Θ. Τζάκρη: «Με τον Τσιπρα από το 2015 και μετά τον ήπιαμε»

Η προγραμματική σύγκλιση ως αναγκαία προϋπόθεση αλλά με ποιο περιεχόμενο;

Η Τζάκρη υποστήριξε ότι τα κόμματα που βρίσκονται αριστερά του Κυριάκου Μητσοτάκη, «όσα θέλουν και μπορούν», οφείλουν να συγκλίνουν πραγματικά σε προγραμματικό επίπεδο. Πρόκειται για μια διατύπωση που αναγνωρίζει, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, ότι η πολιτική συνεργασία δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην κοινή αντίθεση προς μια κυβέρνηση.

Η προγραμματική σύγκλιση, όμως, δεν είναι μια αφηρημένη διαδικασία πολιτικής προσέγγισης. Προϋποθέτει σαφείς θέσεις για την οικονομία, τη φορολογία, την παραγωγική ανασυγκρότηση, τους θεσμούς, την κοινωνική πολιτική και τη λειτουργία του κράτους. Προϋποθέτει, επίσης, συμφωνία ως προς τις προτεραιότητες και αποδοχή του πολιτικού κόστους που συνεπάγονται συγκεκριμένες επιλογές.

Η επίκληση της συνεργασίας χωρίς την παράθεση ενός τέτοιου πλαισίου παραμένει περισσότερο διακήρυξη προθέσεων παρά πολιτικό σχέδιο. Και αυτό είναι το βασικό ερώτημα που αφήνει αναπάντητο η παρέμβαση: με ποιους όρους, πάνω σε ποιες πολιτικές και με ποια κοινή στρατηγική θα μπορούσαν να συμπράξουν πολιτικές δυνάμεις με διαφορετικές διαδρομές, ιδεολογικές αφετηρίες και εκλογικές επιδιώξεις;

Η «δεξιά του Μητσοτάκη» και η απλουστευτική περιγραφή της πολιτικής αντιπαράθεσης

Η βουλευτής περιέγραψε τα κόμματα που βρίσκονται δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας ως φορείς μιας «κοινωνικά απλοϊκής λογικής», συνδεδεμένης, όπως είπε, με την τιμωρία και την εκδίκηση απέναντι σε αλαζονικές συμπεριφορές. Η συγκεκριμένη αποτίμηση αποτελεί πολιτική αξιολόγηση της ίδιας και όχι ουδέτερη περιγραφή του κομματικού τοπίου. Η αναγωγή διαφορετικών πολιτικών σχηματισμών σε ένα ενιαίο σχήμα τιμωρητικής πολιτικής παραγνωρίζει τις μεταξύ τους ιδεολογικές και προγραμματικές αποκλίσεις. Επιπλέον, η αντιπαράθεση ανάμεσα σε μια υποτιθέμενα τιμωρητική Δεξιά και σε μια προγραμματικά συγκλίνουσα Αριστερά δεν αρκεί για να θεμελιώσει την πολιτική υπεροχή της δεύτερης. Χρειάζεται να αποδειχθεί μέσα από συγκεκριμένες προτάσεις.

Διαφθορά και κρατική παράλυση: Η μεγάλη διαπίστωση και το μικρό παράδειγμα

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Τζάκρη στη διαφθορά, υποστηρίζοντας ότι οι συνέπειές της δεν είναι μόνο ηθικές, αλλά έχουν άμεσο αντίκτυπο στη ζωή των πολιτών. Μίλησε για ένα κράτος που παραλύει και για την ανάγκη «κανονικοποίησης» της χώρας.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα ουσιαστικότερα ζητήματα της παρέμβασής της. Η διαφθορά αποτελεί σύνθετο θεσμικό και οικονομικό φαινόμενο, το οποίο απαιτεί ανάλυση των μηχανισμών παραγωγής και αναπαραγωγής του: των σχέσεων πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις, της εποπτείας, της λογοδοσίας και της αποτελεσματικότητας των ελεγκτικών μηχανισμών. Αντί, όμως, να αναπτύξει έναν τέτοιο συλλογισμό, η συζήτηση οδηγήθηκε στο «χωριάτικο» και την Pizza Fan. Η Τζάκρη υποστήριξε ότι δεν συζητήθηκε πόσοι φούρνοι και πόσες πιτσαρίες έκλεισαν εξαιτίας του αθέμιτου ανταγωνισμού, κάνοντας λόγο για υγιείς επιχειρηματίες που δεν μπόρεσαν να αντέξουν.

Η αναφορά αυτή δημιουργεί ένα εμφανές αναλυτικό κενό. Ο αθέμιτος ανταγωνισμός είναι συγκεκριμένη οικονομική και νομική έννοια, η οποία απαιτεί στοιχεία για τις πρακτικές που τον προκαλούν, τις συνθήκες της αγοράς και τις επιπτώσεις στις επιχειρήσεις. Η απλή επίκληση επιχειρήσεων που έκλεισαν δεν αρκεί για να τεκμηριώσει ούτε την ύπαρξη αθέμιτου ανταγωνισμού ούτε τη σύνδεσή του με τη διαφθορά. Πολύ περισσότερο, δεν συνιστά από μόνη της ολοκληρωμένη εξήγηση της κρατικής δυσλειτουργίας.

Η πολιτική δεν εξαντλείται στην καταγγελία

Η παρέμβαση της Τζάκρη αποτυπώνει μια ευρύτερη δυσκολία της αντιπολιτευτικής ρητορικής: τη μετάβαση από την καταγγελία στην παραγωγή συγκεκριμένης πολιτικής πρότασης. Η αναφορά στην ανάγκη συνεργασιών, η κριτική στη διαφθορά και η επίκληση της κανονικότητας συγκροτούν θεματικούς άξονες, όχι όμως αυτομάτως ένα συνεκτικό κυβερνητικό πρόγραμμα. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να συμφωνήσουν οι πολιτικές δυνάμεις ότι η χώρα χρειάζεται αλλαγή. Είναι να εξηγήσουν ποια αλλαγή επιδιώκουν, με ποιους θεσμικούς μηχανισμούς, με ποιες οικονομικές επιλογές και με ποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Διότι η πολιτική αξιοπιστία δεν οικοδομείται με γενικές αναφορές στην προγραμματική σύγκλιση ούτε με παραδείγματα που αιωρούνται χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Οικοδομείται με σαφήνεια, εσωτερική συνοχή και συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Και αυτό είναι το ουσιαστικό πολιτικό έλλειμμα που αναδεικνύει η συγκεκριμένη τηλεοπτική συζήτηση: η απόσταση ανάμεσα στην περιγραφή του προβλήματος και στην τεκμηρίωση της λύσης.