μια αδιάκοπη συνέχεια. Αλλάζουν οι ποδοσφαιριστές, οι προπονητές, οι διοικήσεις και οι εποχές. Δεν αλλάζει όμως η προσδοκία να βρίσκεται ο Ολυμπιακός στην κορυφή. Κυρίως, δεν αλλάζει η σχέση του με τους φιλάθλους. Είναι ένας δεσμός που κληρονομείται από γενιά σε γενιά και μετατρέπει την ιστορία σε ζωντανή μνήμη.
Γιατί είναι «θρύλος»;
Γιατί η ιστορία του ξεπέρασε τα όρια των αγωνιστικών αποτελεσμάτων. Οι μεγάλες νίκες και οι τίτλοι δημιούργησαν την αθλητική του ακτινοβολία. Όμως, ο Θρύλος γεννήθηκε και μέσα από τις αφηγήσεις των ανθρώπων, τις συγκινήσεις, τις δυσκολίες και την αφοσίωση των φιλάθλων. Έγινε κομμάτι της οικογενειακής και συλλογικής μνήμης. Ένας παππούς διηγείται στον εγγονό του όσα έζησε στο γήπεδο και έτσι η ιστορία συνεχίζεται. Ο Θρύλος δεν είναι μόνο όσα κατέκτησε ο Ολυμπιακός. Είναι κυρίως όσα ενέπνευσε.
Ποιο είναι το βασικότερο μάθημα που θεωρείτε ότι έχει να δώσει το παρελθόν στο σύγχρονο ελληνικό ποδόσφαιρο;
Ότι το ποδόσφαιρο οφείλει να εμπνέει, να δημιουργεί ισχυρά συναισθήματα και να ψυχαγωγεί τον άνθρωπο. Αντιθέτως δεν πρέπει να τον διχάζει. Οι ιδρυτές των ομάδων είχαν όραμα, πίστη στον αθλητισμό και διάθεση προσφοράς. Η αντιπαλότητα υπήρχε και τότε, συχνά μάλιστα ήταν έντονη. Ωστόσο, η ιστορία μάς υπενθυμίζει ότι ο αθλητισμός αποτελεί κοινωνικό αγαθό. Οι ομάδες μεγαλώνουν πραγματικά όταν οι επιτυχίες τους συνοδεύονται από αξίες που αντέχουν στον χρόνο.
Αν ένας αναγνώστης πρέπει να κρατήσει μόνο μία εικόνα ή ένα συναίσθημα από το βιβλίο, ποιο θα θέλατε να είναι αυτό;
Θα ήθελα να φανταστεί μια παρέα ανθρώπων γύρω από ένα τραπέζι στην ταβέρνα του Μοίρα, στις 10 Μαρτίου 1925. Ανθρώπους που για καιρό συζητούσαν, ονειρεύονταν και τελικώς αποφάσισαν να δημιουργήσουν κάτι που θα τους ξεπεράσει. Κανείς τους δεν μπορούσε να γνωρίζει πόσες γενιές θα συγκινούσε εκείνη η απόφασή τους. Αυτή είναι η εικόνα που με συγκινεί περισσότερο. Η στιγμή που ένα όνειρο λίγων ανθρώπων αρχίζει να γίνεται η ιστορία εκατομμυρίων. Και θα ήθελα ο αναγνώστης, κλείνοντας το βιβλίο, να αισθανθεί ότι γνώρισε εκείνους που άναψαν την πρώτη φλόγα και γεννήθηκε ένας Θρύλος.
Ποιος είναι ο Νίκος Γαβαλάς
Ο Νίκος Γαβαλάς είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και ερευνητής της ιστορίας του ελληνικού ποδοσφαίρου. Από το 1992 δραστηριοποιείται στη δημοσιογραφία, έχοντας καλύψει σημαντικά αθλητικά γεγονότα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το 2016 επιμελήθηκε την τρίτη έκδοση της ιστορίας του Ολυμπιακού με τον τίτλο Χρυσός Θρύλος ενώ από το 2019 κατέχει επιτελικές θέσεις στην ΠΑΕ Ολυμπιακός.
Η αγάπη του για τον Πειραιά και τον Ολυμπιακό, η πολυετής έρευνα σε αρχειακές πηγές και η αναζήτηση των ανθρώπινων ιστοριών που κρύβονται πίσω από τα πραγματικά γεγονότα, τον οδήγησαν στη συγγραφή του μυθιστορήματος Η γέννηση ενός Θρύλου. Με αφετηρία την ιστορική τεκμηρίωση και όχημα τη μυθοπλασία, επιχειρεί να μεταφέρει τον αναγνώστη στα χρόνια της γέννησης του Ολυμπιακού και να ανασυνθέσει την ατμόσφαιρα μιας εποχής και των ανθρώπων της, που εξακολουθεί να εμπνέει και να συγκινεί.
0 ΣΧΟΛΙΑ